۱۵۰ میلیون دلار؛ هزینه مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک در ایران!
به گزارش خبرگزاری برنا از خراسان رضوی، دکتر ایوب توکلیان، متخصص طب اورژانس، با بیان اینکه مقاومت میکروبی یکی از بزرگترین بحرانهای خاموش سلامت در قرن بیستویکم است، اظهار کرد: مصرف بیرویه آنتیبیوتیکها باعث میشود باکتریها بهتدریج در برابر داروهای رایج مقاوم شوند و در نتیجه بیماریهایی که امروز بهسادگی قابل درمان هستند، در آینده ممکن است به درمانهای پیچیده، پرهزینه و حتی در مواردی غیرممکن تبدیل شوند.
عضو هیات مدیره سازمان نظام پزشکی مشهد، افزود: ایران با مصرف حدود ۶۸ دُز روزانه استاندارد آنتیبیوتیک به ازای هر هزار نفر، در زمره بالاترین مصرفکنندگان این داروها قرار دارد؛ در حالی که این شاخص در کشورهایی مانند بریتانیا حدود ۲۰ دُز و در آلمان حدود ۱۰ دُز گزارش شده است.
دکترتوکلیان با اشاره به وضعیت تجویز آنتیبیوتیک در کشور گفت: حدود ۴۰ درصد نسخههای بیماران سرپایی حاوی آنتیبیوتیک هستند و این میزان در بیماران بستری به حدود ۷۰ درصد میرسد؛ در برخی مطبها نیز میزان تجویز آنتیبیوتیک حتی به ۷۰ درصد نسخهها میرسد، در حالی که توصیه سازمان جهانی بهداشت، حداکثر حدود ۳۰ درصد نسخههای تجویزی است.
کاهش تجویز از ۵۰ به ۴۰ درصد؛ اما هنوز فاصله داریم
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در سالهای گذشته میزان تجویز آنتیبیوتیک در نسخهها حدود ۵۰ درصد بود که با تلاشهای انجامشده از سوی سازمان غذا و دارو و معاونتهای غذا و داروی سراسر کشور، این میزان به حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است، اما همچنان با وضعیت مطلوب فاصله داریم.
وی افزود: در بیماران سرپایی، پنیسیلینها، سفالوسپورینها و ماکرولیدها از پرتجویزترین گروههای آنتیبیوتیکی هستند و در بیماران بستری نیز سفالوسپورینها و کارباپنمها سهم بالایی از تجویزها را به خود اختصاص میدهند.
دکترتوکلیان با تأکید بر اینکه آنتیبیوتیکها داروی OTC محسوب نمیشوند، گفت: با این حال، خوددرمانی با این داروها در جامعه شایع است و در برخی بررسیها، فراوانی خوددرمانی آنتیبیوتیکی حدود ۴۳.۴ درصد گزارش شده است.
هرچه دارو بیشتر، خطر تداخل و عوارض بیشتر
این متخصص طب اورژانس با اشاره به الگوی کلی مصرف دارو در کشور اظهار کرد: میانگین تعداد اقلام دارویی در هر نسخه در بسیاری از کشورهای دنیا حدود ۱.۲ تا ۱.۸ قلم است، یعنی کمتر از دو قلم، اما این میانگین در ایران حدود چهار قلم گزارش میشود.
وی افزود: تجویز و مصرف بیرویه دارو فقط به معنای افزایش هزینه نسخه نیست؛ هرچه تعداد داروهای مصرفی بیمار بیشتر شود، احتمال بروز عوارض و تداخلات دارویی نیز افزایش مییابد و همین مسئله هزینههای پنهانی را به بیمار و نظام سلامت تحمیل میکند.
دکترتوکلیان گفت: تجمع مصرف برخی مسکنها مانند ژلوفن، ایبوپروفن، دیکلوفناک و ناپروکسن نیز میتواند عوارض مهمی از جمله آسیب و نارسایی کلیوی ایجاد کند و در این میان، توجه به تداخلات دارویی بهویژه در مورد آنتیبیوتیکها، داروهای خاص و کورتونها اهمیت زیادی دارد.
۵۰۰ میلیون دلار؛ ارزش بازار آنتیبیوتیک ایران
این متخصص طب اورژانس، با بیان اینکه حدود ۱۰ درصد بازار دارویی کشور را آنتیبیوتیکها تشکیل میدهند، گفت: با توجه به ارزش حدود پنج میلیارد دلاری بازار دارویی کشور، ارزش بازار آنتیبیوتیکها حدود ۵۰۰ میلیون دلار برآورد میشود و اگر حدود ۳۰ درصد این مصرف به شکل خودسرانه انجام شود، رقم آن به حدود ۱۵۰ میلیون دلار میرسد.
وی تأکید کرد: البته مسئله اصلی فقط رقم ۱۵۰ میلیون دلار نیست. هزینه واقعی مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک، مقاوم شدن میکروبها، شکست درمان، مراجعه مجدد، بستری شدن و افزایش هزینههای درمانی در آینده است.
چهار آنتیبیوتیک در میان ۱۰ داروی پرفروش
وی ادامه داد: در بسیاری از موارد نیز بر اساس آموزههای پزشکی میتوان شکل خوراکی دارو را برای بیمار انتخاب کرد، اما همچنان شکل تزریقی آن تجویز میشود که ممکن است ناشی از اصرار بیمار، پزشک یا حتی ساختار نظام دارویی باشد.
۴۰ هزار میلیارد تومان بدهی در زنجیره سلامت
دکترتوکلیان در بخش دیگری از سخنان خود به مشکلات اقتصادی حوزه سلامت اشاره کرد و گفت: تأخیر در پرداخت مطالبات داروخانهها، مطبها و بیمارستانها موجب انباشت بدهی حدود ۴۰ هزار میلیارد تومانی شده است که حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان آن مربوط به سال ۱۴۰۳ و ۱۰ هزار میلیارد تومان مربوط به سال ۱۴۰۴ است.
وی افزود: مشکلات مالی زنجیره سلامت نیز میتواند بر تأمین دارو و ارائه خدمات اثرگذار باشد و به همین دلیل، اصلاح مصرف دارو باید همزمان با اصلاح زیرساختها و فرآیندهای اقتصادی نظام سلامت دنبال شود.
