مصرف خودسرانه دارو، تهدیدی خاموش برای سلامت جامعه
لاله محمودی، عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علومپزشکی شیراز با اشاره به رایجترین اشتباهات در مصرف دارو گفت: مصرف خودسرانه داروها، آنتیبیوتیکها، مکملها و فرآوردههای گیاهی، استفاده از داروی تجویزشده برای دیگران، تغییر خودسرانه مقدار یا زمان مصرف دارو، قطع زودهنگام درمان، مصرف همزمان چند دارو بدون اطلاع پزشک یا داروساز و استفاده از داروهای تاریخگذشته یا تهیهشده از منابع غیرمجاز، از مهمترین خطاهایی است که میتواند سلامت افراد را به خطر اندازد.
وی با بیان اینکه بسیاری از افراد مکملها و داروهای گیاهی را بیخطر میدانند، افزود: مصرف نادرست یا بیرویه این فرآوردهها نیز میتواند موجب بروز عوارض، تداخلات دارویی و حتی مسمومیت شود و رعایت اصول صحیح مصرف دارو نقش مهمی در اثربخشی درمان و پیشگیری از عوارض ناخواسته دارد.
محمودی با تأکید بر اینکه هیچ دارویی نباید بدون تجویز پزشک یا توصیه داروساز مصرف شود، اظهار کرد: هر دارو علاوه بر اثرات درمانی، ممکن است عوارض جانبی، تداخلات دارویی یا موارد منع مصرف داشته باشد و انتخاب داروی مناسب به عواملی مانند نوع بیماری، سن، وزن، بیماریهای زمینهای، عملکرد کبد و کلیه، بارداری، شیردهی و داروهای همزمان بستگی دارد.
وی ادامه داد: مصرف خودسرانه دارو میتواند علائم بیماری را پنهان کند، تشخیص را به تأخیر بیندازد و موجب شکست درمان یا بروز عوارض جدی شود. پزشک مسئول تشخیص بیماری است و داروساز نیز با بررسی تداخلات، مقدار و نحوه صحیح مصرف دارو، نقش مهمی در استفاده ایمن و مؤثر از داروها ایفا میکند.
عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علومپزشکی شیراز درباره مصرف خودسرانه آنتیبیوتیکها نیز هشدار داد و گفت: آنتیبیوتیکها تنها برای درمان عفونتهای باکتریایی مؤثر هستند و در درمان بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوانزا نقشی ندارند. مصرف بیمورد، انتخاب نادرست، مصرف با دوز نامناسب یا قطع زودهنگام این داروها، زمینه ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی را فراهم میکند و درمان عفونتها را دشوارتر، طولانیتر و پرهزینهتر خواهد کرد.
محمودی افزود: مصرف نادرست آنتیبیوتیکها علاوه بر افزایش مقاومت میکروبی، میتواند موجب حساسیتهای دارویی، آسیب به فلور طبیعی بدن، اسهال، عفونتهای رودهای و سایر عوارض ناخواسته شود.
وی درباره قطع خودسرانه دارو پس از بهبود نسبی علائم نیز گفت: بهتر شدن علائم همیشه به معنای درمان کامل بیماری نیست و قطع خودسرانه برخی داروها، بهویژه آنتیبیوتیکها، داروهای ضدتشنج، ضدافسردگی و داروهای کنترل فشار خون، دیابت و بیماریهای قلبی، ممکن است موجب عود بیماری یا بروز عوارض جدی شود.
این متخصص داروسازی بالینی همچنین درباره مصرف همزمان داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی هشدار داد و اظهار کرد: تداخلات دارویی میتواند اثربخشی داروها را کاهش یا افزایش دهد و خطر بروز عوارضی مانند خونریزی، آسیب کبدی و کلیوی، اختلالات قلبی و تغییرات شدید فشار خون را افزایش دهد؛ بنابراین لازم است بیماران پیش از مصرف هر دارو، مکمل یا فرآورده گیاهی، پزشک یا داروساز را از تمام داروهای مصرفی خود مطلع کنند.
محمودی با توصیه به تهیه دارو فقط از داروخانههای مجاز، از مردم خواست هنگام دریافت دارو، نام دارو، مقدار و زمان مصرف، تاریخ انقضا و شرایط نگهداری آن را بررسی کرده و در صورت وجود هرگونه ابهام، از داروساز راهنمایی بگیرند.
وی همچنین در پایان بر مطالعه بروشور دارو، نگهداری صحیح آن، دور نگه داشتن داروها از دسترس کودکان و خودداری از مصرف داروهای تاریخگذشته یا دارای تغییر رنگ، بو یا ظاهر تأکید کرد.
انتهای پیام/
