مازاد ۱۰ هزار تنی مرغ روی زمین ماند/ بازار در تله قیمتگذاری و توقف صادرات
به گزارش برنا ، بررسی تجربه کشورهای بزرگ تولیدکننده مانند برزیل ترکیه تایلند آمریکا و اتحادیه اروپا نشان میدهد مدیریت صادرات و تنظیم تولید مهمترین ابزار جلوگیری از زیان مرغداران و نوسان قیمت برای مصرفکنندگان است.
شکاف میان هزینه تولید و قیمت بازار عمیقتر شد
بازار مرغ در هفتههای اخیر به نقطهای رسیده که تولیدکنندگان از فروش محصول با زیان سخن میگویند. فعالان این صنعت معتقدند هزینههای تولید که تحت تأثیر قیمت نهادهها هزینه حمل و نقل انرژی دستمزد و سایر هزینههای جانبی افزایش یافته با قیمت فروش در بازار همخوانی ندارد و همین موضوع حاشیه سود تولید را به محدوده منفی رسانده است.
برآوردها نشان میدهد اختلاف ۳۰ تا ۴۰ هزار تومانی میان قیمت تمامشده و نرخ فروش به معنای زیان دهها میلیارد تومانی در هر روز برای صنعت مرغداری کشور است. در چنین شرایطی ادامه تولید بدون اصلاح سیاستهای بازار میتواند بخشی از واحدهای کوچک و متوسط را با مشکلات مالی جدی روبهرو کند.
صادراتی که مجوز دارد اما انجام نمیشود
یکی از مهمترین راهکارهای کنترل مازاد تولید صادرات است اما با وجود صدور مجوز برای صادرات ۱۰ هزار تن مرغ هنوز هیچ محمولهای از کشور خارج نشده است. این بلاتکلیفی باعث شده حجم قابل توجهی از محصول در سردخانهها و واحدهای تولیدی باقی بماند و فشار عرضه در بازار داخلی افزایش پیدا کند.
کارشناسان اقتصاد کشاورزی معتقدند صادرات زمانی میتواند نقش مؤثر خود را ایفا کند که فرآیند صدور مجوز حمل و نقل نقل و انتقال ارز و هماهنگی با بازارهای هدف بدون وقفه انجام شود. هرگونه تأخیر در این زنجیره هزینههای نگهداری را افزایش داده و سود تولیدکننده را کاهش میدهد.
تجربه کشورهای بزرگ تولیدکننده مرغ چه میگوید
برزیل که بزرگترین صادرکننده گوشت مرغ جهان به شمار میرود بخش قابل توجهی از تولید خود را به بازارهای خارجی ارسال میکند و هر زمان تولید افزایش یابد صادرات به عنوان مهمترین ابزار تنظیم بازار داخلی به کار گرفته میشود.
در آمریکا نیز شرکتهای بزرگ تولیدکننده با قراردادهای بلندمدت صادراتی و مدیریت دقیق میزان جوجهریزی از ایجاد مازاد گسترده جلوگیری میکنند و بازار کمتر با نوسانات شدید مواجه میشود.
ترکیه در سالهای اخیر با توسعه بازارهای صادراتی در کشورهای همسایه توانسته بخشی از نوسانات تولید را کنترل کند و از افت شدید قیمت مرغ جلوگیری کند.
تایلند نیز که یکی از صادرکنندگان بزرگ آسیا محسوب میشود با تمرکز بر صادرات محصولات فرآوریشده ارزش افزوده بیشتری ایجاد کرده و وابستگی خود را به بازار داخلی کاهش داده است.
در کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز علاوه بر صادرات صندوقهای حمایتی و سیاستهای جبرانی برای جلوگیری از زیان تولیدکنندگان در زمان افت قیمت فعال میشود.
اتحادیه مرغداران، بدون صادرات، زیان تولیدکنندگان ادامه دارد
به گفته مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی، صنعت مرغداری کشور اکنون با مازاد تولید روبهرو است و ادامه توقف صادرات میتواند زیان واحدهای تولیدی را تشدید کند. این اتحادیه معتقد است اختلاف ۳۰ تا ۴۰ هزار تومانی میان قیمت بازار و هزینه تمامشده باعث شده بسیاری از مرغداران سرمایه در گردش خود را از دست بدهند و حتی برای تأمین هزینه جوجهریزی دورههای بعد با مشکل مواجه شوند.
اتحادیه همچنین تأکید دارد که تنظیم بازار تنها با قیمتگذاری امکانپذیر نیست و باید صادرات به یک سیاست دائمی تبدیل شود نه راهکاری مقطعی. از نگاه فعالان این بخش، هر زمان تولید از نیاز داخلی فراتر میرود، صادرات باید بدون وقفه آغاز شود تا از انباشت محصول، افت شدید قیمت و زیان تولیدکنندگان جلوگیری شود. به اعتقاد آنها، خرید حمایتی شرکت پشتیبانی امور دام نیز باید همزمان با تسهیل صادرات اجرا شود تا تعادل بازار حفظ شده و هم تولیدکننده متضرر نشود و هم مصرفکننده با نوسان شدید قیمت روبهرو نشود.
قیمتگذاری دستوری و چالش تولید
فعالان صنعت مرغداری معتقدند ادامه فاصله میان هزینه واقعی تولید و قیمت فروش انگیزه سرمایهگذاری در این بخش را کاهش میدهد. به گفته آنان اگرچه قیمت برخی نهادهها در هفتههای اخیر کاهش یافته اما مرغهای موجود با نهادههایی تولید شدهاند که در ماههای گذشته با قیمتهای بالاتر خریداری شده بودند و همین موضوع هزینه نهایی تولید را افزایش داده است.
در چنین شرایطی ورود شرکت پشتیبانی امور دام برای خرید حمایتی میتواند بخشی از مازاد بازار را جذب کند اما اجرای این سیاست نیز به تصمیم شورای قیمتگذاری و تأمین منابع مالی وابسته است.
آینده بازار مرغ به چه عواملی وابسته است
کارشناسان معتقدند آینده بازار مرغ بیش از هر چیز به سه عامل بستگی دارد. نخست آغاز سریع صادرات و باز شدن بازارهای خارجی دوم مدیریت جوجهریزی متناسب با نیاز واقعی کشور و سوم اجرای سیاستهای حمایتی برای جلوگیری از زیان تولیدکنندگان.
در صورتی که این اقدامات همزمان اجرا شود احتمال بازگشت تعادل به بازار افزایش خواهد یافت اما اگر صادرات همچنان با تأخیر مواجه شود و مازاد تولید ادامه پیدا کند فشار بر مرغداران بیشتر شده و در ماههای آینده حتی خطر کاهش تولید و نوسان دوباره قیمت برای مصرفکنندگان نیز دور از انتظار نخواهد بود.
