برنج ایرانی، از کیفیت برتر ارقام محلی تا جایگاه ۶۴ در بازارهای جهانی + آمار
به گزارش برنادادههای آماری حکایت از آن دارد که بازار صادرات برنج در جهان به شدت متمرکز است؛ به طوری که تنها ۱۵ کشور برتر، ۹۱.۹ درصد از کل ارزش صادرات جهانی را به خود اختصاص دادهاند. در این میان، پنج قدرت برتر شامل کشورهای هند، تایلند، ویتنام، پاکستان و ایالات متحده آمریکا، با تصاحب ۷۱.۱ درصد از ارزش جهانی، بازار را در قبضه خود دارند. در صدر این فهرست، کشور هند با صادراتی به ارزش ۱۲ میلیارد دلار و سهمی معادل ۳۶ درصد از کل صادرات جهانی در جایگاه نخست قرار دارد و پس از آن، تایلند با ۴.۵ میلیارد دلار صادرات (۱۳.۴ درصد) و ویتنام با ۳ میلیارد دلار صادرات (۹ درصد) در ردههای دوم و سوم جهان ایستادهاند.
تحلیل روند رشد و افت صادرکنندگان نشان میدهد که سال ۲۰۲۵ سال تغییر قطبهای تجاری بوده است؛ چرا که در این بازه زمانی، کشور چین با افزایش خیرهکننده ۲۷ درصدی در فروش برنج، رشد چشمگیری را تجربه کرد و پس از آن هلند با ۳.۷ درصد، ایتالیا با ۲.۵ درصد و هند با ۱.۸ درصد رشد در ردههای بعدی قرار گرفتند. در مقابل، برخی صادرکنندگان سنتی با سقوط جدی مواجه شدند؛ به شکلی که ویتنام با ۴۳.۶ درصد و پاکستان با ۴۲.۴ درصد بیشترین ریزش را تجربه کردند و کشورهای میانمار با ۳۱.۵ درصد، تایلند با ۲۹.۴ درصد و ایالات متحده با ۲۲ درصد کاهش فروش مواجه شدند. از منظر جغرافیایی نیز آسیا همچنان قلب تپنده تولید این محصول است و ۷۸.۱ درصد از صادرات جهانی به ارزش ۲۶.۲ میلیارد دلار از این قاره سرچشمه میگیرد، در حالی که سهم اروپا ۸.۴ درصد، آمریکای شمالی ۵.۸۵ درصد، آمریکای لاتین ۵.۸ درصد، آفریقا ۱.۱ درصد و اقیانوسیه تنها ۰.۷۵ درصد ثبت شده است.
در این میان، جایگاه ایران در زنجیره تولید و صادرات برنج در سال ۲۰۲۵ با فراز و فرودهایی همراه بود؛ به طوری که کشورمان در رده ۶۴ صادرکنندگان برنج جهان از نظر ارزش قرار گرفت. ارزش صادرات برنج ایران به بیش از ۴ میلیون دلار رسید که نسبت به سال ۲۰۲۴ با رشد ۱۲.۱ درصدی همراه بوده است. نکته حائز اهمیت این است که برنج صادراتی ایران عمدتاً شامل ارقام محلی و کیفی نظیر «طارم هاشمی» و «دمسیاه» است که به دلیل عطر و طعم خاص، در بازارهای هدف تقاضای بالایی دارند. با این حال، در بخش تولید داخلی، سالانه حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تن برنج در سه استان شمالی و بخشهایی از ۱۵ استان دیگر تولید میشود، اما با توجه به میزان مصرف سالانه ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن، کشور همچنان به واردات حدود ۵۰۰ هزار تن برنج برای تامین ذخایر استراتژیک نیاز دارد.
به رغم پتانسیل بالای ارقام محلی، کشاورزان ایرانی با چالشهای ساختاری جدی روبهرو هستند که باعث شده عملکرد برنجکاری در ایران در مقایسه با استانداردهای جهانی تقریباً ۵۰ درصد کمتر باشد. از جمله مهمترین بحرانها میتوان به کمبود منابع آبی و نیاز مبرم به لایروبی آببندها اشاره کرد که در صورت اصلاح، ظرفیت ذخیره آب تا ۱۰۰ درصد افزایش مییابد. همچنین قطعی روزانه ۵ ساعت برق چاههای کشاورزی و افزایش ۷۰۰ درصدی (۷ برابری) قیمت کودهای پایه یارانهای نسبت به سال قبل، فشار مضاعفی بر تولید وارد کرده است. علاوه بر این، نرخ دستمزد کارگری با رشد ۱۵۰ درصدی (۲.۵ برابر) و افزایش هزینههای مکانیزاسیون، قیمت تمام شده محصول را به شدت بالا برده است. در نهایت، برای ارتقای جایگاه ایران از رتبه ۶۴ به ردههای بالاتر، مدیریت بحرانهای زیرساختی، اصلاح الگوی کشت به سمت ارقام پربازده و حمایت از قدرت خرید مصرفکنندگان ضرورتی حیاتی به شمار میرود.
انتهای پیام/
