بدن سالمترین افراد هم میزبان ویروسهاست
نتایج یک پژوهش گسترده نشان میدهد حتی سالمترین افراد نیز معمولا میزبان ویروسهایی در بدن خود هستند که اغلب هیچ علامتی ایجاد نمیکنند، اما در شرایط خاص میتوانند به بیماری منجر شوند. این مطالعه که بهتازگی در نشریه Nature منتشر شده به بررسی الگوهای حضور ویروسها در بدن انسان و عوامل مؤثر بر بار ویروسی پرداخته است.
به گزارش برنا، محققان دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد با تحلیل دادههای مربوط به بیش از ۹۱۷ هزار نمونه خون و بزاق از افراد مختلف تلاش کردند میزان حضور ویروسها در بدن افراد سالم را بررسی کنند؛ بهویژه در مواردی که عفونت ویروسی به بیماری بالینی تبدیل نشده است. هدف اصلی این پژوهش شناسایی عوامل ژنتیکی و زیستی موثر بر میزان بار ویروسی در بدن بود.
برای اندازهگیری میزان ویروسها پژوهشگران از روشهای پیشرفته ژنتیکی استفاده کردند تا بار ویروسی یا تعداد ذرات ویروس موجود در بدن را محاسبه کنند. این شاخص نشان میدهد چه ویروسهایی در بدن فرد حضور دارند و سیستم ایمنی تا چه حد توانسته آنها را کنترل کند. به طور کلی بار ویروسی بالا میتواند نشاندهنده فعالیت بیشتر ویروس یا ضعف نسبی سیستم ایمنی باشد در حالی که بار ویروسی پایین معمولا به معنای کنترل موثر ویروس توسط سیستم ایمنی بدن است.
ارتباط بار ویروسی با سن و جنسیت
نتایج این مطالعه نشان داد که میزان بار ویروسی برخی ویروسها با سن و جنسیت افراد ارتباط دارد. به طور کلی بار ویروسی برخی ویروسها با افزایش سن بیشتر میشود در حالی که در برخی دیگر با گذشت زمان کاهش مییابد. همچنین بررسیها نشان داد مردان بهطور متوسط بار ویروسی بالاتری نسبت به زنان دارند.
نقش ژنتیک در کنترل ویروسها
یکی از بخشهای مهم این پژوهش بررسی ارتباط میان بار ویروسی و ساختار ژنتیکی انسان بود. محققان موفق شدند ۸۲ موقعیت ژنتیکی در ژنوم انسان را شناسایی کنند که با میزان بار DNA ویروسی در بدن مرتبط هستند.
در میان این نواحی منطقه ژنی مجموعه سازگاری بافتی اصلی (MHC) توجه ویژهای را به خود جلب کرد. این مجموعه ژنی نقش اساسی در تنظیم عملکرد سیستم ایمنی دارد و تعیین میکند که بدن چگونه عوامل بیماریزا را شناسایی و با آنها مقابله کند.
ژنهای MHC پروتئینهایی تولید میکنند که به سلولهای ایمنی کمک میکنند بین سلولهای خودی و غیرخودی تمایز قائل شوند. تنوع ژنتیکی در این ناحیه میتواند توانایی بدن برای مهار یا سرکوب ویروسها را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد.
ویروس اپشتین–بار و افزایش خطر سرطان
یکی از یافتههای مهم این پژوهش مربوط به ویروس اپشتین–بار (EBV) بود. نتایج نشان داد شیوع و بار ویروسی این ویروس با افزایش سن افراد بیشتر میشود. علاوه بر این بررسیها نشان داد بار ویروسی EBV در فصل زمستان افزایش یافته و در تابستان کاهش پیدا میکند.
ویروس اپشتین–بار یکی از ویروسهای بسیار شایع انسانی است که اغلب در دوران کودکی وارد بدن میشود و میتواند باعث بیماری مونونوکلئوز عفونی شود. با این حال این ویروس با برخی سرطانها از جمله لنفوم هوچکین نیز ارتباط دارد.
پژوهشگران دریافتند افرادی که در سنین بالاتر دارای بار ویروسی بالای EBV هستند در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به لنفوم هوچکین قرار دارند. بر همین اساس محققان مطرح میکنند که استفاده از داروهای ضدویروسی ممکن است در آینده بتواند خطر بروز این نوع سرطان را کاهش دهد؛ هرچند برای تایید این فرضیه هنوز به مطالعات بیشتری نیاز است.
رابطه پیچیده EBV با بیماریاماس
در مقابل نتایج این مطالعه ارتباط مستقیمی میان میزان بار ویروسی EBV و بیماری مولتیپل اسکلروزیس (اماس) نشان نداد. این یافته قابل توجه است، زیرا EBV به عنوان یکی از عوامل مهم در تحریک ابتلا بهاماس شناخته میشود.
پژوهشگران معتقدند این نتیجه نشان میدهد که نحوه واکنش سیستم ایمنی بدن به ویروس احتمالا نقش مهمتری نسبت به مقدار ویروس موجود در بدن در بروز این بیماری ایفا میکند.
استفاده از بانکهای زیستی برای درک بهتر بیماریها
نولان کامیتاکی متخصص ژنتیک و نویسنده اصلی این مطالعه تاکید میکند که نتایج این تحقیق اهمیت بررسی دادههای ویروسی در بانکهای زیستی بزرگ ژنتیکی را نشان میدهد.
او میگوید: ما اکنون به مرحلهای رسیدهایم که میتوانیم از دادههای ژنتیکی انسان برای پاسخ دادن به پرسشهای بنیادی درباره سازوکار ایجاد بیماریهای ناشی از ویروسها استفاده کنیم.
نقش عوامل محیطی و سبک زندگی
این پژوهش همچنین نشان داد علاوه بر عوامل ژنتیکی متغیرهایی مانند سن، جنسیت و مصرف سیگار نیز میتوانند بر میزان بار DNA ویروسی در بدن تاثیر بگذارند. در مجموع بررسیها نشان داد بسیاری از ویروسها در مردان شیوع بیشتری نسبت به زنان دارند.
محققان در ادامه تحقیقات خود قصد دارند ویروسهای RNA مانند کروناویروسها را نیز مورد بررسی قرار دهند. این ویروسها از نظر ساختار ژنتیکی و نحوه تکثیر با ویروسهای DNA تفاوت دارند و ممکن است الگوهای متفاوتی از بار ویروسی در بدن ایجاد کنند.
همچنین پژوهشگران علاقهمندند تاثیر ژنهای باستانی ویروسی را که هزاران سال پیش در ژنوم انسان ادغام شدهاند بررسی کنند؛ ژنهایی که ممکن است همچنان بر نحوه تعامل بدن با ویروسها اثر بگذارند.
انتهای پیام/
