پیشگیری را به فردای اپیدمی موکول نکنیم
افزایش موارد بیماریهای تنفسی، موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد، اما در عین حال نباید با ایجاد نگرانی و اضطراب در جامعه همراه شود. امروز بیش از هر چیز به هوشیاری، رصد دقیق شرایط و تقویت اقدامات پیشگیرانه نیاز داریم؛ نه بازگشت به فضای هراس سالهای ابتدایی کرونا.
کرونا همچنان وجود دارد و افزایش موارد ابتلا باید بهعنوان یک هشدار مورد توجه قرار گیرد. با این حال، شرایط امروز با سالهای نخست همهگیری متفاوت است و نباید جامعه را با تصور بازگشت شرایط اضطراری گذشته دچار نگرانی کرد. آرامش اما به معنای بیتفاوتی نیست. اگر روند بیماری افزایشی شده است، باید پیش از آنکه به بحران تبدیل شود، برای کنترل آن اقدام کرد.
یکی از سادهترین و در عین حال مؤثرترین اقدامات، توجه به گروههای آسیبپذیر است. فردی که علائم بیماری تنفسی دارد، باید تا حد امکان از تماس نزدیک با سالمندان، بیماران زمینهای، بیماران خاص و افراد دارای نقص ایمنی خودداری کند و در دوره بیماری در تجمعات و محیطهای شلوغ حاضر نشود. همین رفتارهای ساده میتواند زنجیره انتقال بیماری را کاهش دهد.
در محیطهای بسته و پرتجمع نیز استفاده از ماسک، بهویژه برای افراد پرخطر، میتواند اقدامی منطقی و پیشگیرانه باشد. تهویه مناسب، رعایت آداب تنفسی هنگام سرفه و عطسه و شستوشوی دستها نیز نباید به اقداماتی مربوط به دوران بحران محدود شود. تجربه کرونا به ما نشان داد که همین اصول ساده بهداشت تنفسی، اگر بهموقع و درست رعایت شوند، میتوانند در کنترل بیماریها مؤثر باشند.
موضوع مهمتر، نحوه مواجهه نظام سلامت با افزایش موارد بیماری است. روند بیماری باید بهصورت مستمر و دقیق رصد شود و اگر افزایش موارد ادامه پیدا کرد، اطلاعرسانی عمومی نیز متناسب با شرایط تقویت شود. گروههای پرخطر باید در اولویت برنامههای مراقبتی قرار گیرند و مراکز درمانی نیز آمادگی لازم برای افزایش احتمالی مراجعات را داشته باشند.
در این میان، تصمیمگیری باید بر پایه دادههای واقعی و نظر کارشناسان انجام شود. نه میتوان با کوچکترین افزایش موارد، جامعه را دچار اضطراب کرد و نه میتوان افزایش بیماری را نادیده گرفت. سیاست درست، حرکت میان این دو رویکرد و تمرکز بر پیشگیری هوشمندانه است.
به اعتقاد من، یکی از ضعفهایی که باید جدی گرفته شود، فاصله میان شناسایی افزایش بیماری و اطلاعرسانی عمومی است. زمانی که نظام دیدهبانی بیماری افزایش موارد را نشان میدهد، آموزش و آگاهیرسانی عمومی نیز باید همزمان تقویت شود. پیشگیری زمانی اثربخشتر است که پیش از رسیدن بیماری به مرحله اپیدمی آغاز شود، نه پس از آن.
امروز هنوز فرصت پیشگیری داریم. لازم نیست برای مراقبت از سلامت جامعه منتظر بحران بمانیم. مردم میتوانند با رعایت چند اصل ساده، از خود و بهویژه از سالمندان و افراد آسیبپذیر خانواده مراقبت کنند و مدیران نیز باید با رصد مستمر شرایط، اطلاعرسانی بهموقع و تصمیمگیری مبتنی بر داده، اجازه ندهند یک افزایش قابلکنترل به بحرانی گسترده تبدیل شود.
پیام روشن است: نه بیجهت نگران باشیم و نه بیتفاوت؛ بیماری را جدی بگیریم، اما با آرامش و پیشگیری با آن مواجه شویم.
مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر تهران
