کاظمی در اصفهان: تعطیلی مدارس باید آخرین گزینه باشد

به گزارش خبرگزاری برنا از اصفهان، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، امروز سه‌شنبه در رویداد ملی «نشست زیست‌بوم جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی» ویژه معاونان آموزش ابتدایی ادارات کل آموزش و پرورش استان‌های سراسر کشور که در خانه معلم شماره ۳ اصفهان برگزار شد، با اشاره به در پیش بودن آغاز سال تحصیلی جدید اظهار کرد: همه تدابیر لازم برای آغاز سالی آرام، کم‌دغدغه، با برنامه و با محوریت آموزش حضوری اندیشیده شده است.

وی با بیان اینکه حدود ۱۵۰ برنامه در حوزه آغاز سال تحصیلی در دستور کار قرار گرفته است، افزود: این برنامه‌ها به‌صورت مستمر رصد می‌شوند، چرا که آغاز مهرماه یکی از مهم‌ترین رویدادهای ملی کشور به شمار می‌رود و با بازگشایی مدارس، فضای جامعه و خانواده‌ها وارد مرحله تازه‌ای از رشد، علم‌آموزی و خردورزی می‌شود.

کاظمی با تأکید بر اینکه سرمایه‌گذاری برای دانش‌آموزان، سرمایه‌گذاری برای آینده کشور است، تصریح کرد: هرگونه غفلت و تعلل در این حوزه می‌تواند خسارت‌هایی به همراه داشته باشد که جبران آن در آینده دشوار خواهد بود.

بازنگری در تصمیم تعطیلی مدارس

وزیر آموزش و پرورش با اشاره به تعطیلی مدارس در مقاطع مختلف به دلیل آلودگی هوا، ناترازی انرژی، شرایط جنگی و بیماری‌ها گفت: یکی از دغدغه‌های جدی آموزش و پرورش، تعطیلی‌های بی‌حساب و بی‌رویه مدارس است و تلاش می‌کنیم روند و کیفیت تصمیم‌گیری در این زمینه تغییر کند.

وی افزود: مطالعات مختلفی درباره تعطیلی مدارس در کشورهای جهان انجام شده است. در دوران شیوع کرونا نیز ایران از جمله کشورهایی بود که تعطیلی‌های گسترده‌ای را تجربه کرد، در حالی که بسیاری از کشورها تلاش کردند روند فعالیت نظام آموزشی خود را متوقف نکنند.

کاظمی با اشاره به موضوع آلودگی هوا خاطرنشان کرد: نباید صرف رسیدن شاخص آلودگی به یک عدد مشخص، نخستین تصمیم تعطیلی مدارس باشد؛ بلکه باید پیش از هر چیز، راهکارهای مدیریت شرایط و افزایش مراقبت‌ها را مورد توجه قرار داد.

وی ادامه داد: در شرایط ناترازی انرژی نیز می‌توان با مدیریت مصرف و اتخاذ تدابیر مناسب، از تعطیلی مدارس تا حد امکان جلوگیری کرد.

آموزش و پرورش؛ محور توسعه بلندمدت کشور

وزیر آموزش و پرورش با اشاره به جایگاه این دستگاه در سیاست‌گذاری‌های کشور اظهار کرد: آموزش و پرورش در این دوره بیش از گذشته در مسیر دستیابی به جایگاه واقعی خود قرار گرفته و این موضوع یکی از مطالبات و آرزوهای دیرینه جامعه تعلیم و تربیت بوده است.

وی افزود: رشد و توسعه پایدار هر کشور از آموزش و پرورش آغاز می‌شود و توجه به این حوزه، به‌ویژه در شرایط دشوار کشور، یک ضرورت راهبردی است.

کاظمی با اشاره به پیام اخیر رهبر معظم انقلاب درباره فرهنگ و تعلیم و تربیت گفت: در این پیام، توجه به فرهنگ و تعلیم و تربیت به عنوان موضوعی «فراراهبردی» مطرح شده است؛ به این معنا که راهبردهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی نیز باید با توجه به این حوزه تنظیم شوند.

وی با بیان اینکه آثار بسیاری از اقدامات آموزش و پرورش در کوتاه‌مدت قابل مشاهده نیست، افزود: نتیجه برخی سرمایه‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های این حوزه ممکن است ۱۰، ۱۲ یا حتی ۱۵ سال بعد نمایان شود؛ چرا که مأموریت اصلی آموزش و پرورش، انسان‌سازی و تربیت نسل آینده است.

سه ضلع اصلی تحول در مدارس

کاظمی با اشاره به سیاست‌های کلان آموزش و پرورش گفت: عدالت، کیفیت و هویت، سه محور اصلی برنامه‌های تحولی این وزارتخانه را تشکیل می‌دهند و برنامه‌های جدید نیز بر اساس این رویکردها تدوین شده‌اند.

وی افزایش ضریب پوشش پیش‌دبستانی را یکی از موضوعات مهم در ارتقای کیفیت آموزشی دانست و افزود: باید تلاش شود پوشش پیش‌دبستانی به حداکثر ممکن و در نهایت به ۱۰۰ درصد برسد، زیرا این دوره زیربنای کیفیت آموزش در سال‌های آینده است.

وزیر آموزش و پرورش تأکید کرد: دوره اول ابتدایی از مهم‌ترین مقاطع تحصیلی است و اگر دانش‌آموز در این دوره به‌درستی آموزش و تربیت نشود، جبران ضعف‌ها در سال‌های بعد دشوار خواهد بود.

وی ادامه داد: بخش مهمی از شخصیت، فرهنگ، سواد، علایق و استعدادهای دانش‌آموز در سال‌های ابتدایی شکل می‌گیرد و باید برای پایه‌های اول، دوم و سوم ابتدایی، اهداف و شاخص‌های مشخصی تعریف شود.

کاظمی با بیان اینکه کیفیت یک مدرسه صرفاً به میزان منابع مالی آن وابسته نیست، گفت: ممکن است مدرسه‌ای از امکانات مالی قابل توجهی برخوردار باشد، اما در حوزه کیفیت آموزشی موفق عمل نکند.

کلاس درس باید دانش‌آموزمحور شود

وزیر آموزش و پرورش، محتوا را یکی دیگر از ارکان اصلی ارتقای کیفیت دانست و اظهار کرد: برنامه درسی باید به سمت یکپارچگی، مهارت‌محوری و استفاده از رویکردهای تربیتی حرکت کند و محتوا نیز با روش‌های علمی و جذاب در اختیار دانش‌آموز قرار گیرد.

وی افزود: یکی از چالش‌های موجود این است که برنامه درسی در برخی موارد نمی‌تواند دانش‌آموز را به اندازه کافی درگیر فرایند یادگیری کند؛ دانش‌آموز نباید صرفاً شنونده باشد، بلکه باید نقشی فعال در کلاس درس ایفا کند.

کاظمی تصریح کرد: کلاس‌های درس باید از حالت منفعل خارج شده و به سمت فعالیت، مهارت‌آموزی، کنشگری دانش‌آموز و ایجاد فضای مثبت یادگیری حرکت کنند.

وی، معلم را یکی از مهم‌ترین عوامل تحول در نظام آموزشی عنوان کرد و گفت: معلم باید هم‌زمان از دانش، بینش، مهارت و انگیزه برخوردار باشد و تقویت این مؤلفه‌ها باید در برنامه‌های آموزش و پرورش مورد توجه قرار گیرد.

وزیر آموزش و پرورش همچنین بر اهمیت استفاده از فضا، امکانات و فناوری‌های نوین تأکید کرد و افزود: با روش‌های سنتی گذشته نمی‌توان به سطح مورد انتظار از کیفیت آموزشی دست یافت و هوشمندسازی و بهره‌گیری از فناوری‌های روز باید به‌صورت جدی دنبال شود.

توانمندسازی معلمان با تجربه‌گردانی

کاظمی با اشاره به ظرفیت جشنواره‌های آموزشی گفت: این جشنواره‌ها می‌توانند به میدان خلاقیت و نوآوری معلمان تبدیل شوند و زمینه‌ای برای تجربه‌گردانی، هم‌آموزی و به‌آموزی فراهم کنند.

وی افزود: اجتماعات یادگیری معلمان باید به‌صورت منسجم سازماندهی شوند تا معلمان بتوانند از تجربیات یکدیگر استفاده کنند و سازوکار تولید، ارزیابی و انتقال محتوا میان آنان تقویت شود.

کاظمی ادامه داد: اصلاح روش‌های تدریس، توسعه مهارت‌آموزی و استفاده از فناوری‌های جدید باید به‌عنوان بخش مهمی از برنامه توانمندسازی معلمان دنبال شود.

برنامه درسی؛ نقطه کانونی تحول

وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر اهمیت تغییر برنامه درسی اظهار کرد: یکی از اساسی‌ترین برنامه‌های تحولی در آموزش و پرورش، تحول در برنامه درسی است و بدون تحقق این موضوع، بسیاری از اقدامات دیگر تنها تغییراتی محدود و جزئی ایجاد خواهند کرد.

وی افزود: حتی افزایش قابل توجه بودجه، توسعه امکانات و در اختیار داشتن بهترین معلمان نیز بدون تحول در برنامه درسی، نمی‌تواند به یک تحول اساسی در نظام آموزشی منجر شود.

کاظمی گفت: برنامه درسی باید از رویکردی خشک، حافظه‌محور، کتاب‌محور و معلم‌محور فاصله بگیرد و به برنامه‌ای یکپارچه، مهارت‌محور، جذاب و برخوردار از موقعیت‌های متنوع تربیتی تبدیل شود.

وی با تأکید بر اینکه برنامه درسی صرفاً کتاب درسی نیست، افزود: زمان، محتوا، روش تدریس، فناوری، مهارت‌محوری، کنشگری دانش‌آموز، ارزیابی جامع، توانمندسازی معلم و ایجاد موقعیت‌های تربیتی، همگی از اجزای یک برنامه درسی جامع هستند.

وزیر آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: تغییر کتاب‌ها به تنهایی کافی نیست و باید ساختار و رویکرد برنامه تغییر کند و فعالیت‌های عملی دانش‌آموزان در داخل و خارج از مدرسه افزایش یابد.

تحول پایه به پایه در مسیر اجرا

کاظمی درباره اجرای برنامه درسی جدید گفت: اجرای موفق این برنامه نیازمند همراهی معاونان آموزش ابتدایی، راهبران آموزشی و مدیران مدارس است و همه بخش‌ها باید به درک مشترکی از نحوه اجرا و ارزیابی آن برسند.

وی افزود: تغییر برنامه درسی به‌صورت پایه به پایه، فرایندی گسترده و سنگین است و در مجموع حدود ۹۵۰ عنوان کتاب درسی با این مسیر تحولی مرتبط هستند.

وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: در پایه اول ابتدایی تلاش شده است درک مشترکی از برنامه جدید ایجاد شود تا مشخص باشد این برنامه با چه رویکردی طراحی شده و چگونه باید در مدارس اجرا شود.

وی تصریح کرد: هدف این است که برنامه درسی از رویکردهای گسسته، کتاب‌محور و معلم‌محور فاصله بگیرد و به برنامه‌ای متصل، یکپارچه، مهارت‌محور و جذاب تبدیل شود که فرصت‌های متعددی برای تربیت دانش‌آموز در داخل و خارج از مدرسه فراهم می‌کند.

حرکت به سوی حکمرانی منعطف در آموزش و پرورش

کاظمی با اشاره به دیگر برنامه‌های تحولی وزارت آموزش و پرورش گفت: تحول در ساختار نظام آموزشی نیز در دستور کار قرار دارد و باید میان مقاطع مختلف از پیش‌دبستانی تا دانشگاه، پیوستگی و انسجام بیشتری ایجاد شود.

وی افزود: در دوره متوسطه دوم نیز بازنگری در ساختار رشته‌ها و توجه بیشتر به دو مسیر فنی و حرفه‌ای و مهارتی دنبال خواهد شد.

وزیر آموزش و پرورش با اشاره به تصویب تحول در ساختار سازمان آموزش و پرورش در هیئت دولت گفت: این مصوبه به‌زودی ابلاغ خواهد شد و هدف از آن، چابک‌سازی ساختار و کاهش سازوکارهای عریض و طویل اداری است.

کاظمی کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی، تحول در فناوری‌های کلاس درس و بازنگری در شیوه حکمرانی نظام آموزشی را از دیگر برنامه‌های پیش‌رو عنوان کرد.

وی با بیان اینکه نظام آموزش و پرورش در حال حاضر بیش از اندازه متمرکز است، اظهار کرد: بسیاری از تصمیم‌ها از مرکز برای مدارس و مناطق اتخاذ می‌شود، در حالی که باید بخشی از اختیارات به مدیران مدارس و مدیران مناطق واگذار شود.

وزیر آموزش و پرورش تأکید کرد: واگذاری اختیارات بیشتر می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری متناسب با شرایط هر منطقه را در موضوعاتی مانند برنامه‌های مدرسه، نیروی انسانی، سرانه، ارزیابی و سایر مسائل فراهم کند و حرکت به سمت حکمرانی منعطف‌تر در آموزش و پرورش، ضرورتی جدی است.