نگاهی به ۱۰ نیروگاه خورشیدی برتر کشورهای عربی؛ از بنبان مصر تا محمد بن راشد آل مکتوم
بر اساس آخرین آمار منتشر شده، حدود ۶۶۰ میلیون نفر در سراسر جهان همچنان در تاریکی زندگی میکنند که بیش از ۸۵ درصد آنان در مناطق جنوب صحرای آفریقا سکونت دارند. این در حالی است که بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، ظرفیت نصبشده انرژیهای تجدیدپذیر در کشورهای در حال توسعه از ۱۵۵ وات به ازای هر نفر در ۲۰۱۵ به رکورد ۳۴۱ وات در سالهای اخیر رسیده. در این میان، کشورهای عربی با بهرهگیری از پتانسیل بالای تابش خورشید، به بازیگران اصلی تحول انرژی در منطقه تبدیل شدهاند. ارزش بازار جهانی انرژی خورشیدی که در ۲۰۲۳ حدود ۲۵۳ میلیارد دلار بود، پیشبینی میشود تا ۲۰۳۲ به ۴۳۶ میلیارد دلار برسد.
در صدر فهرست پروژههای خورشیدی جهان عرب، کمپلکس بنبان در نزدیکی اسوان مصر قرار دارد. این مجموعه که در ۲۰۱۸ به بهرهبرداری رسید، با تولید ۱۶۵۰ مگاوات برق، بیش از یک میلیون خانوار مصری را تغذیه میکند. بنبان که در زمینی به وسعت ۳۷ کیلومتر مربع گسترده شده، سالانه حدود دو میلیون تن از انتشار کربن میکاهد. این پروژه بخشی از استراتژی بلندپروازانه قاهره برای افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد برق کشور به ۴۲ درصد تا ۲۰۳۵ است. آنچه بنبان را متمایز میکند، مدل تأمین مالی آن از طریق ترکیب سرمایهگذاری دولتی و مشارکت بخش خصوصی است که به الگویی برای پروژههای مشابه در منطقه تبدیل شده.
در مغرب، مجتمع نور ورزازات با ظرفیت ۵۸۲ مگاوات نمونهای منحصربهفرد از ترکیب فناوریهای حرارتی خورشیدی (CSP) و فتوولتائیک (PV) را به نمایش میگذارد. این مجموعه که در زمینی به مساحت بیش از ۳۰۰۰ هکتار در حاشیه صحرای بزرگ آفریقا احداث شده، از فناوری آینههای سهموی برای ذخیرهسازی حرارتی استفاده میکند که امکان تولید برق در شب را نیز فراهم میسازد. پروژه نور که نماد برنامه انرژی خورشیدی مراکش محسوب میشود، بخشی از هدف این کشور برای تأمین ۵۲ درصد از برق خود از منابع تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ است. برخلاف بنبان که صرفاً فتوولتائیک است، نور با بهرهگیری از ذخیرهسازهای حرارتی، پایداری بیشتری به شبکه برق میبخشد.
در حوزه خلیج فارس، مجتمع محمد بن راشد آل مکتوم در دبی با ظرفیت فعلی ۳۸۶۰ مگاوات و برنامهریزی برای رسیدن به ۸۰۰۰ مگاوات تا سال ۲۰۳۰، عظیمترین پروژه خورشیدی منطقه به شمار میرود. این مجتمع که دارای بلندترین برج خورشیدی متمرکز جهان با ارتفاع ۲۶۰ متر است، نمونهای از جاهطلبی امارات در دستیابی به سهم ۳۶ درصدی انرژی پاک در سبد برق دبی تا سال ۲۰۳۰ محسوب میشود. کاهش سالانه ۸.۵ میلیون تنی انتشار کربن در این پروژه، آن را به یکی از مؤثرترین طرحهای زیستمحیطی منطقه تبدیل کرده است. در ریاض نیز مجتمع سدیر با سرمایهگذاری ۹۲۴ میلیون دلاری و ظرفیت ۱۵۰۰ مگاوات، بخشی از چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان برای تنوعبخشی به منابع انرژی است.
عراق که سالها از ناترازی شدید برق رنج میبرد، اخیراً گامهایی در این مسیر برداشته است. نیروگاه کربلا با فاز اول ۲۲ مگاوات و برنامهریزی برای رسیدن به ۳۰۰ مگاوات، همراه با پروژههای ۲۲۵ مگاواتی در بابل و ۱۰۰۰ مگاواتی در بصره، نشاندهنده عزم بغداد برای جبران عقبماندگی در این حوزه است. در همین حال، محطه عبری در عمان با ظرفیت ۵۰۰ مگاوات و پروژههای "منح ۱ و ۲" با مجموع ۱۰۰۰ مگاوات، در چارچوب چشمانداز ۲۰۴۰ این کشور در حال توسعه است. این پروژهها با سرمایهگذاری حدود ۴۰۳ میلیون دلاری، عمان را به یکی از بازیگران نوظهور انرژی خورشیدی در منطقه تبدیل کرد.
در شامات، محطه بینونه اردن با ۲۰۰ مگاوات ظرفیت، سهم تجدیدپذیرها در سبد برق این کشور را به ۲۹ درصد رسانده است. اردن که زمانی ۹۵ درصد نیاز انرژی خود را از طریق واردات تأمین میکرد، اکنون هدفگذاری ۵۰ درصدی برای انرژیهای پاک را دنبال میکند. در الجزایر، مجتمع سونلغاز در منطقه ادرار با ظرفیت ۲۳۳ مگاوات از سال ۲۰۱۵ فعال است و مناقصات جدیدی برای ۵۲۰ مگاوات ظرفیت خورشیدی دیگر در سال ۲۰۲۵ برگزار شده است. کویت نیز با پروژه الشقایه که ترکیبی از ۵۰ مگاوات خورشیدی متمرکز و ۱۰ مگاوات بادی است، مسیر تنوعبخشی به منابع تولید برق را آغاز کرده است. حتی سوریه با امضای تفاهمنامه برای دو پروژه ۱۰۰ و ۷۰ مگاواتی (یکی با ذخیرهساز باتری)، نشان داده که علیرغم چالشهای زیرساختی، به اهمیت انرژی خورشیدی در بهبود وضعیت برق رسانی پی برد.
این پروژهها که در مقیاس و فناوریهای متفاوت اجرا میشوند، نشاندهنده درک عمیق رهبران منطقه از معادلات جدید انرژی است. کاهش هزینههای تولید پنلهای خورشیدی (که طی دهه گذشته حدود ۸۲ درصد کاهش یافته) همراه با افزایش کارایی فناوریهای ذخیرهسازی، محاسبات اقتصادی را به نفع انرژی پاک تغییر داد. آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی میکند ظرفیت تجدیدپذیر جهان تا ۲۰۳۰ حدود ۴۶۰۰ گیگاوات افزایش یابد که ۸۰ درصد آن ناشی از توسعه نیروگاههای خورشیدی خواهد بود.
انتهای پیام/
