معاون علمی رئیس‌جمهور: صنایع خلاق باید از تولیدمحوری به بازارمحوری حرکت کنند
گروه علمی و فناوری برنا/ معاون علمی رئیس‌جمهور با تاکید بر ضرورت تبدیل خلاقیت، دانش و دارایی‌های فرهنگی به ارزش اقتصادی پایدار گفت: مانوین باید به کاهش فاصله میان خلق محصول و دستیابی به بازار کمک کند و موفقیت آن نه با تعداد غرفه‌ها و شرکت‌کنندگان بلکه با میزان فروش، قرارداد‌های سرمایه‌گذاری و ورود محصولات ایرانی به بازار‌های جهانی سنجیده شود.
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان امروز ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵ در آیین افتتاحیه رویداد ملی صنایع خلاق مانوین در اصفهان با تاکید بر ضرورت عبور از نگاه صرفا تولیدمحور به اقتصاد، اختیار معامله و توانایی تبدیل خلاقیت، دانش و دارایی‌های فرهنگی به ارزش اقتصادی پایدار را از الزامات تقویت جایگاه ایران در بازار‌های جهانی دانست.
افشین در این مراسم با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی، علمی و فرهنگی ایران اظهار کرد: برخورداری از منابع طبیعی، نیروی انسانی مستعد تمدن چند هزار ساله و پیشینه غنی هنری به‌تنهایی برای دستیابی به جایگاهی متناسب با این ظرفیت‌ها در اقتصاد جهانی کافی نیست بلکه باید میان دارایی‌های موجود، تولید محصولات و توانایی عرضه و فروش آنها در بازار ارتباطی مؤثر برقرار شود.
فاصله میان تولید محصول و دستیابی به بازار
معاون علمی رئیس‌جمهور سخنان خود را با روایتی از دو هنرمند در بازار اصفهان آغاز کرد که هر دو محصولاتی زیبا و باکیفیت تولید می‌کنند، اما یکی از آنها صرفا بر تولید تمرکز دارد و دیگری علاوه بر هنر ساختن بازار را نیز می‌شناسد و با نیاز مشتریان، شیوه معرفی محصول و راه‌های ورود به بازار‌های جدید آشناست.
به گفته وی ممکن است هنرمندی که توانایی بیشتری در شناخت بازار و عرضه محصول دارد در پایان روز درآمد بیشتری کسب کند؛ موضوعی که به معنای برتری تجارت بر تولید نیست بلکه نشان می‌دهد در اقتصاد امروز تولید محصول باکیفیت به‌تنهایی برای موفقیت کافی نیست و تولیدکننده باید توانایی فروش و انتخاب شرایط مناسب در بازار را نیز داشته باشد.
رئیس بنیاد ملی نخبگان با بیان اینکه در ایران معمولا از تولیدکنندگان، مخترعان و هنرمندان تقدیر می‌شود، اما کمتر به چگونگی رسیدن محصولات آنها به بازار و سهمی که از ارزش اقتصادی معاملات به دست می‌آورند توجه می‌شود تصریح کرد: گاهی چنان بر ظرفیت‌های تولیدی تمرکز می‌کنیم که فراموش می‌کنیم ظرفیت تا زمانی که به فرصت اقتصادی تبدیل نشده است همچنان در حد یک ظرفیت باقی می‌ماند.
وی با طرح این پرسش که چرا سهم ایران از ارزش اقتصادی بسیاری از بازار‌های جهان متناسب با دارایی‌های طبیعی، علمی و فرهنگی کشور نیست، بر ضرورت تمایز میان سه مفهوم داشتن، تولیدکردن و فروختن تاکید کرد.
افشین توضیح داد که برخورداری از یک منبع لزوما به معنای توانایی تولید از آن نیست؛ تولید محصول نیز الزاما به معنای توانایی فروش آن با شرایط مطلوب نخواهد بود و حتی افزایش فروش نیز همیشه به درآمد بیشتر و منفعت پایدارتر منجر نمی‌شود. از این منظر آنچه پس از انجام یک معامله برای تولیدکننده باقی می‌ماند گاهی از مبلغ اولیه قرارداد اهمیت بیشتری دارد.
اختیار معامله؛ قدرت انتخاب در مناسبات اقتصادی
معاون علمی رئیس‌جمهور با معرفی مفهوم اختیار معامله به‌عنوان یکی از محور‌های اصلی سخنان خود گفت: در بازار قدرت همیشه در اختیار کسی نیست که بهترین محصول را دارد؛ گاهی این قدرت در دست کسی است که گزینه‌های بیشتری در اختیار دارد، مشتریان بیشتری می‌شناسد به بازار‌های متنوع‌تری دسترسی دارد و مجبور نیست محصول خود را با هر قیمت و تحت هر شرایطی بفروشد.
وی منظور خود از اختیار معامله را قدرت انتخاب در مناسبات اقتصادی دانست و افزود: تولیدکننده نباید ناگزیر باشد تنها به یک مشتری یک واسطه، یک مسیر فروش یا یک بازار تکیه کند. او باید بتواند گزینه‌های مختلف را ارزیابی کند و با حفظ منافع خود بهترین شرایط را برای عرضه محصول انتخاب کند.
افشین تاکید کرد که داشتن محصول خوب شرط لازم موفقیت اقتصادی است، اما برای ایجاد قدرت اقتصادی کافی نیست. آنچه اهمیت دارد توانایی تبدیل محصول به ارزش و حفظ سهمی شایسته از این ارزش است.
وی در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری ایران پرسش‌هایی درباره جایگاه کشور در بازار‌های جهانی مطرح کرد و گفت: ایران فرش، داستان، اسطوره، هنرمند و طراح دارد، اما باید بررسی کرد که چه میزان از بازار جهانی فرش در اختیار تولیدکنندگان ایرانی است چه سهمی از بازار محصولات مبتنی بر داستان‌ها و شخصیت‌های ایرانی به کشور می‌رسد و آیا سازوکار‌های لازم برای حفظ ارزش آثار هنرمندان در بازار‌های جهانی وجود دارد یا خیر.
به گفته رئیس بنیاد ملی نخبگان هنرمند ممکن است اثری ارزشمند خلق کند، اما اگر از برند، شبکه توزیع، حقوق مالکیت فکری و دسترسی به مشتری برخوردار نباشد بخش بزرگی از ارزش اقتصادی کار او می‌تواند در نقطه دیگری از زنجیره تولید و عرضه شکل بگیرد.
وی کاهش فاصله میان برخورداری از دارایی‌های فرهنگی و هنری و دستیابی به قدرت معامله را یکی از مهم‌ترین وظایف سیاست‌گذاری علم و فناوری دانست و تاکید کرد که رویداد مانوین نیز باید در مسیر کاهش این فاصله حرکت کند.
ضرورت اصلاح نظام تأمین مالی صنایع خلاق
افشین با اشاره به چالش‌های تامین مالی کسب‌وکار‌های خلاق گفت: نظام مالی کشور هنوز در بسیاری از موارد، دارایی را با زمین، ساختمان و ماشین‌آلات می‌شناسد در حالی که در اقتصاد جدید، بخش بزرگی از ارزش شرکت‌ها ممکن است در نرم‌افزار، برند، طراحی، داده و مالکیت فکری آنها نهفته باشد.
وی افزود: اگر یک شرکت خلاق صاحب شخصیت داستانی ارزشمندی باشد، یک بازی‌ساز محصولی با ظرفیت جهانی خلق کرده باشد یا یک طراح صنعتی طرحی قابل تجاری‌سازی در اختیار داشته باشد باید سازوکار‌های معتبری برای ارزیابی ارزش اقتصادی این دارایی‌ها و تامین مالی آنها وجود داشته باشد.
رئیس بنیاد ملی نخبگان تاکید کرد: نمی‌توان از جوانان خواست در اقتصاد آینده رقابت کنند، اما تنها ابزار‌های تأمین مالی اقتصاد گذشته را در اختیارشان قرار داد.
به گفته وی ایجاد سازوکار‌های مناسب برای ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود و استفاده از آنها در فرایند تامین مالی از جمله اقداماتی است که می‌تواند مسیر توسعه کسب‌وکار‌های خلاق را هموار کند.
افشین با اشاره به جایگاه رویداد ملی صنایع خلاق مانوین در این مسیر اظهار کرد که این رویداد باید یکی از نقاط آغاز تغییر در رویکرد‌های حمایتی و اقتصادی کشور باشد.
موفقیت مانوین باید با نتایج اقتصادی سنجیده شود
معاون علمی رئیس‌جمهور با تاکید بر ضرورت فاصله گرفتن از رویکرد صرفا جشنواره‌محور گفت: موفقیت مانوین نباید تنها بر اساس تعداد غرفه‌ها، شرکت‌کنندگان یا تندیس‌های اعطاشده ارزیابی شود بلکه باید نتایج اقتصادی و آثار واقعی آن بر کسب‌وکار‌های خلاق مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت ارزیابی دستاورد‌های این رویداد در یک بازه زمانی مشخص افزود: شش ماه پس از برگزاری مانوین باید بررسی کرد که چند محصول جدید به بازار رسیده چند قرارداد سرمایه‌گذاری شکل گرفته، چند کسب‌وکار توانسته رشد کند، چند اثر ایرانی به مخاطبان خارجی دست یافته و چند جوان خلاق توانسته از ایده خود درآمد پایدار ایجاد کند.
افشین تصریح کرد: اگر پاسخ روشنی برای این پرسش‌ها وجود نداشته باشد حتی برگزاری باشکوه‌ترین مراسم نیز برای تحقق اهداف توسعه صنایع خلاق کافی نخواهد بود.
وی با بیان اینکه کشور باید از جشنواره‌محوری به زیست‌بوم‌سازی حرکت کند اظهار کرد: زیست‌بوم صنایع خلاق باید به‌گونه‌ای شکل بگیرد که هنرمندان، فناوران، طراحان، سرمایه‌گذاران، تولیدکنندگان و صادرکنندگان بتوانند در کنار یکدیگر فعالیت کنند و مسیر تبدیل ایده به محصول و محصول به بازار برای آنها روشن باشد.
به گفته معاون علمی رئیس‌جمهور مانوین زمانی می‌تواند در توسعه اقتصاد خلاق اثرگذار باشد که فراتر از یک رویداد مقطعی عمل کند و زمینه ارتباط پایدار میان اجزای مختلف زنجیره تولید و عرضه محصولات خلاقانه را فراهم سازد.
خلق ارزش پایدار؛ معیار موفقیت سیاست‌گذاری علمی و اقتصادی
افشین در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه مسئله صنایع خلاق فراتر از توسعه یک بخش صنعتی است گفت: موضوع اصلی این است که اقتصاد ایران چگونه می‌تواند از اتکای صرف به دارایی‌های موجود به سمت خلق مستمر ارزش حرکت کند.
وی با اشاره به نیاز تمام بخش‌های اقتصاد، از صنعت و تولید تا فناوری و صنایع خلاق به سرمایه‌گذاری، زیرساخت، دانش و بازار افزود: قدرت اقتصادی زمانی ایجاد می‌شود که بتوان این ظرفیت‌ها را به یکدیگر پیوند داد و آنها را به ارزش پایدار تبدیل کرد.
رئیس بنیاد ملی نخبگان تاکید کرد که حمایت از تولیدکنندگان ضروری است اما نباید سیاست‌گذاری اقتصادی به تولید محدود شود.
به گفته وی شناخت بازار، مشتری و زمان مناسب عرضه محصول و همچنین برنامه‌ریزی برای حفظ سهم تولیدکننده از ارزش نهایی معامله، از الزامات موفقیت اقتصادی است.
افشین با اشاره به تغییرات سریع بازار‌ها و فناوری‌ها اظهار کرد: فرصت‌های اقتصادی همیشگی نیستند. ممکن است بازاری امروز به محصولی نیاز داشته باشد اما فردا تامین‌کننده دیگری را انتخاب کند. همچنین ممکن است یک فناوری در مقطعی مزیت رقابتی ایجاد کند، اما چند سال بعد به ابزاری معمولی تبدیل شود.
وی شناخت فرصت‌ها پیش از ازدست‌رفتن آنها را یکی از مسئولیت‌های مهم حکمرانی اقتصادی دانست و گفت: کشور باید یاد بگیرد که تنها به داشته‌های خود افتخار نکند بلکه برای استفاده مؤثر از آنها نیز برنامه داشته باشد.
معاون علمی رئیس‌جمهور در ادامه اثرگذاری بر زندگی مردم را یکی از مهم‌ترین معیار‌های موفقیت سیاست‌گذاری علمی و اقتصادی عنوان کرد و افزود: مردم حق دارند نتیجه علم را در کیفیت زندگی خود ببینند و آثار توسعه فناوری را در اشتغال، درآمد و رفاه تجربه کنند. همچنین حق دارند از ظرفیت‌های بزرگ کشور منافع ملموس به دست آورند.
به گفته وی میزان ارزشی که سیاست‌گذاری علمی و اقتصادی به زندگی مردم اضافه می‌کند باید یکی از معیار‌های اصلی ارزیابی عملکرد در این حوزه باشد.
اصفهان؛ از خالق آثار تاریخی تا تولیدکننده محصولات جهانی
افشین در بخش پایانی سخنان خود بار دیگر به روایت دو هنرمند در بازار اصفهان بازگشت و با تاکید بر ضرورت همراه شدن توانایی تولید با شناخت بازار گفت: آرزوی من برای اقتصاد ایران این است که بتوانیم این دو توانایی را در کنار یکدیگر داشته باشیم؛ هم بهترین محصول را تولید کنیم و هم بازار آن را بشناسیم، هم خلاقیت داشته باشیم و هم قدرت معامله، و هم صاحب فناوری باشیم و هم بتوانیم فناوری را به ثروت تبدیل کنیم.
وی با بیان اینکه ایران علاوه بر منابع بزرگ از ظرفیت ذهن‌های خلاق نیز برخوردار است اظهار کرد: خلاقیت دارایی‌ای است که انسان ایرانی می‌تواند هر روز دوباره آن را خلق کند. ایران وارث تمدنی بزرگ است، اما نباید تنها به میراث گذشته بسنده کند بلکه باید چیزی بر این میراث بیفزاید.
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به سخنان پیشین خود در رویداد فن‌نمای اصفهان گفت: چندی پیش در همین شهر گفتم که اصفهان فقط نصف جهان نیست بلکه نصف آینده هم هست. امروز در مانوین می‌خواهم آن سخن را یک قدم جلوتر ببرم؛ آن روز از توانایی اصفهان برای ساختن آینده سخن گفتم و امروز از سهم اصفهان در اقتصاد آن آینده صحبت می‌کنم.
افشین تاکید کرد که مسئله تنها توانایی هنرمندان و فناوران اصفهانی برای خلق محصولات جدید نیست بلکه باید مشخص شود چه سهمی از ارزش اقتصادی این محصولات به خود خالقان و کشور بازمی‌گردد.
وی با اشاره به جایگاه تاریخی اصفهان در خلق آثاری که در جهان مورد تحسین قرار گرفته‌اند افزود: این شهر امروز باید نشان دهد که می‌تواند محصولاتی نیز خلق کند که در بازار‌های جهانی خریدار داشته باشند و ارزش اقتصادی آنها به خالقانشان بازگردد.
رئیس بنیاد ملی نخبگان با بیان اینکه همان توانایی و حوصله‌ای که در گذشته به خلق نقش‌های فیروزه‌ای گنبد‌ها منجر شده امروز می‌تواند در طراحی محصولات، نوشتن الگوریتم‌ها و خلق فناوری‌های جدید به کار گرفته شود، اظهار کرد: آینده را نمی‌توان تنها با افتخار به گذشته ساخت بلکه باید چیزی خلق کرد که نسل‌های آینده نیز به آن افتخار کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر نسل‌های گذشته ایران را با دانش، هنر و خلاقیت ساخته‌اند، مسئولیت نسل امروز آن است که همان روح خلاق را با ابزار‌های جدید به آینده پیوند بزند. مانوین می‌تواند یکی از آغاز‌های این مسیر باشد؛ مسیری که در آن آینده ایران نه‌فقط با آنچه در اختیار دارد بلکه با آنچه می‌تواند خلق کند و به جهان عرضه کند ساخته خواهد شد.
انتهای پیام/
