مواد پیشرفته از بومیسازی الکترود گرافیتی تا تدوین نقشه راه ملی توسعه فناوری/ امکان بومی سازی ۱۹ قلم کالای راهبردی از سوی دانش بنیانها
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته از تصویب و ابلاغ سند ملی مواد و ساخت پیشرفته، شناسایی ۱۹ کالای راهبردی در این حوزه بومیسازی فناوریهای کلیدی همچون الکترود گرافیتی و آلیاژهای پزشکی و همچنین توسعه ابزارهای حمایتی مانند اعتبار مالیاتی خبر داد و تاکید کرد که هدف نهایی کشور عبور از خامفروشی و تبدیل شدن به صادرکننده فناوری و محصولات پیشرفته است.
در نشست خبری «سالی که گذشت و برنامههای پیشرو» که در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری برگزار شد، وحید ضرغامی دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته با تشریح عملکرد و برنامههای این ستاد، حوزه مواد و ساخت پیشرفته را یکی از ارکان اصلی توسعه فناوری کشور دانست و اظهار کرد: بسیاری از صنایع راهبردی از جمله فولاد، پتروشیمی، تجهیزات پزشکی، هوافضا، انرژی، الکترونیک و فناوریهای نوظهور به پیشرفت این حوزه وابسته هستند.
تدوین و ابلاغ سند ملی مواد و ساخت پیشرفته
ضرغامی با اشاره به شکلگیری این حوزه در ساختار سیاستگذاری کشور گفت: در اوایل دهه ۱۳۹۰ و همزمان با تدوین اسناد راهبردی ملی در حوزههایی همچون هوافضا، زیستفناوری، سلولهای بنیادی و نانو، موضوع مواد و ساخت پیشرفته نیز به عنوان یک حوزه راهبردی مورد توجه قرار گرفت و ستاد توسعه فناوری مواد و ساخت پیشرفته در معاونت علمی شکل گرفت.
وی مهمترین دستاورد سالهای اخیر را تصویب و ابلاغ «سند ملی مواد و ساخت پیشرفته» عنوان کرد و افزود: این سند پس از سالها پیگیری سال گذشته توسط رئیسجمهور ابلاغ شد و اکنون کشور دارای نقشه راه مشخصی برای توسعه این حوزه است.
به گفته وی این سند علاوه بر تعیین اولویتهای فناورانه، مسیر فعالیتهای پژوهشی، آموزشی، تجاریسازی و همکاریهای بینالمللی را نیز مشخص کرده و مسئولیت دستگاههای مختلف را در توسعه این بخش روشن ساخته است.
آغاز اجرای سند و جهتدهی پژوهشها به نیاز صنعت
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته از آغاز مرحله اجرایی این سند خبر داد و گفت: همکاریهایی با بنیاد ملی علم ایران و سایر نهادهای علمی کشور آغاز شده تا اولویتهای پژوهشی حوزه مواد به دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی ابلاغ شود.
وی هدف این اقدام را هدایت ظرفیتهای علمی کشور به سمت حل مسائل واقعی صنعت و پاسخگویی به نیازهای راهبردی کشور عنوان کرد.
شناسایی ۱۹ کالای راهبردی در حوزه مواد
ضرغامی یکی از اقدامات مهم سال گذشته را شناسایی کالاهای راهبردی در چارچوب قانون جهش تولید دانشبنیان دانست و اظهار کرد: از مجموع ۶۷ قلم کالای راهبردی تعیینشده در کشور ۱۹ قلم به طور مستقیم به حوزه مواد و ساخت پیشرفته مربوط میشود.
وی افزود: این اقلام بر اساس معیارهایی همچون میزان ارزبری، نقش حیاتی در صنایع کشور، وابستگی به واردات و نبود جایگزین مناسب انتخاب شدهاند تا برنامهریزی لازم برای بومیسازی آنها انجام شود.
بومیسازی آلیاژهای پزشکی
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته با اشاره به برخی دستاوردهای فناورانه کشور گفت: یکی از موفقیتهای مهم، بومیسازی آلیاژهای زیستپزشکی مورد استفاده در تجهیزات پزشکی است.
وی توضیح داد: آلیاژ F۷۵ مبتنی بر کبالت ـ کروم که در ساخت برخی ایمپلنتها و تجهیزات پزشکی کاربرد دارد توسط یک شرکت دانشبنیان داخلی و با حمایت معاونت علمی بومیسازی شده است؛ دستاوردی که علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، زمینه توسعه صنعت تجهیزات پزشکی کشور را نیز فراهم کرده است.
اعتبار مالیاتی پیونددهنده صنعت و فناوری
ضرغامی اعتبار مالیاتی را یکی از موفقترین ابزارهای حمایتی سالهای اخیر دانست و گفت: این سازوکار امکان مشارکت صنایع بزرگ در پروژههای فناورانه را فراهم کرده و در مقابل مشوقهای مالیاتی در اختیار آنها قرار میدهد.
وی افزود: این ابزار علاوه بر تامین منابع مالی مورد نیاز شرکتهای دانشبنیان، موجب شکلگیری همکاریهای راهبردی میان صنایع بزرگ و شرکتهای فناور شده است.
به گفته وی در سال گذشته بیش از هزار طرح در حوزه مواد و ساخت پیشرفته برای استفاده از اعتبار مالیاتی مورد بررسی قرار گرفت که بخش قابل توجهی از آنها پس از ارزیابی تخصصی به تایید رسیدند.
پایان وابستگی به واردات الکترود گرافیتی
یکی از محورهای مهم این نشست تشریح روند بومیسازی الکترودهای گرافیتی مورد استفاده در کورههای قوس الکتریکی صنایع فولاد بود.
ضرغامی با بیان اینکه این محصول سالها یکی از چالشهای اصلی صنعت فولاد کشور محسوب میشد، گفت: بخش عمده نیاز کشور از طریق واردات تأمین میشد، اما با حمایت معاونت علمی، مشارکت صنایع فولادی و ورود شرکتهای دانشبنیان فناوری تولید این محصول در کشور توسعه یافت.
وی افزود: کارخانه نوین الکترود اردکان اکنون به عنوان یکی از نمونههای موفق صنعتی کشور توانسته الکترود گرافیتی را تولید کند و این موضوع ضمن کاهش وابستگی به خارج، صرفهجویی ارزی قابل توجهی برای کشور به همراه داشته است.
توسعه زنجیره ارزش مواد راهبردی
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته تاکید کرد: هدف تنها تولید یک محصول نیست بلکه باید زنجیره ارزش از مواد اولیه تا محصول نهایی در داخل کشور تکمیل شود.
وی از برنامهریزی برای توسعه زنجیره ارزش در حوزههایی نظیر منیزیم، مواد پلیمری، سوپرآلیاژها و سایر مواد راهبردی خبر داد و افزود: استقلال صنعتی زمانی محقق میشود که تمامی حلقههای زنجیره تولید در داخل کشور شکل گرفته باشد.
ضرغامی با اشاره به ظرفیتهای معدنی ایران اظهار کرد: با وجود منابع غنی معدنی، بخش مهمی از این ظرفیتها همچنان به صورت خام یا نیمهخام صادر میشود.
وی افزود: کشورهای توسعهیافته مواد اولیه را وارد و محصولات فناورانه را صادر میکنند. از این رو اصلاح تعرفههای صادراتی مواد خام و نیمهخام با هدف تکمیل زنجیره ارزش و تولید محصولات نهایی در دستور کار قرار گرفته است.
توسعه سوپرآلیاژها و مواد پیشرفته
به گفته دبیر ستاد توسعه سوپرآلیاژها و مواد پیشرفته مورد نیاز صنایع پتروشیمی، فولاد، انرژی و تجهیزات حساس صنعتی از اولویتهای اصلی این ستاد در سالهای آینده است.
وی خاطرنشان کرد: همکاریهای مشترکی با شرکتهای فناور و مراکز علمی کشور آغاز شده و انتظار میرود نتایج قابل توجهی در این حوزه حاصل شود.
بازیافت کاتالیستها؛ ظرفیتی پنهان برای اقتصاد دانشبنیان
ضرغامی در بخش دیگری از سخنان خود به حوزه بازیافت کاتالیستهای صنعتی اشاره کرد و گفت: این کاتالیستها حاوی فلزات ارزشمندی نظیر پلاتین، پالادیوم و سایر عناصر گرانبها هستند و بازیافت آنها ارزش اقتصادی بالایی دارد.
وی افزود: برخی شرکتهای دانشبنیان داخلی موفق شدهاند فناوری بازیابی این عناصر را توسعه دهند و بخشی از نیاز کشور را در این حوزه تامین کنند.
حمایت از شرکتهای فناور و چشمانداز آینده
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان مواد و ساخت پیشرفته با اشاره به حمایتهای انجام شده از شرکتهای فناور در ماههای اخیر گفت: استمهال تسهیلات حمایتهای مالی و تسهیل برخی فرآیندها از جمله اقداماتی بوده که برای حفظ ظرفیتهای فناورانه کشور انجام شده است.
وی در پایان تاکید کرد: هدف نهایی کشور باید حرکت از اقتصاد مبتنی بر خامفروشی به سمت اقتصاد دانشبنیان باشد اقتصادی که در آن ایران به جای صادرکننده مواد خام، به صادرکننده فناوری، دانش فنی و محصولات پیشرفته تبدیل شود.
ضرغامی ابراز امیدواری کرد که با اجرای کامل سند ملی مواد و ساخت پیشرفته، توسعه زنجیرههای ارزش حمایت از شرکتهای دانشبنیان و گسترش همکاری میان صنعت و دانشگاه، طی سالهای آینده جهشی جدی در حوزه فناوری مواد و ساخت پیشرفته کشور رقم بخورد.
انتهای پیام/
