برگزاری مراسم پاسداشت زبان فارسی در مالزی

 درمراسم پاسداشت زبان فارسی در مالزی ، حبیب رضا ارزانی رایزن فرهنگی کشورمان؛ پیام غلامعلی حدادعادل رئیس بنیاد سعدی را قرائت کرد.

در این پیام آمده بود؛ بر اساس این پیام، نامگذاری روز بیست و پنجم اردیبهشت به عنوان روز پاسداشت زبان فارسی یکی از اقدامات شایسته پس از انقلاب اسلامی است. دلیل این امر آن است که بر پایه مستندات تاریخی، فردوسی در چنین روزی سرودن شاهنامه را پس از سی سال تلاش بی وقفه به پایان رسانده است. 

زبان فارسی تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه یکی از ارکان بنیادین هویت ملی ایرانیان به شمار می رود و تا زمانی که این زبان زنده است، نام ایران نیز جاودان خواهد ماند. این زبان به عنوان یکی از کهن ترین زبان های زنده جهان، همواره نقش زبان مشترک را در میان اقوام ایرانی ایفا کرده است.

در بخش دیگری از این پیام به گستره نفوذ زبان فارسی در شرق آسیا اشاره شد. زبان فارسی سابقه ای دیرینه در این پهنه جغرافیایی از جنوب هند تا آسیای صغیر دارد و در بسیاری از این مناطق زبان رسمی و دیوانی بوده است. در حوزه جنوب شرق آسیا و به ویژه در کشورهایی نظیر چین و کشورهای مالایی تبار، فرهنگ ایرانی و زبان فارسی نفوذ بسیار عمیقی داشته است.

فرهنگ ایرانی بر سنت تاریخ نگاری مالزی تاثیر شگرفی گذاشته است، به طوری که ریشه های تاریخ کشور مالزی را به شکل اسطوره ای به پادشاهی های ایران باستان پیوند می دهند. همچنین واژگان فارسی متعددی در زبان مالایی نفوذ کرده است که نشان دهنده حضور تاریخی ایرانیان در این منطقه از قرن ها پیش است.

نکته قابل تامل در این پیام، تغییرات خط و نوشتار در مالزی است. ادبیات اسلامی این منطقه در گذشته با خط جاوی که مبتنی بر الفبای عربی است نوشته می شد، اما بعدها به حروف لاتین تغییر یافت. امروزه بسیاری از پژوهشگران در دانشگاه های مالزی توانایی خواندن خط جاوی را ندارند، از این رو آموزش زبان فارسی می تواند کلید دسترسی آن ها به منابع اصیل اسلامی و تاریخی شان باشد.

در کشور مالزی بیش از دو هزار و ششصد نسخه خطی با ارزش وجود دارد که از این میان، حدود چهارصد نسخه به زبان فارسی نگاشته شده است. مایه مباهات است که با تلاش های مستمر رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، تقریبا هشتاد درصد از این نسخ خطی ارزشمند دیجیتالی شده اند تا پژوهشگران بتوانند به راحتی از آن ها بهره برداری کنند.

در راستای توسعه آموزش زبان فارسی، اقدامات مهمی صورت گرفته است. در سال ۱۳۹۵ هجری شمسی، کرسی زبان فارسی در دانشگاه یو پی ام مالزی راه اندازی گردید. این کرسی علمی وظایف مهمی از جمله تدریس زبان، راه اندازی رشته ادبیات فارسی، انجام تحقیقات ایران شناسی و برگزاری سمینارهای تخصصی را بر عهده دارد.

علاوه بر این، بنیاد سعدی با همکاری رایزنی فرهنگی اقدام به برگزاری دوره های آزاد آموزش زبان فارسی در آموزشگاه های مالزی نموده و با تامین کتاب های آموزشی و ارائه روش های نوین تدریس، از این حرکت فرهنگی حمایت همه جانبه می کند.

در ادامه این نشست؛ کوثر السادات رضوانی هنرمند نوجوان ایرانی با اجرای پرشور نقالی، روح حماسه را در کالبد مراسم دمیدند. اجرای ایشان نشان داد که هنر تا چه حد می تواند در انتقال مفاهیم والای شاهنامه به نسل های جدید موثر واقع شود.

بخش دیگر این نشست به سخنرانی علمی پروفسور رضا بیک زاده با موضوع پیوند هوش مصنوعی و شاهنامه اختصاص داشت.

 وی در ابتدای سخنان خود به سه چالش اساسی که امروزه زبان فارسی با آن ها روبرو است اشاره کرد: غلبه زبان های جهانی در فضای دیجیتال، کاهش مطالعه متون کلاسیک در میان نسل جدید، و فاصله زبانی میان فارسی روزمره و فارسی فاخر گذشته.

وی تاکید کرد: که اگر در قرن چهارم هجری خطر فراموشی هویت ایرانی وجود داشت، امروز خطر اصلی حذف تدریجی زبان فارسی از زیست دیجیتال انسان معاصر است.

 پروفسور بیک زاده فردوسی را به عنوان نخستین معمار حفاظت زبانی معرفی کردند و بیان داشتند که فردوسی تنها یک شاعر نبود، بلکه یک پروژه عظیم ملی را برای مهندسی فرهنگی اجرا کرد.

این مهندسی فرهنگی شامل تثبیت واژگان فارسی، حفظ روایت های تاریخی و اسطوره ای، و ایجاد یک الگوی استاندارد برای زبان معیار بود. سخنران در ادامه این پرسش کلیدی را مطرح کردند که ابزار نجات زبان در عصر دیجیتال چیست و پاسخ دادند که هوش مصنوعی زیرساخت فرهنگ آینده را تشکیل می دهد.

استاد زبان و ادب فارسی گفت: در فضای اینترنت تنها زبان هایی زنده می‌مانند  که دارای داده های دیجیتال با شند، مدل های زبانی برای آن ها توسعه یافته باشد، و در فناوری های نو حضور فعال داشته باشند. 

وی افزود: دلیل انتخاب شاهنامه به عنوان پایه ای برای پروژه های هوش مصنوعی، از ویژگی های منحصر به فرد این اثر است چراکه شاهنامه دارای گستره عظیم واژگانی، ساختار منظم روایی، زبان نسبتا پالوده، تنوع شخصیت ها و روایت های اسطوره ای جهانی است که آن را به یک ابر پایگاه داده فرهنگی و یک بنیاد زبانی بی نظیر تبدیل می کند.

بیک زاده، پیشنهادهای کاربردی متعددی برای استفاده از هوش مصنوعی ارائه دادند: ساخت دستیار آموزشی هوشمند که داستان ها را ساده سازی کند و به پرسش های دانش آموزان پاسخ دهد؛ احیای واژگان فراموش شده و پیشنهاد کاربرد مدرن برای آن ها به منظور زاینده نگه داشتن زبان فارسی؛ بازسازی روایت های شاهنامه در قالب انیمیشن های خودکار و بازی های رایانه ای، زیرا نسل جدید اسطوره ها را کمتر می خواند و بیشتر تمایل دارد آن ها را تجربه کند.

وی گفت: ایجاد سامانه ترجمه هوشمند جهانی برای شاهنامه که می تواند جایگاه زبان فارسی را ارتقا داده و دیپلماسی فرهنگی ایران را در سطح جهان تقویت نماید؛ و در نهایت ایجاد یک آرشیو دیجیتال زنده شامل نسخه های مختلف شاهنامه، گویش های محلی و متون تاریخی.

البته وی به چالش های این مسیر نظیر تولید محتوای سطحی توسط ماشین و خطر تحریف متون کلاسیک نیز اشاره کرد، اما نتیجه گرفتند که هوش مصنوعی جایگزین انسان و خلاقیت او نمی شود، بلکه ابزاری برای ادامه راه فردوسی است. این انسان است که معنا را می آفریند و ماشین تنها آن را در مقیاس جهانی گسترش می دهد.

در پایان این مراسم، حبیب رضا ارزانی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی، با حضور در جمع اساتید ایرانی، به تبادل نظر و هم اندیشی پرداختند. اساتید حاضر در نشست، ضمن تقدیر از برگزاری چنین برنامه هایی، دیدگاه های خود را برای بهبود روش های آموزش زبان فارسی در مالزی و همچنین چگونگی بهره گیری از ظرفیت های نخبگان ایرانی مقیم این کشور بیان کردند.

این گفتگوهای سازنده زمینه ساز طرح ریزی برنامه های عملیاتی آینده برای تقویت روابط فرهنگی دو کشور گردید.

انتهای پیام/