تهران و مشهد همچنان در صدر تنش آبی قرار دارند/ پرشدگی سدها به ۵۳ درصد رسید

عیسی بزرگ‌زاده سخنگوی صنعت آب کشور با تشریح آخرین وضعیت بارش‌ها، ذخایر سدها و شرایط آبی کشور گفت: میانگین بارش کشور از ابتدای سال آبی تاکنون حدود ۲۳۸ میلی‌متر بوده که در مقایسه با میانگین مورد انتظار ۲۴۱ میلی‌متر، کمتر از یک درصد عقب‌ماندگی دارد و بر اساس معیارهای مهندسی، وضعیت بارش کشور همچنان در محدوده نرمال قرار می‌گیرد؛ با این حال، این وضعیت به معنای یکسان بودن شرایط آبی در همه مناطق کشور نیست.

وی افزود: سال آبی بر اساس تعریف پذیرفته‌شده در دنیا از اول مهرماه آغاز می‌شود و تا پایان شهریورماه ادامه دارد و اکنون که در ماه پایانی سال آبی قرار داریم، جمع‌بندی نهایی وضعیت بارش‌ها در حال انجام است. بر اساس داده‌های موجود، ارتفاع کل بارش کشور حدود ۲۳۸ میلی‌متر ثبت شده، در حالی که این رقم در شرایط معمول باید حدود ۲۴۱ میلی‌متر باشد.

سخنگوی صنعت آب کشور ادامه داد: این میزان اختلاف، کمتر از یک درصد است و در ادبیات مهندسی، معمولاً دامنه مثبت و منفی ۱۰ درصد نسبت به نرمال، همچنان در محدوده شرایط طبیعی و نرمال تلقی می‌شود؛ بنابراین از منظر شاخص بارش کشوری، می‌توان گفت کشور در شرایط نرمال قرار دارد.

بزرگ‌زاده با تأکید بر اینکه «آب، مسئله‌ای محلی است»، تصریح کرد: نباید از میانگین کشوری برای قضاوت درباره وضعیت آبی همه مناطق استفاده کرد. ممکن است در نقطه‌ای از جنوب یا غرب کشور با پرآبی و حتی سرریز برخی سدها مواجه باشیم، اما این وضعیت نمی‌تواند مشکل کم‌آبی در تهران، مشهد، کرج، اراک یا ساوه را برطرف کند؛ چراکه میان این مناطق ارتباط هیدرولیکی طبیعی یا مصنوعی وجود ندارد.

وی افزود: به همین دلیل، پرآبی هر منطقه باید در همان منطقه مدیریت شود و کم‌آبی نیز باید متناسب با شرایط همان منطقه مورد توجه و درمان قرار گیرد. این واقعیت باید در سیاست‌گذاری و اطلاع‌رسانی حوزه آب مورد توجه جدی قرار گیرد.

کاهش بارش در ۱۲ استان

سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به وضعیت بارش در استان‌های مختلف گفت: اگر معیار محلی بودن آب را بپذیریم، مشخص می‌شود که شرایط همه استان‌ها مشابه نیست. استان‌های قم، تهران، مرکزی، یزد، سیستان‌وبلوچستان، سمنان، اصفهان، گیلان، قزوین، البرز، مازندران و چهارمحال‌وبختیاری با کاهش بارش بین ۱۲ تا ۳۷ درصد نسبت به شرایط نرمال مواجه هستند.

بزرگ‌زاده با اشاره به وضعیت استان قم گفت: در قم، اگرچه کاهش بارش نسبت به نرمال قابل توجه است، اما به دلیل اجرای طرح انتقال آب از سرشاخه‌های دز و ایجاد ارتباط هیدرولیکی مصنوعی برای تأمین آب شرب، این استان در شرایط فعلی با همان شدت تنش آبی که ممکن بود صرفاً بر اساس میزان بارش انتظار داشته باشیم، مواجه نیست.

وی افزود: در مقابل، تهران و البرز از جمله نقاطی هستند که به دلیل شرایط بارشی و وضعیت منابع تأمین آب، باید در صدر توجه قرار گیرند. منابع آب این دو منطقه به یکدیگر پیوند دارند و شرایط تهران به طور مستقیم بر وضعیت کرج و بخش‌هایی از مناطق پیرامونی نیز اثرگذار است.

مشهد با وجود بارش بالاتر از نرمال همچنان با تنش آبی مواجه است

سخنگوی صنعت آب کشور درباره وضعیت خراسان رضوی و مشهد نیز گفت: در خراسان رضوی، به‌ویژه شهر مشهد، شرایط متفاوت است. اگرچه میزان بارش در این منطقه حدود ۱۰ درصد بیشتر از نرمال گزارش شده، اما مسئله اصلی مشهد میزان بارش نیست، بلکه منبع تأمین آب شرب این شهر است.

بزرگ‌زاده ادامه داد: بخش مهمی از آب شرب مشهد از سد دوستی تأمین می‌شود که منبع مشترک با کشور همسایه است و در شرایط فعلی آب مورد انتظار از این منبع دریافت نشده است؛ بنابراین با وجود بارش بالاتر از نرمال، مشهد همچنان با تنش آبی مواجه است.

وی تأکید کرد: اگر بخواهیم نقاط دارای بیشترین شدت تنش آبی را از منظر آب شرب مشخص کنیم، تهران شامل مناطق ۲۲گانه و استان تهران، استان البرز و بخش‌هایی از قزوین که از منابعی مانند سد طالقان استفاده می‌کنند، شهر مشهد و بخش‌هایی از خراسان رضوی و همچنین اراک و ساوه در استان مرکزی، در صدر مناطق نیازمند توجه قرار دارند.

بزرگ‌زاده خاطرنشان کرد: این دسته‌بندی مربوط به تنش آب شرب است و اگر موضوع آب کشاورزی را نیز در نظر بگیریم، تعداد استان‌ها و مناطق درگیر تنش افزایش خواهد یافت و دامنه مسئله گسترده‌تر می‌شود.

۵۳ درصد مخازن سدهای کشور پر است

سخنگوی صنعت آب کشور در ادامه به آخرین وضعیت ذخایر سدهای کشور اشاره کرد و گفت: اگر همه سدهای کشور را به صورت یک مجموعه در نظر بگیریم، در حال حاضر درصد پرشدگی مخازن سدهای کشور حدود ۵۳ درصد است و حجم آب موجود در مخازن به حدود ۲۷ میلیارد و ۳۵۰ میلیون مترمکعب رسیده است.

وی افزود: این رقم در مقطع مشابه سال گذشته، حدود ۲۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب بود؛ بنابراین حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور در سال جاری حدود ۷ میلیارد مترمکعب بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است و از این منظر، وضعیت ذخایر کلی کشور نسبت به سال گذشته بهبود یافته است.

بزرگ‌زاده با این حال تأکید کرد: این آمار کشوری نباید برای قضاوت درباره وضعیت منابع آبی تهران مورد استفاده قرار گیرد، چراکه شرایط مخازن تهران با میانگین کشوری فاصله قابل توجهی دارد.

وی گفت: در حالی که متوسط پرشدگی سدهای کشور حدود ۵۳ درصد است، میزان پرشدگی سدهای تهران حدود ۲۶ درصد است. بنابراین نمی‌توان وضعیت مناسب‌تر مخازن در برخی نقاط کشور را به کل کشور یا به‌ویژه تهران تعمیم داد.

پرشدگی سد امیرکبیر به ۸۶ درصد رسید

سخنگوی صنعت آب کشور با تشریح وضعیت سدهای تهران اظهار کرد: در حال حاضر میزان پرشدگی سد لتیان حدود ۵۴ درصد، سد ماملو حدود ۱۳ درصد، سد امیرکبیر حدود ۸۶ درصد و سد طالقان حدود ۴۹ درصد است.

بزرگ‌زاده افزود: تفاوت میزان پرشدگی این سدها تا حدی به راهبرد وزارت نیرو در مدیریت رهاسازی آب بازمی‌گردد. در سدهایی که دارای نیروگاه برق‌آبی هستند، تلاش شده است ذخیره آب بیشتری انجام شود تا علاوه بر تأمین نیازهای شرب و کشاورزی، از ظرفیت ارتفاع آب پشت سد برای تولید برق نیز استفاده شود.

وی ادامه داد: به همین دلیل، در سدهایی مانند امیرکبیر و همچنین سدهای زنجیره کارون، مدیریت رهاسازی با دقت بیشتری انجام شد تا حد امکان آب بیشتری در مخازن نگهداری شود. این موضوع یک راهبرد مدیریتی بوده است تا بتوان هم از حجم ذخیره‌شده برای مصارف مختلف استفاده کرد و هم از ظرفیت تولید برق‌آبی بهره گرفت.

بزرگ‌زاده با اشاره به برداشت عمومی برخی شهروندان از وضعیت سد امیرکبیر گفت: ممکن است شهروندانی که از کنار سد کرج عبور می‌کنند، تصور کنند میزان بالای آب موجود در این سد صرفاً ناشی از شرایط بارشی است، اما بخشی از این وضعیت نتیجه سیاست مدیریت مخزن و کنترل رهاسازی آب در سدهای دارای نیروگاه است.

تولید بیش از ۱۱ هزار مگاوات برق‌آبی در سال جاری

سخنگوی صنعت آب کشور در ادامه با اشاره به وضعیت سدهای برق‌آبی کشور گفت: در ماه پایانی تابستان قرار داریم و از ابتدای تیرماه تاکنون، نیروگاه‌های برق‌آبی عملکرد بسیار مناسبی داشته‌اند.

وی افزود: در حال حاضر میزان پرشدگی زنجیره سدهای کارون حدود ۷۴ درصد، سد دز حدود ۷۵ درصد و سد کرخه حدود ۵۰ درصد است و متوسط پرشدگی این مجموعه نیز در سطح قابل توجهی قرار دارد.

بزرگ‌زاده تصریح کرد: مدیریت منابع آب در این سدها با این هدف انجام شد که علاوه بر تأمین نیازهای آبی، امکان تولید برق‌آبی نیز فراهم باشد و خوشبختانه در سال جاری نیروگاه‌های برق‌آبی عملکرد بسیار خوبی از خود نشان داده‌اند.

وی با اشاره به شرایط دشوار انرژی کشور در ماه‌های اخیر گفت: امسال کشور شرایط ویژه‌ای را پشت سر گذاشت و در جریان درگیری‌ها و حملات، بخشی از زیرساخت‌های انرژی کشور و برخی نیروگاه‌ها آسیب دیدند. در چنین شرایطی، نیروگاه‌های برق‌آبی به کمک شبکه برق کشور آمدند و نقش مهمی در پایداری شبکه ایفا کردند.

سخنگوی صنعت آب کشور ادامه داد: در حال حاضر بیش از ۱۲ هزار مگاوات ظرفیت نصب‌شده برق‌آبی در کشور داریم و در مقاطعی حدود ۱۱ هزار مگاوات توان از نیروگاه‌های برق‌آبی دریافت شده است که رقم بسیار قابل توجهی محسوب می‌شود و نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در این بخش طی چند دهه گذشته، به‌ویژه پس از دوران دفاع مقدس، امروز در خدمت پایداری شبکه انرژی کشور قرار گرفته است.

بزرگ‌زاده: سرمایه‌گذاری چند دهه‌ای در برق‌آبی امروز به کمک کشور آمده است

بزرگ‌زاده با بیان اینکه نیروگاه‌های برق‌آبی امسال سهم مهمی در تأمین برق کشور داشته‌اند، گفت: سرمایه‌گذاری‌هایی که مردم، دولت و حاکمیت طی ۴۰ تا ۵۰ سال گذشته در حوزه سدسازی و نیروگاه‌های برق‌آبی انجام داده‌اند، امروز نتایج خود را نشان می‌دهد و در شرایطی که کشور با محدودیت‌ها و آسیب‌هایی در بخش انرژی مواجه شد، ظرفیت برق‌آبی توانست بخشی از این فشار را جبران کند.

وی افزود: در واقع، بخشی از زیرساخت‌هایی که طی دهه‌های گذشته ایجاد شده، امروز به مرحله بهره‌برداری مؤثر رسیده است و مردم ثمره این سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت را در پایداری شبکه برق مشاهده می‌کنند.

سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به وضعیت ذخایر سدهای برق‌آبی گفت: با توجه به اینکه سطح ذخایر برخی از این مخازن همچنان مناسب است، در صورت آنکه با محدودیت‌های شدیدتر در تأمین سوخت نیروگاه‌های حرارتی مواجه نشویم و امکان مدیریت مناسب منابع وجود داشته باشد، می‌توان از ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی در سناریوهای تولید انرژی در زمستان نیز استفاده کرد.

ادامه‌دارد...