از پیادهروی تا شنا؛ کدام ورزش به باروری مردان کمک میکند؟
علی دادسرشت، کارشناس امور ورزشی و استاد تربیتبدنی دانشگاه علوم پزشکی ایران، در گفتوگو با خبرنگار برنا با اشاره به افزایش نگرانیها درباره ناباروری در سالهای اخیر اظهار کرد: شواهد علمی نشان میدهد ناباروری تنها به عوامل ژنتیکی یا هورمونی محدود نمیشود و سبک زندگی نقش قابلتوجهی در بروز آن دارد.
وی با استناد به گزارش سازمان جهانی بهداشت افزود: حدود ۱۵ درصد زوجهایی که در سنین باروری هستند با مشکل ناباروری مواجهند که نزدیک به نیمی از این موارد، مربوط به عوامل مردانه میباشد.
به گفته وی، کمتحرکی، چاقی، استرس مزمن، تغذیه نامناسب، اختلالات متابولیکی و خواب ناکافی از جمله عواملی هستند که میتوانند کیفیت اسپرم را کاهش دهند. در این میان، فعالیت بدنی منظم بهعنوان یک مداخله غیر دارویی، کمهزینه و در دسترس، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است.
دادسرشت با اشاره به دو الگوی تمرینی رایج در مطالعات علمی ادامه داد: تمرینات تداومی با شدّت متوسط (MICT) شامل فعالیتهایی مانند پیادهروی سریع، دویدن آرام، دوچرخهسواری یا شنا به مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه است که سالها بهعنوان پایه توصیههای سلامت عمومی شناخته میشود. تمرینات تناوبی با شدّت بالا (HIIT) شامل دورههای کوتاه فعالیّت شدید همراه با استراحتهای کوتاه است.
دادسرشت توضیح داد: این دو نوع تمرین از نظر فیزیولوژیک فشارهای متفاوتی بر سیستمهای قلبی-عروقی، متابولیکی، هورمونی و اکسیداتیو بدن وارد میکنند و به همین دلیل میتوانند اثرات متفاوتی بر سیستم تولیدمثل مردان داشته باشند.
این کارشناس درباره مکانیسم اثر ورزش بر باروری مردان تصریح کرد: فعالیت بدنی از چند مسیر مهم بر سلامت باروری تأثیر میگذارد، از جمله تنظیم بهتر محور هورمونی هیپوتالاموس–هیپوفیز–بیضه که در تولید هورمونهایی مانند LH، FSH و تستوسترون نقش دارد.
وی همچنین کاهش استرس اکسیداتیو را یکی دیگر از عوامل کلیدی دانست و گفت: اسپرمها نسبت به رادیکالهای آزاد بسیار حساسند و ورزش منظم، بهویژه تمرینات هوازی متوسط، میتواند با افزایش ظرفیت آنتیاکسیدانی بدن از آسیب به DNA اسپرم جلوگیری کند.
دادسرشت با اشاره به نقش التهاب در ناباروری افزود: فعالیت بدنی با کاهش التهاب مزمن و تعدیل سایتوکاینها و افزایش مایوکاینهای ضدالتهابی، به بهبود عملکرد بیضه کمک میکند. همچنین بهبود عملکرد میتوکندری و افزایش تولید انرژی سلولی از دیگر مسیرهایی است که به افزایش تحرّک اسپرم منجر میشود.
وی درباره اثربخشی الگوهای مختلف تمرینی بیان کرد: نتایج مطالعات نشان میدهد تمرینات تداومی با شدت متوسط اثرات پایدارتر و ایمنتری دارند و میتوانند باعث افزایش تعداد اسپرم، بهبود تحرّک و افزایش سطح تستوسترون شوند. در عین حال، تمرینات HIIT نیز در صورت اجرای صحیح، میتوانند ظرفیت آنتیاکسیدانی را افزایش داده و برخی شاخصهای هورمونی را بهبود بخشند.
به گفته وی ، نکته مهم در استفاده از HIIT رعایت تعادل است، چراکه انجام بیش از حد شدید یا بدون ریکاوری کافی ممکن است به افزایش موقت استرس اکسیداتیو منجر شود.
این کارشناس در ادامه با ردّ این تصور که ورزش شدیدتر همیشه نتایج بهتری دارد، تأکید کرد: پاسخ بدن به تمرین به شدّت، مدّت و زمان ریکاوری وابسته است و تمرینات بسیار شدید و طولانیمدت میتوانند با افزایش کورتیزول، بهطور موقّت کیفیت اسپرم را کاهش دهند.
دادسرشت در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت سلامت DNA اسپرم اشاره کرد و گفت: افزایش آسیب DNA اسپرم با کاهش احتمال باروری طبیعی، کاهش موفقیت روشهای کمکباروری و حتی افزایش خطر سقط جنین همراه است.
به گفته وی، ورزش منظم با شدت مناسب میتواند این آسیبها را کاهش دهد.
وی با تأکید بر چندبعدی بودن اثرات ورزش افزود: مردانی که فعالیّت بدنی منظم دارند معمولاً از کنترل وزن بهتر، حساسیت انسولینی بالاتر، خواب باکیفیتتر و استرس کمتر برخوردارند که همه این عوامل در بهبود باروری نقش دارند.
این کارشناس توصیه کرد: مردان مبتلا به ناباروری باید ورزش را بهعنوان بخشی از درمان در نظر بگیرند.
دادسرشت تصریح کرد: انجام فعالیّتهای هوازی متوسط مانند پیادهروی سریع، دوچرخهسواری سبک یا شنا به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه و حدود پنج روز در هفته را مناسب دانست و تأکید کرد: اصلاح تغذیه، کنترل وزن، کاهش استرس، خواب کافی و پرهیز از سیگار و الکل نیز در کنار ورزش ضروری است.
وی همچنین با اشاره به آینده پژوهشها خاطرنشان کرد: برای دستیابی به نتایج دقیقتر، انجام مطالعات گستردهتر و بررسی پیامدهای بالینی مانند میزان بارداری موفق و تولّد نوزاد زنده و سالم ضروری است و استفاده از فناوریهای مولکولی میتواند به درک بهتر تأثیر ورزش بر باروری مردان کمک کند.
دادسرشت خاطر نشان کرد: در مجموع، یافتههای علمی نشان میدهد ورزش، فراتر از نقش آن در تناسب اندام، میتواند به ابزاری مؤثر در ارتقای سلامت باروری مردان تبدیل شود، البته به شرط آنکه تعادل میان شدّت تمرین، مدّت فعالیّت و زمان ریکاوری رعایت شود و در این صورت است که میتوان گفت عبارت «Exercise is Medicine » یا «ورزش درمان است» تحقّق یافته است.
انتهای پیام/
