تفاوت ترکیبات بخشهای مختلف انار از پوست تا روغن دانه
اردلان پاسداران، عضو هیأت علمی گروه فارماکوگنوزی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به مطالعات انجامشده درباره ترکیبات انار اظهار کرد: بررسی علمی این گیاه نشان میدهد که ارزش دارویی آن را نمیتوان تنها به یک ماده یا یک بخش از گیاه نسبت داد، بلکه نوع ترکیبات، مقدار آنها، بخش مورد استفاده و نحوه فرآوری همگی در ویژگیهای یک فرآورده گیاهی نقش دارند.
وی ادامه داد: در مطالعات فارماکوگنوزی، پوست، بخش خوراکی میوه، آب انار، دانه و روغن دانه بهعنوان بخشهایی با ویژگیهای شیمیایی متفاوت مورد بررسی قرار گرفتهاند.
پاسداران با بیان اینکه پوست انار بهطور ویژه غنی از تاننهای قابل هیدرولیز و بهخصوص الاژیتاننهاست، گفت: بخش خوراکی و آب انار نیز مقادیر قابل توجهی از آنتوسیانینها و فلاونوئیدها دارند و روغن حاصل از دانه انار حاوی اسیدهای چرب ویژهای از جمله اسید پونیسیک است.
این متخصص فارماکوگنوزی تصریح کرد: تفاوت در ترکیبات بخشهای مختلف انار نشان میدهد که انتخاب صحیح بخش گیاه در تهیه فرآوردههای گیاهی اهمیت زیادی دارد.
وی درباره پونیکالاژین نیز اظهار کرد: در میان ترکیبات فنولی انار، پونیکالاژین یکی از شناختهشدهترین الاژیتاننهای موجود در این گیاه است که بهویژه در پوست و بخشهای مرتبط با میوه مورد مطالعه قرار گرفته است.
پاسداران افزود: این ترکیب به دلیل ویژگیهای شیمیایی و فعالیت زیستی بالقوه، در پژوهشهای فارماکوگنوزی و داروسازی گیاهی مورد توجه قرار گرفته است.
وی در عین حال تأکید کرد: وجود پونیکالاژین در انار به معنای اثبات یک اثر درمانی قطعی نیست و بسیاری از آثار گزارششده برای ترکیبات انار همچنان در مطالعات آزمایشگاهی و پیشبالینی بررسی میشوند و برای برخی کاربردها نیز شواهد بالینی کافی وجود ندارد.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اهمیت فرآیند متابولیسم ترکیبات انار در بدن گفت: بررسی انار تنها به ترکیبات موجود در خود گیاه محدود نمیشود و نحوه متابولیسم این ترکیبات پس از مصرف نیز اهمیت دارد.
وی ادامه داد: الاژیتاننها و اسید الاژیک جذب سیستمیک محدودی دارند و بخشی از آنها در دستگاه گوارش تحت تأثیر میکروبیوتای روده به ترکیباتی به نام اورولیتینها تبدیل میشوند.
پاسداران افزود: این متابولیتها قابلیت جذب بیشتری دارند و به همین دلیل در پژوهشهای مربوط به زیستفراهمی و آثار زیستی فرآوردههای حاوی پلیفنولهای انار مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی تصریح کرد: تفاوت در ترکیب میکروبیوتای روده افراد نیز میتواند یکی از عوامل مؤثر بر میزان تشکیل این متابولیتها باشد.
این متخصص فارماکوگنوزی با تأکید بر اهمیت استانداردسازی فرآوردههای گیاهی اظهار کرد: در داروسازی گیاهی، شناسایی ترکیبات مؤثره تنها مرحله نخست است و برای تهیه یک فرآورده قابل اعتماد باید عواملی مانند گونه و رقم گیاه، شرایط رشد، زمان برداشت، بخش مورد استفاده، روش خشککردن، روش استخراج و شرایط نگهداری کنترل شود.
وی ادامه داد: برای مثال، روش خشککردن و استخراج پوست انار میتواند بر میزان ترکیبات فنولی و مقدار ترکیبات شاخص موجود در عصاره تأثیر بگذارد.
پاسداران افزود: به همین دلیل استفاده از روشهای استاندارد استخراج و تعیین شاخصهای شیمیایی مناسب، بخش مهمی از کنترل کیفیت فرآوردههای گیاهی را تشکیل میدهد.
وی با اشاره به مطالعات انجامشده درباره آثار زیستی انار گفت: مطالعات متعددی اثرات زیستی عصارهها و ترکیبات انار را بررسی کردهاند و شواهد آزمایشگاهی و برخی مطالعات انسانی، ظرفیتهایی مانند فعالیت آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی را مورد توجه قرار دادهاند.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: با این حال، اثبات اثر یک عصاره یا ترکیب گیاهی در شرایط آزمایشگاهی با اثبات اثربخشی یک فرآورده دارویی در انسان یکسان نیست.
پاسداران خاطرنشان کرد: تفاوت در نوع فرآورده، مقدار مصرف، روش استخراج، ترکیبات همراه و کیفیت مطالعات بالینی باعث میشود نتایج پژوهشها با احتیاط تفسیر شوند.
وی افزود: بنابراین نمیتوان انار را صرفاً بر اساس نتایج آزمایشگاهی، جایگزین داروهای مورد استفاده در درمان بیماریها دانست. مرور مطالعات بالینی نیز نشان میدهد که اگرچه پژوهشهای انسانی متعددی انجام شده است، اما کیفیت و میزان شواهد برای کاربردهای مختلف یکسان نیست.
پاسداران با اشاره به سابقه طولانی کشت و استفاده از انار در ایران گفت: تنوع ارقام انار و شرایط اقلیمی مختلف کشور، ظرفیت مناسبی برای مطالعه ترکیبات زیستفعال این گیاه فراهم کرده است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، پوست و سایر بخشهای جانبی حاصل از فرآوری انار که در بسیاری از موارد بهعنوان ضایعات کشاورزی در نظر گرفته میشوند، میتوانند منبعی برای استخراج و مطالعه ترکیبات ارزشمند گیاهی باشند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز تصریح کرد: توسعه پژوهشهای فارماکوگنوزی در این زمینه میتواند به شناخت بهتر ترکیبات، بهبود روشهای استخراج و استانداردسازی و در نهایت استفاده علمیتر از ظرفیت گیاهان و محصولات بومی کشور کمک کند.
انتهای پیام/
