راهنمای علمی مدیریت بحران هنگام قطع برق و اینترنت در خانه

زهرا وجدانی: در شرایط بحرانی مانند جنگ یا بروز اختلالات گسترده در زیرساخت‌های شهری، قطع برق و اینترنت می‌تواند زندگی روزمره شهروندان را با مشکلات جدی مواجه کند. با این حال کارشناسان مدیریت بحران و پژوهشگران تاکید می‌کنند که حفظ آرامش و انجام اقدامات ساده اما اصولی می‌تواند از تبدیل یک وضعیت دشوار به بحران جدی جلوگیری کند. در چنین شرایطی آگاهی از چند اقدام فوری و برنامه‌ریزی قبلی برای مدیریت منابع خانه نقش مهمی در حفظ ایمنی و کاهش خسارت‌ها دارد.

اقدامات حیاتی در دقایق ابتدایی قطع برق

متخصصان توصیه می‌کنند در ۱۰ دقیقه نخست پس از قطع برق چند اقدام پیشگیرانه انجام شود. 

نخستین اقدام جدا کردن وسایل برقی پرمصرف و حساس از پریز است. دستگاه‌هایی مانند یخچال، تلویزیون، پکیج گرمایشی و رایانه ممکن است هنگام وصل مجدد برق در معرض نوسانات ولتاژ قرار بگیرند و آسیب ببینند. در این میان توصیه می‌شود تنها یک لامپ روشن باقی بماند تا بازگشت برق به‌سرعت مشخص شود.

در حوزه ایمنی گاز نیز کارشناسان تاکید دارند اگر در آن لحظه استفاده‌ای از گاز وجود ندارد بستن شیر اصلی گاز می‌تواند از بروز حوادث احتمالی جلوگیری کند.

برای تامین روشنایی استفاده از چراغ‌قوه یا چراغ‌های شارژی گزینه‌ای ایمن‌تر از شمع در فضای بسته محسوب می‌شود، زیرا شمع می‌تواند خطر آتش‌سوزی یا کمبود اکسیژن در محیط را افزایش دهد.

همچنین در صورت استفاده از موتور برق یا ژنراتور این دستگاه باید حتما در فضای کاملا باز و خارج از محیط بسته قرار گیرد. دلیل این توصیه خطر بسیار جدی مسمومیت با گاز مونوکسید کربن (CO) است که می‌تواند در محیط‌های بسته به سرعت به مسمومیت کشنده منجر شود.

مدیریت ارتباطات هنگام اختلال اینترنت و آنتن‌دهی

در زمان‌هایی که اینترنت و شبکه‌های ارتباطی دچار اختلال می‌شوند مدیریت مصرف باتری تلفن همراه اهمیت زیادی پیدا می‌کند. کارشناسان توصیه می‌کنند کاربران بلافاصله حالت ذخیره انرژی (Low Power Mode) را در گوشی فعال کرده و روشنایی صفحه نمایش را کاهش دهند تا شارژ باتری برای مدت طولانی‌تری حفظ شود.

در چنین شرایطی پیامک معمولا پایدارترین روش ارتباطی محسوب می‌شود و حتی زمانی که اینترنت همراه یا ثابت از دسترس خارج شده باشد اغلب امکان ارسال و دریافت پیامک همچنان برقرار است.

از سوی دیگر در صورت نصب قبلی برخی اپلیکیشن‌های ارتباطی مبتنی بر بلوتوث امکان برقراری ارتباط با افراد نزدیک مانند همسایه‌ها تا شعاع حدود ۱۰۰ متر وجود دارد. این ابزار‌ها در شرایط بحران می‌توانند نقش مهمی در هماهنگی‌های محلی ایفا کنند.

همچنین پژوهشگران توصیه می‌کنند هر خانواده یک رادیوی کوچک باتری‌خور در خانه داشته باشد. شبکه‌های رادیویی که از طریق امواج AM و FM پخش می‌شوند در بسیاری از بحران‌ها پایدارترین منبع دریافت اخبار رسمی و اطلاعیه‌های اضطراری به شمار می‌روند.

مدیریت مواد غذایی و آب در زمان قطع برق

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در زمان قطع برق جلوگیری از فساد مواد غذایی است. متخصصان توصیه می‌کنند در یخچال و فریزر تا حد امکان باز نشود. در صورتی که در فریزر بسته بماند یک فریزر پر می‌تواند مواد غذایی را تا حدود ۴۸ ساعت در حالت منجمد نگه دارد. در مدیریت مصرف مواد غذایی نیز پیشنهاد می‌شود ابتدا غذا‌های موجود در یخچال مصرف شوند سپس مواد غذایی فریزری و در نهایت از ذخایر غذا‌های خشک یا کنسروی استفاده شود.

در ساختمان‌هایی که تامین آب وابسته به پمپ‌های برقی است با قطع برق احتمال قطع شدن جریان آب نیز وجود دارد. به همین دلیل توصیه می‌شود خانواده‌ها همیشه چند بطری آب آشامیدنی در خانه ذخیره داشته باشند و در صورت قطع برق آب باقی‌مانده در لوله‌ها یا مخازن را با دقت و به صورت سهمیه‌بندی مصرف کنند.

اقدامات ضروری پس از وصل شدن برق

پس از بازگشت جریان برق کارشناسان توصیه می‌کنند وسایل برقی بلافاصله به شبکه متصل نشوند. بهتر است چند دقیقه صبر شود تا ولتاژ شبکه پایدار شود و سپس دستگاه‌ها به صورت مرحله‌ای به برق وصل شوند.

در عین حال برای کمک به پایداری شبکه برق و جلوگیری از فشار ناگهانی بر سیستم توزیع تنظیم مصرف انرژی نیز اهمیت دارد. برای نمونه دمای مناسب یخچال حدود ۴ درجه سانتی‌گراد و دمای استاندارد فریزر حدود منفی ۱۸ درجه سانتی‌گراد است. همچنین توصیه می‌شود وسایل سرمایشی یا گرمایشی روی دمای متعادل تنظیم شوند تا مصرف برق در سطح منطقی باقی بماند.

چک‌لیست آمادگی برای شرایط اضطراری

کارشناسان مدیریت بحران تاکید می‌کنند که آمادگی قبلی می‌تواند تاثیر قابل توجهی در کاهش مشکلات هنگام قطع زیرساخت‌ها داشته باشد. برخی از وسایل ضروری که بهتر است در هر خانه آماده باشد عبارتند از: پاوربانک شارژ شده، چراغ‌قوه به همراه باتری یدکی، رادیوی جیبی باتری‌خور، ذخیره آب آشامیدنی به میزان حداقل چهار لیتر برای هر نفر در روز، مقداری پول نقد برای مواقعی که دستگاه‌های کارت‌خوان و عابربانک‌ها از کار می‌افتند و همچنین یادداشت شماره‌های ضروری روی کاغذ.

در عین حال شهروندان باید به نکات ایمنی در محیط شهری نیز توجه داشته باشند. در صورت مشاهده پارگی سیم‌های برق در خیابان به هیچ عنوان نباید به آنها نزدیک شد و لازم است موضوع فورا به سامانه «۱۲۱» (مرکز اتفاقات برق) اطلاع داده شود.

با توجه به شرایط کنونی کشور، تجربه اتفاقات اخیر نشان می‌دهد که تاب‌آوری شهری تنها به شبکه‌های برق و ارتباطات وابسته نیست بلکه به میزان آمادگی شهروندان نیز بستگی دارد. استفاده از ابزار‌های ساده، اما موثر مانند پاوربانک، رادیو‌های باتری‌خور، سامانه‌های ارتباطی آفلاین و مدیریت هوشمند مصرف انرژی می‌تواند نقش مهمی در کاهش آسیب‌پذیری خانوار‌ها ایفا کند. ترکیب آگاهی عمومی، فناوری‌های قابل اتکا و برنامه‌ریزی پیشاپیش یکی از موثرترین راهکار‌ها برای مدیریت اختلالات احتمالی در زیرساخت‌های حیاتی به شمار می‌رود.

انتهای پیام/