آیا نوشیدن بیش از حد آب میتواند فشار خون را بالا ببرد؟
بسیاری از مردم میپرسند که آیا نوشیدن آب میتواند فشار خون بالا را کاهش دهد؟ پاسخ ساده نیست، زیرا رابطه بین مصرف آب و فشار خون مانند یک شمشیر دو لبه عمل میکند. در ادامه به بررسی دقیق این موضوع میپردازیم.
کمآبی بدن چه تأثیری بر فشار خون دارد؟
زمانی که بدن با کمبود آب مواجه میشود، حجم خون در رگها کاهش مییابد. برای جبران این کمبود، قلب مجبور است با شدت بیشتری پمپاژ کند تا خون را به تمام نقاط بدن برساند. این افزایش فشار کاری در طولانی مدت میتواند به دیواره رگها آسیب وارد کرده و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی را افزایش دهد.
کمآبی زمانی رخ میدهد که میزان آبی که بدن از دست میدهد (از طریق تعریق، استفراغ، اسهال یا ادرار مکرر) بیشتر از آبی باشد که دریافت میکند. در این شرایط، تعادل الکترولیتهای بدن به هم میخورد. الکترولیتهایی مانند سدیم نقش حیاتی در انقباض عضلات و تنظیم حرکت مایعات درون و بیرون سلولها دارند.
نقش سدیم در فشار خون هنگام کمآبی
سدیم که ماده معدنی موجود در نمک است، یک الکترولیت کلیدی برای فشار خون محسوب میشود. این ماده به حفظ تعادل مایعات بدن (هومئوستازی) کمک کرده و از انقباض و شل شدن عضلات، از جمله عضلات دیواره رگهای خونی، پشتیبانی میکند.
هنگامی که کمآبی رخ میدهد، سطح سدیم خون غلیظتر میشود و بدن هورمونی به نام وازوپرسین ترشح میکند که وظیفه حفظ آب را بر عهده دارد. اما وازوپرسین علاوه بر این، باعث تنگ شدن رگهای خونی (انقباض عروق) میشود. این تنگی میتواند منجر به افزایش ناگهانی یا قابل توجه فشار خون گردد.
نتایج یک مطالعه در دانشگاه موناش استرالیا نشان داده است که کمآبی مزمن در موشها نه تنها فشار خون بالا را تشدید میکند، بلکه خطر آسیب شدید کلیوی را نیز افزایش میدهد. هرچند برای تأیید این یافتهها در انسان نیاز به تحقیقات بیشتری است.
آیا نوشیدن آب میتواند فشار خون را کاهش دهد؟
هیدراته ماندن (تأمین آب کافی بدن) میتواند از افزایش موقت فشار خون ناشی از کمآبی جلوگیری کند. با این حال، باید تأکید کرد که نوشیدن آب به تنهایی راه حلی برای درمان فشار خون بالا نیست و نمیتواند جایگزین روشهای اصلی درمانی شود.
در واقع، نوشیدن بیش از حد آب گاهی اوقات نتیجه معکوس دارد و فشار خون را افزایش میدهد. مصرف بیش از حد آب میتواند منجر به هیپرولمی یا اضافه بار مایعات شود؛ وضعیتی که بدن به جای دفع مایعات اضافی، آنها را نگه میدارد. این مشکل معمولاً در افراد مبتلا به نارسایی احتقانی قلب، سیروز کبدی یا کسانی که نمک زیادی مصرف میکنند، دیده میشود.
تحقیقات انجام شده در سوئد نشان داد که دو برابر کردن مصرف معمول آب (افزودن حدود ۲ لیتر اضافی در روز) میتواند باعث افزایش فشار خون در طول روز شود. برای اکثر افراد سالم، این اثر کوتاهمدت و بیخطر است، اما برای بیماران قلبی یا کبدی میتواند مضر باشد.
توصیه میشود روزانه چند لیوان آب بنوشیم؟
برای حفظ تعادل مایعات بدن و کمک به کنترل فشار خون، نوشیدن روزانه ۶ تا ۷ لیوان آب توصیه میشود. اما این میزان برای همه یکسان نیست. افراد مسنتر، ورزشکاران، یا کسانی که داروهای ادرارآور مصرف میکنند، ممکن است به آب بیشتری نیاز داشته باشند.
مؤسسه ملی علوم آمریکا میزان مصرف روزانه آب را به شرح زیر توصیه میکند:
زنان بالغ: ۱۱ فنجان (معادل ۲.۷ لیتر)
مردان بالغ: ۱۵.۵ فنجان (معادل ۳.۷ لیتر)
این مقادیر شامل آبی است که از طریق نوشیدنیها و همچنین مواد غذایی دریافت میشود. از آنجا که نیاز هر فرد متفاوت است، اگر فشار خون بالا دارید یا در معرض خطر ابتلا به آن هستید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا میزان مناسب آب مصرفی را برای شرایط خاص شما تعیین نماید.
