پایان عصر رانت؛ نمره قبولی بازار در آزمون حذف ارز ۲۸۵۰۰ / چرا پیش‌بینی انفجار قیمت‌ها محقق نشد؟+جدول

به گزارش برنا، تحلیل داده‌های آماری نشان می‌دهد که اقتصاد ایران از مرحله «شوک درمانی» به مرحله «اصلاح تدریجی» تغییر وضعیت داده است. در حالی که حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی در سال ۱۴۰۱ تلاطمات شدیدی را به همراه داشت، آمار‌ها حاکی از آن است که در اصلاح نرخ ۲۸۵۰۰ تومانی، موتور محرک تورم در بسیاری از کالا‌های کلیدی کندتر شده است.

جدول آماری فوق ثابت می‌کند مجموع میزان تورم موجود در کالاها در زمان بعد از حذف  ۴۲۰۰  بیشتر از حذف  ۲۸۰۰  بوده است که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان می توان گفت با حذف این دو رقم اقتصاد ایران از مرحله «وابستگی به یارانه‌های رانت‌زا» عبور کرده است. رشد پایین قیمت در بخش‌هایی مثل گوشت قرمز، برنج ایرانی و حبوبات (در مقایسه با شوک‌های ارزی قبلی) نویدبخش این است که با حذف لنگر ارزی ۲۸۵۰۰، نه تنها قحطی یا انفجار قیمت رخ نداده، بلکه بازار به سمت شفافیت و رقابت واقعی حرکت کرده است. این «ثباتِ پس از جراحی» مدیون همکاری نظام بانکی در تأمین سرمایه در گردش و هوشیاری تولیدکنندگانی است که به جای انبارکردن کالا، به تداوم عرضه روی آورده‌اند.

مهار تورم در بخش کالا‌های استراتژیک

اما بر اساس جدول مقایسه‌ای که در پایین جدول آمده است، در بخش گوشت گوسفندی، شوک قیمتی از ۱۲۹ درصد در دوره اول به ۶۶ درصد در دوره دوم کاهش یافته است؛ یعنی کاهشی تقریباً ۵۰ درصدی در شدت تورم. همچنین در بخش برنج ایرانی، رشد قیمت از ۱۸۵ درصد به ۱۱۷ درصد تعدیل شده که نشان‌دهنده بازگشت ثبات به سفره‌های مردم است.

موفقیت در بخش روغن و غلات

یکی از درخشان‌ترین نقاط این آمار، بخش ماکارونی و حبوبات است. در حالی که ماکارونی در جراحی اول رشد ۱۴۲ درصدی را تجربه کرده بود، در مرحله دوم این رقم به ۷۵ درصد (نیمی از مقدار قبلی) رسید. این روند در روغن مایع نیز تکرار شد و از ۳۵۳ درصد به ۲۲۷ درصد کاهش یافت.
نکته طلایی در جدول، کاهش نرخ شتاب تورم است. وقتی در ۸ قلم کالا از ۱۱ قلم، درصد افزایش قیمت پس از حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی کمتر از دوره ۴۲۰۰ تومانی است، یعنی بازار به یک بلوغ رسیده و انتظارات تورمی کنترل شده است. نظام بانکی توانسته است با مدیریت نقدینگی، مانع از تبدیل تفاوت نرخ ارز به یک انفجار قیمتی جدید شود.

بیشترین اختلاف مثبت در کالا‌هایی نظیر گوشت گوساله و حبوبات دیده می‌شود. این نشان می‌دهد که تولیدکننده داخلی دیگر متکی به رانت ارزی نیست و با واقعی‌تر شدن قیمت‌ها، رقابت در بازار جایگزین رانت‌خواری شده است. کوچ از ارز ۲۸۵۰۰ به نرخ‌های بالاتر، اگرچه سختی‌هایی دارد، اما گامی بزرگ به سمت حذف فساد‌های ناشی از نرخ‌های چندگانه است.

به هر روی اصلاح نرخ ۲۸۵۰۰ تومانی، با وجود تمام فشارها، «آرام‌تر» و «فن‌آورانه تر» از دوره ۴۲۰۰ تومانی مدیریت شد. کاهش اثر تورمی در کالا‌های اساسی نظیر گوشت قرمز، برنج و ماکارونی ثابت می‌کند که پیوند سفره مردم با لنگر ارزی در حال منطقی شدن است. کارشناسان معتقدند با ادامه این روند و حمایت شبکه بانکی از تولیدکنندگان، می‌توان امیدوار بود که لرزه‌های قیمتی ناشی از تغییر نرخ ارز، جای خود را به ثبات پایدار در بازار بدهد.

همان‌طور که در جدول مشاهده می‌شود، اقتصاد ایران در مواجهه با حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی به یک «پایداری نسبی» رسیده است.

نکته مثبت کلیدی: در ۸ قلم کالا از ۱۲ قلم اصلی، درصد افزایش قیمت در دوره دوم (۲۸۵۰۰) به شکل معناداری کمتر از دوره اول (۴۲۰۰) بوده است. این یعنی شوک ارزی دوم توسط بازار پیش‌خور شده و مدیریت بهتری روی زنجیره تأمین صورت گرفته است.

بیشترین موفقیت: در بخش روغن مایع و گوشت قرمز دیده می‌شود که فشار تورمی به شدت تخلیه شده است.

بخش نیازمند توجه: تنها در بخش لبنیات (پنیر و ماست) شاهد تندتر شدن شیب افزایش قیمت هستیم که کارشناسان معتقدند این موضوع به دلیل واقعی‌سازی قیمت شیر خام برای حمایت از دامداران بوده است.

پایداری تولید و امنیت غذایی:

برخلاف جراحی اول که با ترس از نایابی کالا همراه بود، در دوره حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، بازار با فراوانی عرضه رو‌به‌رو شد. موفقیت سیستم بانکی در تأمین سرمایه در گردش واحد‌های تولیدی باعث شد تا تولیدکننده داخلی بدون اتکا به یارانه‌های دولتی، به سمت بهره‌وری حرکت کند. واقعی‌سازی قیمت‌ها در بخش لبنیات و طیور، اگرچه با رشد همراه بود، اما تضمین‌کننده «بقا و استمرار تولید» در بلندمدت شد.

اقتصاد ایران با عبور آرام از پیچ ۲۸۵۰۰ تومانی، ثابت کرد که از مرحله «تکانه‌های پیش‌بینی‌ناپذیر» به مرحله «ثبات پیش‌بینی‌پذیر»  تغییر وضعیت داده است. این یک پیروزی بزرگ برای سیاست‌گذار پولی محسوب می‌شود که توانست بدون ایجاد بحران اجتماعی یا قحطی کالا، یکی از بزرگترین پروژه‌های واقعی‌سازی قیمت‌ها را به سرانجام برساند. اکنون بازار ایران بیش از هر زمان دیگری آماده تک‌نرخی شدن واقعی و حرکت به سمت رقابت‌پذیری جهانی است.
انتهای پیام/