زیر سایه بلوطها؛ وقتی رسانهها کوله بار سکوت جنگل شدند
به گزارش خبرگزاری برنا از ایلام؛ مسیر ارغوان تا چشمه زیبای گردکانه، میزبان مردان و زنانی بود که قلم و دوربینشان معمولاً روایتگر دیگران است؛ اما این بار خودشان سوژه یک روایت متفاوت شدند. روایتی از پیوند رسانه، طبیعت و مسئولیتی که شاید سالها بر دوش کسی نبوده است. این انتخاب، پیامی روشن دارد؛ رسانهها نمیتوانند نسبت به محیطی که در آن نفس میکشند، بیتفاوت بمانند.
انتخاب طبیعت بهعنوان مکان افتتاح جشنواره، تصادفی نبود. بسیج رسانه استان ایلام امسال یکی از محورهای اصلی جشنواره ابوذر را "حفاظت از محیط زیست و طبیعت بکر ایلام" قرار داده است. کوهنوردی در مسیر ارغوان تا چشمه گردکانه، تنها بهانهای برای سلامتی اهالی رسانه نبود؛ بلکه فرصتی بود تا فعالان رسانهای از نزدیک با زخمهای طبیعت استان روبه رو شوند و صدای آن باشند.
اگر نگاهی به گذشته نه چندان دور این منطقه بیندازیم، تصویری کاملاً متفاوت پیش چشم ما نقش میبندد. روزگاری، صدای انواع پرندگان وحشی در فضای جنگل میپیچید. کل، بز، میش، گربه سانان، کفتار،گرگ و حتی خرس در این مناطق به وفور دیده میشدند و جنگل، نفس میکشید.
اما امروز، نه تنها خبری از آن همه جانور نیست، بلکه باید پرسید این "نبودها" را در کجا جستجو کرد؟ درختان بلوط منطقه به بیماریهایی همچون لورانتوس دچار شدهاند، بسیاری از شاخ و برگهایشان توسط دامداران منطقه هرس شده و تعدادی نیز به دلایل مختلف خشکیدهاند. شاید زغال گیری برای امرار معاش، بخشی از این جنگلها را به نابودی کشانده باشد.این زخمها، نتیجه یک شبه به وجود نیامدهاند؛ بلکه حاصل دههها بیتوجهی، فشار اقتصادی و فقدان جایگزینهای معیشتی برای جوامع محلی است.
امروز پرسش مهمی پیش روی فعالان رسانهای استان ایلام قرار دارد؛ وظیفه ما در مقابل این همه زیان زیست محیطی و جنگلهای بکر استان چیست؟ پاسخ روشن است؛ رسانهها باید از نقش تماشاگر صرف خارج شوند و به کنشگرانی فعال در عرصه حفاظت از محیط زیست تبدیل شوند. قلم، دوربین و صدای رسانهای میتواند به قدری قدرتمند باشد که مسئولان را به حرکت وادارد و افکار عمومی را نسبت به ارزش این میراث طبیعی حساس کند.
رسانهها باید روایتگر زخمهای طبیعت باشند، اما تنها روایتگری کافی نیست؛ باید صدای مطالبهگری نیز باشند. فعالان رسانهای میتوانند با تولید محتوای هدفمند، مستندسازی از وضعیت جنگلها، گفتگو با کارشناسان محیط زیست و پیگیری مستمر مطالبات مردمی، زمینه ساز تغییراتی واقعی در سیاستهای زیست محیطی و منابع طبیعی استان شوند.
اما راه حلها چیست؟ برای جبران این خسارتها، نخستین گام، آموزش و فرهنگ سازی است. باید جوامع محلی، بهذویژه دامداران و کشاورزان، نسبت به اهمیت جنگلهای بلوط و پیامدهای تخریب آن آگاه شوند. رسانهها میتوانند با تولید برنامههای آموزشی و مستندات جذاب، این آگاهیبخشی را تسریع کنند. گام دوم، جایگزین سازی معیشتهای مخرب است. زغالگیری و چرای بیرویه زمانی کاهش مییابد که برای مردم منطقه، راههای جایگزین درآمدی همچون گردشگری طبیعتگردی، صنایع دستی و کشت گیاهان دارویی فراهم شود.
گام سوم، نظارت و پیگیری رسانهای است. رسانهها باید بهعنوان چشم بیدار جامعه، تخلفات زیست محیطی را رصد و گزارش کنند و مسئولان را به پاسخگویی وادارند و در نهایت، گام چهارم، مشارکت جمعی است. هیچ تلاشی بدون همراهی مردم، نهادهای مدنی و مسئولان به نتیجه نمیرسد. باید پویشهای مردمی برای کاشت نهال بلوط، پاکسازی مناطق جنگلی و حفاظت از گونههای جانوری راهاندازی شود.
جشنواره ابوذر امسال، تنها یک رویداد رسانهای نیست؛ آغازی است برای یک حرکت جمعی. حرکتی که در آن، رسانهها نه فقط خبررسان، بلکه حامیان طبیعت و صدای جنگلهای خاموش ایلام خواهند بود. زیر سایه بلوط های ایلام، امروز عهدی بسته شد؛ عهدی برای حفاظت از آنچه هنوز باقی مانده است و این عهد، اگر با عمل همراه شود، میتواند بار دیگر صدای پرندگان وحشی، جانوران را به جنگلهای ایلام بازگرداند
گفتنی است مراسم افتتاحیه جشنواره ابوذر در ایلام، برخلاف رویه معمول و به جای بریدن روبان و تشریفات مرسوم، با گشودن "گل ونی"همراه شد؛ روسری سنتی زنان ایلامی در گذشته که نمادی از هویت، پوشش و حجاب این دیار به شمار می رود. این ابتکار از سوی جواد نظری، رئیس سازمان بسیج رسانه استان ایلام، طراحی و اجرا شد تا علاوه بر زنده کردن خاطره مادران این سرزمین، پیام آور توصیه ای به دختران امروز برای پاسداشت حجاب باشد و بار دیگر این نماد اصیل زنان ایلامی را در برابر دید فعالان رسانه ای استان قرار دهد.
این آیین نمادین در دل طبیعت بکر و جنگلهای بلوط ایلام برگزار شد؛ فضایی که خود جلوهای از پیوند فرهنگ، تاریخ و طبیعت این خطه را به نمایش گذاشت. انتخاب چنین بستری، نه تنها به مراسم افتتاحیه جشنواره رنگی بومی و ماندگار بخشید، بلکه فرصتی فراهم کرد تا فعالان رسانه ای استان از نزدیک با ظرفیتهای فرهنگی و طبیعی ایلام آشنا شوند و روایتگر این پیوند در رسانه های خود باشند.
