۶ برنامه صندوق نوآوری برای توانمندسازی سرمایه‌گذاران خطرپذیر
گروه علمی و فناوری برنا/ اصغر نوراله‌زاده، رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی در نشست گردهمایی مدیران عامل صندوق‌های پژوهش و فناوری خطرپذیر شرکتی که امروز در محل صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد، ضمن خوشامدگویی به نمایندگان صندوق‌ها و فعالان حوزه سرمایه‌گذاری، اظهار کرد: امیدواریم این نشست که با هدف همفکری برگزار شده است به دستاوردهای عملی منجر شود و بتوانیم برای ادامه مسیر، همکاری مشترکی با مجموعه صندوق‌ها طراحی کنیم.
وی با اشاره به اهمیت تامین مالی نوآوری در اقتصاد کشور افزود: آینده اقتصاد ایران مستقیما به توان ما در تامین مالی رشد و مقیاس‌پذیر کردن نوآوری وابسته است. نکته مهم این است که بتوانیم نوآوری را به شکل واقعی مقیاس‌پذیر کنیم و شرایط موجود را نسبت به سال‌های گذشته تغییر دهیم.
نوراله‌زاده ادامه داد: درباره اهمیت تبدیل ایده به فناوری، فناوری به محصول محصول به بازار و در نهایت تجاری‌سازی، صحبت‌های زیادی در بخش‌های مختلف شده است، اما اکنون در شرایطی قرار داریم که باید فناوری را به شرکت‌های بزرگ، رقابت‌پذیر، سودآور و اثرگذار در اقتصاد ملی تبدیل کنیم.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی گفت: هدف این است که بتوانیم شرکت‌های بزرگ فناوری‌محور و اثرگذار در اقتصاد داشته باشیم و از طریق آنها، شرکت‌های استارت‌آپی را به شرکت‌های بزرگ متصل کنیم؛ بنابراین در این حوزه به دنبال ایجاد مقیاس‌پذیری واقعی هستیم.
بدون نظام حرفه‌ای سرمایه‌گذاری خطرپذیر، توسعه اقتصاد نوآوری ممکن نیست
وی با بیان اینکه تحقق این هدف بدون شکل‌گیری یک نظام حرفه‌ای، قدرتمند و کارآمد برای سرمایه‌گذاری خطرپذیر امکان‌پذیر نیست گفت: در این مسیر، نقش CVCها و VCها بسیار تعیین‌کننده است.
نوراله‌زاده با اشاره به برنامه‌های دوره جدید صندوق نوآوری و شکوفایی اظهار کرد: در این دوره طراحی کرده‌ایم که صندوق نوآوری به جای ورود مستقیم به عرصه تأمین مالی، نقش حکمرانی نظام تأمین مالی را ایفا کند. به همین دلیل، نقش VCها و CVCها در حوزه سرمایه‌گذاری و به عنوان نهاد‌های مالی مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: نقش این مجموعه‌ها بسیار مؤثر است و در ادامه مسیر ابزار‌های مورد نظر را با مشارکت و تشریک مساعی فعالان این حوزه طراحی خواهیم کرد.
منابع عمومی باید سرمایه خصوصی را به سمت نوآوری اهرم کنند
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی با تأکید بر اینکه هیچ دولت یا نهاد عمومی به تنهایی قادر به توسعه اقتصاد نوآوری نیست تصریح کرد: منابع عمومی باید به گونه‌ای به کار گرفته شوند که سرمایه خصوصی را اهرم کنند، ریسک ورود به حوزه‌های نوآورانه را کاهش دهند و سرمایه‌گذاران حرفه‌ای را به مشارکت ترغیب کنند.
وی گفت: همه اهداف ما در این نشست حول سه موضوع است؛ نخست اینکه بخش خصوصی را ترغیب کنیم منابع مالی خود را اهرم کند، دوم اینکه سرمایه‌گذاران حرفه‌ای، شرکت‌های بزرگ و CVCها را به سرمایه‌گذاری تشویق کنیم و سوم اینکه با استفاده از ابزار‌های مختلف، ریسک ورود آنها به بازار را کاهش دهیم.
نوراله‌زاده افزود: رویکرد صندوق نوآوری در دوره جدید، اهرم‌سازی منابع، توسعه ابزار‌های مالی، گسترش بازار سرمایه‌گذاری نوآوری و در نهایت حکمرانی نظام تأمین مالی نوآوری است.
وی تاکید کرد: تا جایی که امکان‌پذیر باشد، به جای اینکه صرفاً یک سرمایه‌گذاری منفرد ایجاد کنیم، تلاش خواهیم کرد چند برابر منابع خود را با مشارکت بخش خصوصی وارد اکوسیستم کنیم.
هدف صندوق نوآوری رقابت با VCها و CVCها نیست
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی با اشاره به فعالیت صندوق‌های CVC و VC دارای مجوز گفت: صندوق‌هایی که تاکنون مجوز گرفته‌اند و وارد اکوسیستم شده‌اند باید منابع خود را در خدمت توسعه اکوسیستم قرار دهند و هدف ما ایجاد انگیزه برای تحقق این اتفاق است.
وی افزود: هدف نهایی این است که بیشترین اثر اقتصادی و فناورانه را در GDP ایجاد کنیم و سهم اقتصاد دانش‌بنیان را افزایش دهیم.
نوراله‌زاده تاکید کرد: هدف صندوق نوآوری به هیچ وجه رقابت با VCها و CVCها نیست بلکه توانمندسازی آنها برای سرمایه‌گذاری بیشتر، بزرگ‌تر، تخصصی‌تر و حرفه‌ای‌تر است.
۶ برنامه صندوق نوآوری برای توانمندسازی سرمایه‌گذاران خطرپذیر
وی در ادامه به برنامه‌های صندوق نوآوری برای همکاری با VCها و CVCها اشاره کرد و گفت: نخستین اقدام توسعه و ایجاد ابزار‌های سرمایه‌گذاری مشترک با این مجموعه‌هاست. بخشی از پیشنهاد‌های امروز صندوق نیز در همین راستا ارائه شده و انتظار داریم فعالان این حوزه پیشنهاد‌ها را تکمیل یا نظرات اصلاحی خود را ارائه کنند.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی، کاهش زمان و پیچیدگی فرآیند‌های ارزیابی و تصمیم‌گیری را دومین محور برشمرد و اظهار کرد: باید این فرآیند‌ها را کاهش دهیم تا سرمایه‌گذاری CVCها با سرعت بیشتری انجام شود و آنها مجبور نباشند برای هر سرمایه‌گذاری منتظر ارزیابی مستقیم ما باشند.
وی افزود: سومین موضوع طراحی ابزار‌های پوشش و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است. باید با همکاری فعالان این حوزه مشخص کنیم چه بخشی از ریسک سرمایه‌گذاری را می‌توانیم پوشش دهیم و برای آن ابزار طراحی کنیم.
نوراله‌زاده حمایت از تشکیل و توسعه صندوق‌های تخصصی و موضوع‌محور را چهارمین برنامه صندوق نوآوری عنوان کرد و گفت: این صندوق‌ها می‌توانند در موضوعات راهبردی کشور نقش بسیار مؤثری داشته باشند.
وی پنجمین محور را حرفه‌ای‌سازی صنعت سرمایه‌گذاری خطرپذیر دانست و اظهار کرد: این کار از طریق تدوین استاندارد‌های ارزیابی، گزارش‌دهی، حاکمیت شرکتی، مدیریت پورتفولیو و سنجش عملکرد دنبال خواهد شد.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی ادامه داد: واقعیت این است که با توجه به تعداد CVCهایی که گزارش آنها را دریافت می‌کنیم، سهم سرمایه‌گذاری آنها در توسعه اکوسیستم تاکنون قابل توجه نبوده و بسیار پایین است؛ بنابراین می‌خواهیم با توانمندسازی آنها، به حرفه‌ای‌سازی صنعت سرمایه‌گذاری خطرپذیر کمک کنیم تا این سهم افزایش پیدا کند.
وی ششمین محور را ایجاد سازوکار‌های منسجم برای توسعه خروج از بازار عنوان کرد و گفت: در حال حاضر برای خروج از بازار، سازوکار‌های منسجم و برنامه عملیاتی مشخصی که زمان‌بندی و شاخص قابل سنجش داشته باشد نداریم و باید این مسئله را برطرف کنیم.
سرمایه‌گذاری در نوآوری باید به راهبرد رشد شرکت‌های بزرگ تبدیل شود
نوراله‌زاده با اشاره به نقش CVCها در توسعه اکوسیستم نوآوری کشور گفت: امیدواریم با مجموعه CVCها که جایگاه خاصی در اکوسیستم نوآوری دارند، زمینه دسترسی به فناوری‌های نوظهور و بازآفرینی مدل‌های کسب‌وکار را فراهم کنیم.
وی افزود: انتظار داریم بتوانیم با هماهنگی و همکاری این مجموعه‌ها، مدل‌های جدیدی از کسب‌وکار ایجاد کنیم. از نگاه ما، توسعه CVCها باید به یکی از محور‌های اصلی سیاست‌گذاری نوآوری در کشور تبدیل شود.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی تأکید کرد: شرکت‌های بزرگ باید سرمایه‌گذاری در نوآوری را از یک فعالیت جنبی یا مسئولیت اجتماعی به بخشی از راهبرد رشد، رقابت‌پذیری و بقای خود تبدیل کنند.
وی ادامه داد: صندوق نوآوری آمادگی دارد با شرکت‌های بزرگ و CVCها در طراحی مدل‌های سرمایه‌گذاری مشترک، شناسایی نیازهای فناورانه و ایجاد مسیر ورود شرکت‌های دانش‌بنیان به زنجیره ارزش همکاری کند.
نوراله‌زاده گفت: آمادگی داریم در قالب مدل‌های همکاری، استارت‌آپ‌ها را به شرکت‌های بزرگ متصل کنیم تا این شرکت‌ها بتوانند به عنوان شرکت‌های «یونیک» در اقتصاد نقش‌آفرینی کنند. البته هدف ما این نیست که صندوق نوآوری مستقیما این کار را انجام دهد بلکه می‌خواهیم این فرآیند از طریق CVCها اتفاق بیفتد.
موفقیت همکاری‌ها با تعداد شرکت‌های مقیاس‌پذیر سنجیده می‌شود
وی با اشاره به ضرورت تعیین شاخص‌های مشخص برای ارزیابی عملکرد این همکاری‌ها گفت: یکی از معیار‌های ارزیابی ما باید این باشد که ببینیم با کمک مجموعه‌های فعال در این حوزه، چند شرکت دانش‌بنیان را به شرکت‌هایی در مقیاس ملی یا منطقه‌ای تبدیل کرده‌ایم.
نوراله‌زاده افزود: باید مشخص شود با هماهنگی این مجموعه‌ها، چند شرکت توانسته‌اند صادرات پایدار ایجاد کنند، چند سرمایه‌گذاری به رشد واقعی و سودآوری منجر شده و چند مورد به خروج موفق، به‌ویژه خروج موفق سرمایه‌گذاران، انجامیده است.
وی همچنین میزان ورود سرمایه بخش خصوصی و سایر نهاد‌ها به اکوسیستم نوآوری را یکی دیگر از معیار‌های مهم ارزیابی دانست و گفت: پس از یک دوره همکاری باید بتوانیم بررسی کنیم که چه میزان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و نهاد‌ها را با هماهنگی مجموعه‌های فعال در این حوزه وارد اکوسیستم کرده‌ایم.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی تأکید کرد: مهم‌تر از همه این است که مشخص شود چه میزان ارزش اقتصادی، اشتغال تخصصی و ثروت جدید در سیستم ایجاد کرده‌ایم و در ایجاد ارزش اقتصادی و افزایش سهم شرکت‌های دانش‌بنیان در GDP تا چه اندازه موفق بوده‌ایم.
خروج از سرمایه‌گذاری؛ از ادغام و تملیک تا IPO
نوراله‌زاده با تاکید بر ضرورت طراحی سازوکار حرفه‌ای برای خروج سرمایه‌گذاران گفت: آمادگی داریم در یک چارچوب متعهدانه که با فعالان این حوزه به توافق می‌رسد برای توسعه این مسیر همکاری کنیم.
وی افزود: در بحث خروج، موضوعاتی مانند ادغام و تملیک، عرضه عمومی سهام شرکت‌ها از طریق IPO، فروش سهام به سرمایه‌گذاران راهبردی و سایر روش‌های حرفه‌ای باید مورد توجه قرار گیرد تا خروج سرمایه‌گذاران بر پایه یک برنامه مشخص به خروج موفق تبدیل شود.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی گفت: در واقع می‌توان گفت ما به دنبال تعریف یک مأموریت مشترک هستیم؛ شکل‌دهی به زنجیره کامل سرمایه‌گذاری در اکوسیستم، از سرمایه بذری و سرمایه‌گذاری اولیه تا مرحله رشد، بلوغ، توسعه بین‌المللی و در نهایت خروج.
وی تاکید کرد: برنامه خروج یا Exit باید یک برنامه مشترک باشد و همه اجزای این زنجیره در کنار یکدیگر دیده شوند.
پیشنهاد تشکیل کارگروه مشترک در ۵ گام
نوراله‌زاده در ادامه پنج گام پیشنهادی صندوق نوآوری برای همکاری با صندوق‌های پژوهش و فناوری و سرمایه‌گذاران خطرپذیر را تشریح کرد.
وی گفت: گام نخست ایجاد یک کارگروه مشترک است تا اولویت‌های همکاری که در این نشست مطرح می‌شوند، مورد بررسی قرار گرفته و درباره آنها به تفاهم برسیم.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی افزود: گام دوم طراحی و اجرای بسته‌های مشخص سرمایه‌گذاری مشترک در حوزه‌های اولویت‌دار کشور است.
وی گام سوم را شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ارزیابی آنها عنوان کرد و گفت: بر اساس این فرصت‌ها باید طرح‌های متناسب طراحی شود.
نوراله‌زاده ادامه داد: گام چهارم، تدوین برنامه عملیاتی برای توسعه بازار، خروج و آماده‌سازی شرکت‌های مستعد است.
وی گفت: گام پنجم نیز طراحی، تصویب و اجرای استاندارد‌های حرفه‌ای مشترک برای صنعت سرمایه‌گذاری خطرپذیر کشور است تا پس از یک دوره مشخص بتوانیم ارزیابی کنیم که در حوزه سرمایه‌گذاری تا چه اندازه موفق عمل کرده‌ایم.
هدف‌گذاری برای ایجاد شرکت‌های بزرگ و ثروت‌آفرین
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی در پایان اظهار کرد: آمادگی وجود دارد که پس از این نشست و بر اساس این پنج گام به یک دستاورد جدی در حوزه سرمایه‌گذاری نوآوری دست پیدا کنیم.
وی افزود: هدف این است که در پایان یک دوره مشخص بتوانیم چند شرکت بزرگ و ثروت‌آفرین ایجاد کنیم و آنها را وارد بازار کنیم.
نوراله‌زاده در پایان با قدردانی از حضور و همراهی مدیران و فعالان حوزه سرمایه‌گذاری گفت: امیدواریم با هماهنگی مجموعه‌ها، مطالب مطرح‌شده و نظراتی که صندوق‌ها در ادامه ارائه می‌کنند، بتوانیم به نتایج عملی مورد نظر دست پیدا کنیم.
وی همچنین با اشاره به برنامه‌های کلان صندوق نوآوری و شکوفایی گفت: جزئیات برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در حوزه‌های مختلف صندوق در ادامه توسط همکاران ارائه خواهد شد و پشت این سیاست‌ها نیز چند ماه کار کارشناسی دقیق انجام شده است.
انتهای پیام/
