حمایت ۱۰۰ میلیاردی برای ایجاد مراکز رشد اقتصاد دیجیتال در ۱۰ استان؛ از ۹۲ میلیون دلار صرفهجویی ارزی تا نیاز ۲۸ همتی پارک فاوا برای توسعه زیرساختها
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با تشریح فلسفه شکلگیری پارکهای دستگاهی ماموریت اصلی این مجموعه را حرکت از بازارسازی و پاسخ به نیازهای فناورانه دستگاههای اجرایی عنوان کرد و گفت: پارک فاوا برخلاف پارکهای دانشگاهی که در سمت عرضه فناوری فعالیت میکنند به دنبال شناسایی نیازهای کلان کشور و اتصال شرکتهای توانمند دانشبنیان به بازارهای واقعی است.
به گزارش خبرنگار علمی و فناوری برنا، مصطفی مافی رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات در نشست خبری با مرور روند شکلگیری پارکهای فناوری در کشور اظهار کرد: پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات بهعنوان یکی از پارکهای دستگاهی از سال ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد. شکلگیری این نوع پارکها با هدف ایجاد پیوند میان ظرفیتهای فناورانه کشور و نیازهای واقعی دستگاههای اجرایی بوده است زیرا پارکهای فناوری نقش واسطهای میان دانشگاه، صنعت و بازار را برعهده دارند و یافتههای علمی را به محصولات و خدمات قابل استفاده در جامعه تبدیل میکنند.
از مقاله علمی تا محصول دانشبنیان
وی با اشاره به نقش پارکهای فناوری در تکمیل زنجیره تجاریسازی فناوری گفت: بخش قابل توجهی از دستاوردهای علمی دانشگاهها در قالب مقاله تولید میشود و قابلیت ورود مستقیم به صنعت را ندارد. پارکهای فناوری با فراهم کردن زیرساختهای لازم این دستاوردها را به محصولات و خدمات دانشبنیان تبدیل کرده و زمینه حضور آنها در بازار را فراهم میکنند.
مافی با اشاره به روند توسعه علمی کشور پس از انقلاب اسلامی افزود: دانشگاههای ایران که پیش از انقلاب عمدتا ماموریت تربیت نیروی انسانی را برعهده داشتند پس از انقلاب به موتور محرک توسعه فناوری تبدیل شدند و امروز نتایج این تحول در حوزههایی مانند فناوری فضایی، صنایع موشکی، فناوری نانو و علوم پزشکی قابل مشاهده است.
تجربه جهانی پارکهای فناوری و مسیر توسعه در ایران
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با بیان اینکه ایجاد پارکهای فناوری تجربهای جهانی است اظهار کرد: این الگو ابتدا در کشورهایی مانند آمریکا، فرانسه و ژاپن شکل گرفت و در ایران نیز مطالعات مربوط به آن از دهه ۷۰ آغاز شد که نتیجه آن راهاندازی مرکز رشد اصفهان و سپس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان بود.
وی ادامه داد: در اوایل دهه ۸۰ نیز پارک فناوری پردیس زیر نظر ریاستجمهوری تاسیس شد و توسعه پارکهای فناوری در کشور شتاب بیشتری گرفت.
مافی نقطه عطف این حوزه را تصویب قانون حمایت از تجاریسازی اختراعات و نوآوریها در سال ۱۳۸۹ دانست و گفت: بسیاری از ساختارهای فعلی زیستبوم فناوری کشور از جمله شکلگیری مفهوم شرکتهای دانشبنیان و توسعه معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری، بر پایه همین قانون شکل گرفتهاند.
به گفته وی پس از تصویب این قانون روند ایجاد پارکهای فناوری در سراسر کشور سرعت گرفت و در استان تهران نیز دانشگاههای بزرگ از جمله دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران برای تسهیل تجاریسازی فناوری، پارکهای اختصاصی خود را ایجاد کردند.
تفاوت پارک فاوا با پارکهای دانشگاهی؛ مأموریت در سمت تقاضا
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با تشریح تفاوت پارکهای دستگاهی با پارکهای دانشگاهی و استانی گفت: پارکهای سنتی و دانشگاهی عمدتا در سمت عرضه فعالیت میکنند. یعنی فناوری تولید شده را به محصول تبدیل کرده و سپس برای تجاریسازی آن تلاش میکنند، اما پارکهای دستگاهی با رویکردی متفاوت نیازهای فناورانه دستگاههای اجرایی را شناسایی کرده و آنها را به زبان قابل فهم برای شرکتهای دانشبنیان تبدیل میکنند.
وی افزود: حدود نیمی از بازار کشور در اختیار دولت و دستگاههای اجرایی است و به همین دلیل پارکهای دستگاهی با هدف بازارسازی شکل گرفتهاند تا از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان برای رفع نیازهای فناورانه دستگاههای دولتی و حل مسائل کلان اقتصادی کشور استفاده شود.
مافی تاکید کرد: پارک فاوا را باید پارک سمت تقاضا دانست زیرا ماموریت اصلی آن ایجاد بازار برای فناوریهای داخلی و اتصال توان شرکتهای دانشبنیان به نیازهای واقعی کشور است.
تمرکز بر شرکتهای رشدیافته به جای استارتاپهای نوپا
وی با اشاره به تفاوت رویکرد پارک فاوا در پذیرش شرکتها اظهار کرد: در بسیاری از پارکهای دانشگاهی تمرکز بر حمایت از شرکتهای نوپا و استارتاپهاست؛ شرکتهایی که ماهیت فعالیت آنها با ریسک همراه است و بخشی از آنها در مسیر توسعه با شکست مواجه میشوند، اما پارک فاوا مأموریت متفاوتی دارد و برای پاسخگویی به نیازهای فوری و کلان دستگاههای اجرایی با شرکتهای رشدیافته و توانمند همکاری میکند؛ شرکتهایی که در مقیاس ملی توان تأمین نیازهای کشور را داشته باشند.
او ادامه داد: در برخی موارد ارزش اقتصادی و گردش مالی یک شرکت رشدیافته مستقر در پارک فاوا با مجموع گردش مالی یک پارک سنتی برابری میکند و همین موضوع تفاوت ماموریت این پارک با سایر پارکهای فناوری را نشان میدهد.
تاد پلی میان شرکتهای نوپا و نیازهای آینده کشور
مافی درباره نحوه حمایت از شرکتهای نوپا نیز گفت: اگرچه تمرکز اصلی پارک فاوا بر شرکتهای رشدیافته است اما شرکتهای نوپا نیز مورد حمایت قرار میگیرند. به همین منظور شبکه توسعه اقتصاد دیجیتال موسوم به تاد ایجاد شده است.
وی توضیح داد: در قالب این شبکه پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با تمامی پارکهای فناوری کشور همکاری میکند تا شرکتهای نوپا متناسب با نیازهای آینده وزارت ارتباطات هدایت شوند. پس از رسیدن این شرکتها به مرحله بلوغ فناوری و کسب توانمندیهای لازم آنها شناسایی شده و وارد چرخه همکاری مستقیم با پارک فاوا میشوند.
پردیسهای تخصصی در سه نقطه کشور؛ توسعه زیرساختهای فاوا با رویکرد ملی
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با اشاره به توسعه زیرساختهای فیزیکی این مجموعه گفت: پارک فاوا هماکنون در سه نقطه کشور دارای استقرار و فعالیت است و تلاش دارد با ایجاد پهنههای تخصصی، خدمات خود را در سطح ملی و بهصورت متمرکز ارائه کند.
وی با اشاره به آخرین وضعیت سایت البرز اظهار کرد: طرح جامع این سایت خردادماه ۱۴۰۵ به تصویب استانداری البرز رسید و اکنون مراحل نهایی برای واگذاری اراضی در حال انجام است. همچنین فرآیند کارشناسی رسمی دادگستری برای تعیین قیمت زمینها در دست انجام بوده و پیشبینی میشود فراخوان واگذاری اراضی طی ۴۵ روز آینده منتشر شود.
مافی افزود: در این سایت ۴۰ قطعه زمین با متراژهای ۱۶۰ تا یکهزار مترمربع برای استقرار شرکتهای دانشبنیان در نظر گرفته شده است، ظرفیتی که میتواند زمینه شکلگیری یک ناحیه نوآوری تخصصی در حوزه هوشمندسازی صنایع را فراهم کند.
پارکهای دستگاهی؛ ساختاری ملی با ماموریتی متفاوت
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادامه با تشریح تفاوت ساختاری پارکهای دستگاهی با سایر پارکهای فناوری گفت: بر اساس تعاریف وزارت علوم پارک فناوری به پهنهای با حداقل ۱۴ تا ۱۵ هکتار پردیس به مجموعهای با حداقل پنج هکتار و مرکز رشد به فضایی میان ۵۰۰ تا دو هزار مترمربع برای استقرار شرکتهای نوپا اطلاق میشود.
وی افزود: پارکهای دستگاهی برخلاف پارکهای استانی و دانشگاهی ماهیتی ملی دارند و به همین دلیل میتوانند در استانهای مختلف کشور پردیسها و پهنههای تخصصی ایجاد کنند؛ امکانی که برای پارکهای دانشگاهی یا استانی وجود ندارد.
مافی با تاکید بر تفاوت شاخصهای ارزیابی این مجموعه تصریح کرد: عملکرد پارک فاوا بر مبنای تعداد شرکتهای نوپا سنجیده نمیشود بلکه معیار اصلی ارزیابی آن میزان بازارسازی، توسعه اقتصاد دانشبنیان و پاسخگویی به نیازهای ملی است؛ رویکردی که در اساسنامه پارک نیز به صراحت مورد تأکید قرار گرفته است.
مشهد میزبان نخستین پردیس تولید محتوای کشور
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات از نهایی شدن طرح جامع سایت شهید فکوری مشهد خبر داد و گفت: این مجموعه با وسعت حدود ۱۰ هکتار به نخستین پردیس تخصصی تولید محتوا در کشور تبدیل خواهد شد.
وی افزود: ظرفیتهای فرهنگی، رسانهای و زیارتی مشهد این شهر را به یکی از مهمترین قطبهای تولید محتوا در کشور تبدیل کرده است. از این رو با هماهنگی استانداری خراسان رضوی، زمینی ۱۰ هکتاری در یکی از بهترین نقاط شهری برای اجرای این طرح اختصاص یافته است.
مافی با بیان اینکه در این سایت نیز ۴۰ قطعه زمین آماده واگذاری خواهد شد اظهار کرد: با نهایی شدن طرح جامع فراخوان واگذاری اراضی بهزودی منتشر میشود و انتظار میرود فعالان حوزه رسانه و تولید محتوا نیز از این فرصت برای توسعه فعالیتهای خود استفاده کنند.
اصفهان شکلگیری منطقه ویژه اقتصادی ICT
وی در ادامه به برنامههای توسعهای پارک فاوا در اصفهان اشاره کرد و گفت: در فولادشهر اصفهان پهنهای به وسعت ۲۳۰ هکتار برای ایجاد منطقه ویژه اقتصادی فناوری اطلاعات و ارتباطات در نظر گرفته شده است.
به گفته رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات هدف از اجرای این طرح ایجاد یک شهرک صنعتی تخصصی در حوزه فاوا با تمرکز بر استقرار مراکز پردازش سریع (HPC)، مراکز ذخیرهسازی ابری و شرکتهای بزرگ فناوری است.
توزیع مراکز پردازش داده؛ راهکاری برای افزایش تابآوری کشور
مافی با اشاره به تمرکز فعلی مراکز داده در تهران و البرز اظهار کرد: بخش عمده زیرساختهای پردازش سریع و ذخیرهسازی ابری کشور در تهران و البرز قرار دارد که از منظر پدافند غیرعامل تمرکز مناسبی نیست.
وی افزود: مطالعات وزارت ارتباطات نشان میدهد این زیرساختها باید در سه نقطه کشور شامل مشهد، منطقه ویژه اقتصادی پیام در البرز و اصفهان توزیع شوند تا علاوه بر افزایش تابآوری زیرساختهای ارتباطی، امنیت و پایداری خدمات نیز ارتقا یابد.
بازسازی ساختمان ۲۰ هزار مترمربعی برای استقرار شرکتهای بزرگ
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات از بازسازی یک ساختمان ۲۰ هزار مترمربعی در سایت اصفهان خبر داد و گفت: این ساختمان که پیشتر با کاربری دانشگاهی ساخته شده بود اکنون در حال بازسازی و تغییر کاربری است تا به محل استقرار شرکتهای فناور و دانشبنیان تبدیل شود.
وی ادامه داد: در فاز نخست این پروژه ۷۵ قطعه زمین با متراژهای ۸۰۰ تا یکهزار و ۴۰۰ مترمربع آماده واگذاری شده است و تمرکز اصلی پارک بر جذب شرکتهای بزرگ و پیشران حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات خواهد بود تا مراکز داده، زیرساختهای پردازش سریع و ساختمانهای تخصصی خود را در این منطقه مستقر کنند.
مافی با اشاره به وضعیت فعلی این سایت خاطرنشان کرد: هماکنون حدود ۲۰ شرکت کوچک در این مجموعه فعالیت میکنند اما هدف اصلی استقرار شرکتهای بزرگ و توانمند است که بتوانند نقش موثری در توسعه اقتصاد دیجیتال کشور ایفا کنند.
توسعه زیرساختها با مشارکت بخش خصوصی؛ ۲۸ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری برای پردیس رضوی
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادامه نشست خبری با تشریح برنامههای تامین مالی پروژههای توسعهای این مجموعه اظهار کرد: برای تامین برق پردیس رضوی یک ژنراتور ۵ مگاواتی خریداری شده که هزینه آن پرداخت شده و عملیات اجرایی اتصال آن به شبکه برق در حال انجام است و پیشبینی میشود تا پایان سال جاری به بهرهبرداری برسد.
وی با اشاره به هزینههای سنگین ایجاد زیرساختهای فناورانه افزود: برآوردها نشان میدهد تکمیل فاز نخست زیرساختهای پردیس رضوی به حدود ۲۸ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد؛ رقمی که تأمین آن صرفا از منابع دولتی امکانپذیر نیست از این رو پارک فاوا مدل مشارکت عمومی ـ خصوصی را برای اجرای این پروژهها دنبال میکند.
مافی با بیان اینکه وزارت ارتباطات تمامی مجوزهای لازم را برای اجرای این طرحها دریافت کرده است گفت: طی یک سال گذشته حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برای توسعه زیرساختهای این پروژه هزینه شده اما اجرای طرحهای بزرگمقیاس از جمله احداث پست برق ۶۳ کیلوولت با ظرفیت ۵۰ مگاوات بدون حضور سرمایهگذاران بخش خصوصی امکانپذیر نخواهد بود و در ماههای آینده فراخوانهای متعددی برای جذب سرمایهگذار منتشر میشود.
افزایش تعداد شرکتهای مستقر؛ بیش از ۸۰ درصد دانشبنیان هستند
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با اشاره به اقدامات انجامشده در دوره جدید مدیریتی این مجموعه اظهار کرد: مطالعات طرح جامع پارک از اسفندماه ۱۴۰۳ با حضور تیم مدیریتی جدید آغاز شد و پس از حدود یک سال و نیم کار کارشناسی خردادماه ۱۴۰۵ به تصویب و ابلاغ رسید.
وی با اصلاح آمار شرکتهای مستقر در پارک فاوا گفت: برخلاف آمارهای پیشین که تعداد شرکتهای مستقر را ۸۰ شرکت اعلام میکرد در حال حاضر ۱۵۰ شرکت در پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات فعالیت میکنند.
مافی افزود: بیش از ۸۰ درصد این شرکتها دانشبنیان هستند؛ در حالی که میانگین این شاخص در بسیاری از پارکهای فناوری کشور حدود ۳۰ درصد است. علت این تفاوت آن است که پارک فاوا عمدتا شرکتهای رشدیافته و دارای توانمندی فناورانه را پذیرش میکند.
عبور از TRL۴؛ تمرکز بر شرکتهای پیشران و ملی
وی با اشاره به سطح بلوغ فناوری شرکتهای مستقر در پارک اظهار کرد: شرط اولیه پذیرش بسیاری از شرکتها برخورداری از سطح آمادگی فناوری (TRL۴) است اما امروز در برخی پردیسهای پارک فاوا از این مرحله نیز عبور کردهایم و تمرکز بر شرکتهایی با سطح آمادگی فناوری TRL۷ و بالاتر است.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات تاکید کرد: هدف اصلی، جذب شرکتهای بزرگ توانمند و پیشران است تا بتوان بخشی از نیازهای راهبردی وزارت ارتباطات و کشور را به این شرکتها واگذار کرد.
وی افزود: در میان شرکتهای مستقر مجموعههایی حضور دارند که سهم قابل توجهی در طراحی و تولید مودمهای کشور دارند و در حوزه مخابرات جزو بازیگران اصلی محسوب میشوند. همچنین شرکتهای توانمندی در حوزه امنیت سایبری در پارک فعالیت میکنند که ظرفیتهای قابل توجهی برای پاسخگویی به نیازهای ملی دارند.
صرفهجویی ارزی ۹۲ میلیون دلاری در سال ۱۴۰۳
مافی با اشاره به آثار اقتصادی فعالیت شرکتهای مستقر در پارک فاوا گفت: بر اساس اظهارنامههای رسمی شرکتها میزان صرفهجویی ارزی ناشی از تولید محصولات دانشبنیان این مجموعه در سال ۱۴۰۳ به ۹۲ میلیون دلار رسیده است؛ آماری که مربوط به زمانی است که تعداد شرکتهای مستقر نیز کمتر از وضعیت فعلی بود.
وی افزود: گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ نیز پس از تکمیل اظهارنامهها و بررسیهای تخصصی منتشر خواهد شد تا تصویر دقیقتری از وضعیت زیستبوم فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور ارائه شود.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با اشاره به تاثیر تحولات اخیر بر فعالیت شرکتها اظهار کرد: بررسی عملکرد سال ۱۴۰۴ نشان خواهد داد که شرایط خاص کشور و تحولات اخیر چه تاثیری بر روند فعالیت شرکتهای حوزه فاوا داشته و کدام بخشها رشد یا افت را تجربه کردهاند.
قانون جهش تولید دانشبنیان؛ پشتوانه توسعه پارکهای تخصصی
وی با اشاره به پشتوانههای قانونی توسعه پارکهای دستگاهی گفت: تصویب قانون جهش تولید دانشبنیان در سال ۱۴۰۰ وزارتخانههای مختلف را مکلف کرد پارکهای تخصصی خود را تقویت کنند و در همین چارچوب نیز آییننامه حمایت از تولید دانشبنیان در صنعت فاوا در سال ۱۴۰۱ به تصویب هیئت وزیران رسید.
مافی افزود: بر اساس ماده ۲ این آییننامه پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان محل استقرار و بهرهمندی شرکتهای دانشبنیان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در سراسر کشور تعیین شده است.
گسترش شبکه اقتصاد دیجیتال در استانها
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با اشاره به برنامههای این مجموعه برای توسعه متوازن زیستبوم فناوری در کشور گفت: سیاست پارک فاوا این است که حمایت از شرکتهای دانشبنیان حوزه فاوا به صورت نظاممند در سراسر کشور دنبال شود.
وی افزود: بررسیهای انجامشده نشان میدهد استانهایی مانند خراسان رضوی، اصفهان و یزد از زیستبوم مناسبی در حوزه فاوا برخوردارند و در این مناطق تمرکز بر ارائه حمایتهای مالی و تسهیلاتی خواهد بود اما در استانهای کمبرخوردار، ایجاد زیرساختهای فیزیکی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
مافی با اشاره به توافق صورتگرفته با وزارت علوم اظهار کرد: برای جلوگیری از موازیکاری و رقابت با پارکهای استانی تفاهمنامهای میان دو مجموعه منعقد شد و بر اساس آن ۱۰ استان دارای ظرفیت برای توسعه مراکز جدید شناسایی شدند.
وی ادامه داد: در قالب شبکه اتحاد، مراکزی با عنوان مرکز رشد و توسعه اقتصاد دیجیتال در این استانها ایجاد شده و سال گذشته نیز نزدیک به ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای راهاندازی این مراکز اختصاص یافته است.
رئیس پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات خاطرنشان کرد: این مراکز همزمان با روز جهانی ارتباطات در ۲۷ اردیبهشتماه و با حضور معاون رئیسجمهور افتتاح شدند و اکنون روند تکمیل و بهرهبرداری از آنها بهصورت مرحلهای در حال پیگیری است.
وی در پایان با تاکید بر اینکه توسعه متوازن زیستبوم فناوری اطلاعات و ارتباطات میتواند زمینهساز رشد اقتصاد دیجیتال در سراسر کشور باشد گفت: آثار این برنامهها به تدریج در استانهای مختلف نمایان خواهد شد و نمونههای موفق آن از هماکنون در برخی مناطق از جمله سیستان و بلوچستان قابل مشاهده است.
انتهای پیام/
