شهر شناختی نیازمند امنیت داده، مالکیت فکری و نیروی متخصص است

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی با تاکید بر اینکه دولت باید در زیست‌بوم نوآوری نقش حمایتی، تنظیم‌گر و زیرساختی داشته باشد گفت: توسعه هوش مصنوعی بدون همکاری دولت، دانشگاه‌ها و شرکت‌های فناور امکان‌پذیر نیست و حرکت از شهر هوشمند به سمت شهر شناختی نیازمند تامین امنیت داده، تضمین حقوق مالکیت فکری، تربیت نیروی انسانی متخصص و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناورانه است.

رشد پایدار اقتصادی بدون فناوری و نوآوری امکان‌پذیر نیست

به گزارش برنا، محسن افروخته امروز در رویداد تبادل فناوری در حوزه همکاری‌های فناورانه مبتنی بر هوش مصنوعی که در محل صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد با تاکید بر نقش فناوری در تحقق رشد اقتصادی پایدار اظهار کرد: بر اساس دیدگاه مطرح‌شده از سوی برنده جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ دستیابی به رشد و توسعه پایدار بدون بهره‌گیری از فناوری، نوآوری و تکنولوژی امکان‌پذیر نیست و تجربه‌های گذشته نیز نشان داده است که رشد اقتصادی بدون اتکا به نوآوری، مقطعی و ناپایدار خواهد بود.

وی افزود: نوآوری تنها به معنای خلق یک فناوری یا محصول جدید نیست بلکه مستلزم پذیرش تغییر و جایگزینی ساختار‌های سنتی با شیوه‌های نوین است. اگر در برابر ورود فناوری‌های جدید مقاومت شود در واقع مسیر نوآوری و در نهایت رشد پایدار اقتصادی مسدود خواهد شد.

دولت باید برای کسب‌وکار‌های در حال تغییر چتر حمایتی ایجاد کند

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی با اشاره به پیامد‌های نوآوری گفت: نوآوری در کنار دستاورد‌های ارزشمند خود، پیامد‌هایی نیز به همراه دارد و برخی فعالیت‌ها و کسب‌وکار‌های سنتی به‌تدریج از چرخه اقتصاد خارج می‌شوند؛ موضوعی که نگرانی‌هایی را در میان فعالان این حوزه‌ها ایجاد می‌کند.

افروخته ادامه داد: اگر این نگرانی‌ها باعث شود سیاست‌گذار صرفاً از کسب‌وکار‌های سنتی حمایت کند و مانع ورود فناوری‌های جدید شود، چرخه نوآوری متوقف خواهد شد. از این رو ضروری است دولت برای مشاغل و فعالیت‌هایی که در نتیجه تحولات فناورانه تحت تاثیر قرار می‌گیرند، چتر حمایتی و سازوکار‌های امنیت شغلی تعریف کند تا زمینه توسعه نوآوری بدون ایجاد دغدغه‌های اجتماعی فراهم شود.

وی مهم‌ترین وظیفه دولت در توسعه زیست‌بوم نوآوری را کاهش نگرانی کسب‌وکار‌های در حال تغییر و همزمان فراهم کردن بستر شکل‌گیری فعالیت‌ها و مدل‌های جدید اقتصادی دانست و گفت: این مفهوم در ادبیات اقتصادی با عنوان تخریب خلاق شناخته می‌شود.

هوش مصنوعی؛ نمونه بارز تخریب خلاق در اقتصاد

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی با اشاره به جایگاه هوش مصنوعی در اقتصاد امروز اظهار کرد: هوش مصنوعی بارزترین و پیشروترین نمونه فناوری است که مصداق کامل مفهوم تخریب خلاق به شمار می‌رود و آثار آن به‌تدریج در تمامی بخش‌های اقتصادی و صنعتی نمایان خواهد شد.

افروخته درباره مفهوم همکاری‌های فناورانه مبتنی بر هوش مصنوعی نیز توضیح داد: منظور از این همکاری‌ها مشارکت میان شرکت‌های فناور، دانشگاه‌ها، مراکز علمی و دستگاه‌های دولتی برای توسعه، انتقال و پیاده‌سازی فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی است.

وی افزود: نتیجه این همکاری‌ها شکل‌گیری شبکه‌ای از بازیگران مختلف خواهد بود که هر یک بخشی از دانش، سرمایه، زیرساخت و توانمندی‌های خود را در اختیار این شبکه قرار می‌دهند تا با هم‌افزایی، زمینه افزایش نوآوری، کاهش هزینه‌های توسعه فناوری و تولید محصولات نوآورانه فراهم شود.

همکاری در تحقیق و توسعه، صنعت و دانشگاه؛ سه ضلع توسعه فناوری

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی با تشریح مهم‌ترین حوزه‌های همکاری فناورانه گفت: یکی از مهم‌ترین عرصه‌های این همکاری‌ها، حوزه تحقیق و توسعه (R&D) است؛ بخشی که اجرای آن به زمان طولانی، منابع مالی قابل توجه و پذیرش ریسک‌های بالا نیاز دارد و به همین دلیل همکاری میان بازیگران مختلف در آن اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

وی افزود: یکی دیگر از محور‌های همکاری فناورانه تعامل میان صنعت و دانشگاه است، به‌گونه‌ای که صنعت به‌عنوان بهره‌بردار و استفاده‌کننده فناوری و دانشگاه به‌عنوان تولیدکننده دانش و پایه‌گذار فناوری در کنار یکدیگر زنجیره توسعه فناوری را تکمیل کنند.
افروخته ادامه داد: همکاری میان شرکت‌های فناور نیز از دیگر ارکان توسعه فناوری به شمار می‌رود. این همکاری‌ها با هدف هم‌افزایی توانمندی‌ها، افزایش دستاورد‌ها و تکمیل زنجیره‌های فناوری شکل می‌گیرد.

دولت نباید متولی تولید فناوری باشد

وی با تاکید بر اهمیت همکاری میان دولت و بخش خصوصی اظهار کرد: بخش خصوصی موتور اصلی ایجاد فناوری و نوآوری است و دولت نباید خود را متولی تولید فناوری بداند بلکه وظیفه اصلی آن حمایت و پشتیبانی از زیست‌بوم نوآوری و ایفای نقش تنظیم‌گر است.

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی خاطرنشان کرد: دولت باید با ارائه حمایت‌های مالی، ریسک فعالیت‌های نوآورانه را کاهش دهد، زیرا پروژه‌های فناورانه به‌طور طبیعی با ریسک بالایی همراه هستند و بدون حمایت امکان توسعه بسیاری از آنها وجود نخواهد داشت.

سرمایه‌گذاری دولت در زیرساخت‌هایی که مستقیما درآمدزا نیستند

افروخته تدوین قواعد و سازوکار‌های مناسب برای تنظیم روابط میان بازیگران زیست‌بوم نوآوری و همچنین سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناورانه را از دیگر وظایف دولت عنوان کرد و یادآور شد: این زیرساخت‌ها اگرچه به‌طور مستقیم درآمدزا نیستند اما نبود آنها مانع شکل‌گیری محصولات و خدمات فناورانه خواهد شد؛ از این رو، سرمایه‌گذاری در این بخش باید از سوی دولت انجام شود.

وی افزود: تدوین استاندارد‌ها و ضوابط لازم برای تنظیم روابط میان بازیگران اکوسیستم فناوری نیز از دیگر مسئولیت‌های دولت در مسیر توسعه نوآوری است.

از شهر هوشمند تا دولت هوشمند با کمک هوش مصنوعی

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی با اشاره به دستاورد‌های همکاری‌های فناورانه مبتنی بر هوش مصنوعی یکی از مهم‌ترین خروجی‌های این همکاری‌ها را توسعه شهر هوشمند دانست و گفت: شهر هوشمند حوزه‌هایی همچون بهداشت، آموزش، خدمات پولی و بانکی و سایر خدمات شهری را دربرمی‌گیرد.

افروخته افزود: دولت هوشمند نیز از دیگر نتایج این همکاری‌ها خواهد بود؛ مدلی که با اتکا به فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی، کیفیت و کارآمدی خدمات عمومی را ارتقا داده و تعامل میان دولت، بخش خصوصی و شهروندان را تسهیل می‌کند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی در ارتقای خدمات عمومی کشور گفت: بخش قابل توجهی از خدماتی که دولت به شهروندان ارائه می‌کند با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی قابل توسعه و بهینه‌سازی است و این فناوری‌ها می‌توانند کیفیت، سرعت و دقت ارائه خدمات را به میزان قابل توجهی افزایش دهند.

حمل‌ونقل هوشمند؛ یکی از محور‌های کاربرد هوش مصنوعی

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی یکی دیگر از حوزه‌های مهم بهره‌گیری از هوش مصنوعی را توسعه سامانه‌های حمل‌ونقل هوشمند عنوان کرد و گفت: این حوزه یکی از محور‌های اصلی رویداد نیز به شمار می‌رود و می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و بهبود مدیریت حمل‌ونقل ایفا کند.

امنیت داده؛ شرط نخست توسعه همکاری‌های فناورانه

افروخته با تاکید بر الزامات موفقیت همکاری‌های فناورانه اظهار کرد: تحقق این همکاری‌ها مستلزم مدیریت صحیح برخی موضوعات کلیدی است که یکی از مهم‌ترین آنها امنیت داده‌هاست.

وی ادامه داد: داده‌هایی که در فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرند به‌صورت متمرکز گردآوری و پردازش می‌شوند؛ از این رو ضروری است سازوکارها، ضوابط و استاندارد‌های لازم برای حفاظت از این داده‌ها تدوین شود تا اطمینان لازم نسبت به جلوگیری از نشت اطلاعات، سوءاستفاده از داده‌ها و از بین رفتن آنها فراهم شود.

بدون تضمین مالکیت فکری، انگیزه سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی کاهش می‌یابد

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی با اشاره به اهمیت مالکیت فکری در توسعه فناوری‌های نوین گفت: یکی دیگر از چالش‌های مهم این حوزه، تضمین حقوق مالکیت فکری است، چرا که بخش عمده دارایی‌ها در فناوری‌های نوین و به‌ویژه هوش مصنوعی، دارایی‌های فیزیکی نیستند بلکه در قالب دارایی‌های نامشهود، از جمله دانش فنی، الگوریتم‌ها، نرم‌افزار‌ها و مدل‌های هوش مصنوعی تعریف می‌شوند.

وی افزود: اگر حقوق مالکیت فکری این دارایی‌های نامشهود به‌درستی تضمین نشود هرچند ممکن است چرخه توسعه فناوری شکل بگیرد، اما انگیزه برای نوآوری، سرمایه‌گذاری و توسعه فناوری به‌تدریج کاهش خواهد یافت و استمرار این چرخه با چالش مواجه می‌شود.

دولت مسئول ایجاد چارچوب‌های اخلاقی و حقوقی هوش مصنوعی است

افروخته با اشاره به دیگر الزامات توسعه فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی گفت: یکی دیگر از موضوعات مهم تدوین چارچوب‌های اخلاقی و مقررات مرتبط با هوش مصنوعی است؛ به‌گونه‌ای که روابط میان بازیگران این حوزه تخلفات احتمالی و الزامات قانونی به‌صورت شفاف مشخص شود.

وی افزود: ایجاد این زیرساخت‌های حقوقی و مقرراتی نیز از وظایف حاکمیتی دولت به شمار می‌رود.

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی تربیت نیروی انسانی متخصص را نیز از دیگر پیش‌نیاز‌های توسعه هوش مصنوعی دانست و تاکید کرد: بدون تامین سرمایه انسانی توانمند، امکان بهره‌گیری مؤثر از این فناوری در کشور وجود نخواهد داشت.

شهر شناختی؛ مرحله‌ای فراتر از شهر هوشمند

افروخته با اشاره به دستاورد‌های توسعه هوش مصنوعی اظهار کرد: اگر بتوانیم الزامات لازم را فراهم کرده و استفاده گسترده‌ای از هوش مصنوعی داشته باشیموبه سمت شکل‌گیری شهر هوشمند حرکت خواهیم کرد؛ شهری که بخش عمده فعالیت‌های آن با اتکا به هوش مصنوعی در زمان کمتر با دقت بیشتر و بهره‌وری بالاتر انجام می‌شود.

وی ادامه داد: البته شهر هوشمند نقطه پایان توسعه هوش مصنوعی نیست و مرحله‌ای فراتر از آن با عنوان شهر شناختی مطرح است.
معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی توضیح داد: در شهر شناختی علاوه بر بهره‌گیری از هوش مصنوعی، حجم گسترده‌ای از داده‌ها به‌صورت مستمر جمع‌آوری، تحلیل و پردازش می‌شود و بر اساس نتایج این تحلیل‌ها راهکار‌ها و تصمیم‌های جدید اتخاذ خواهد شد.

افروخته افزود: این فرآیند یک اقدام مقطعی نیست بلکه چرخه‌ای مستمر است که در آن داده‌های جدید تولید می‌شود، تحلیل‌های تازه شکل می‌گیرد و تصمیم‌سازی‌ها به‌طور پیوسته به‌روزرسانی می‌شود.

وی ابراز امیدواری کرد که کشور نیز در این مسیر گام بردارد و زمینه حرکت به سوی شهر‌های شناختی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های پیشرفته هوش مصنوعی فراهم شود.

برگزاری نخستین رویداد تخصصی صندوق نوآوری در حوزه هوش مصنوعی

معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی در ادامه با اشاره به برنامه‌های این صندوق در حوزه هوش مصنوعی گفت: صندوق نوآوری و شکوفایی اهمیت این فناوری را به‌خوبی درک کرده و به همین دلیل برگزاری رویداد‌های تخصصی در این حوزه را آغاز کرده است.

وی افزود: این برنامه نخستین رویداد از مجموعه برنامه‌هایی است که صندوق در حوزه هوش مصنوعی برگزار خواهد کرد و امیدواریم با تداوم این سلسله رویداد‌ها بتوانیم نقش موثری در توسعه فناوری، گسترش کاربرد‌های هوش مصنوعی و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان به‌عنوان مهم‌ترین بازیگران این عرصه ایفا کنیم.

انتهای پیام/