ترامپ با مادر بمب‌ها ایران را تهدید کرد/ میانجیگری‌ها دشوارتر می‌شوند
گروه سیاسی و بین‌الملل برنا/ دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بار دیگر با طرح تهدیدهای نظامی علیه ایران، از احتمال حمله به اهداف جدید و استفاده از سلاحی با قدرت تخریب گسترده سخن گفته است؛ سلاحی به نام «مادر همه بمب‌ها».
تهدیدهای ترامپ در فاصله‌های کوتاه تکرار می‌شوند و همزمان با ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری ازدرگیری تازه، ابهام‌ها درباره چشم‌انداز کاهش تنش را افزایش داده‌اند. این در حالی است که سعید خطیب‌زاده، معاون وزیر خارجه ایران در گفت‌و‌گویی بر اولویت دیپلماسی و آمادگی برای مقابله با هرگونه حمله تاکید کرد. با این حال، اظهارات وزیر امور خارجه عراق درباره پیچیده‌تر شدن تلاش‌ها برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن نشان می‌دهد که مسیر میانجیگری نیز با دشواری‌های فزاینده‌ای روبه‌روست.
از «مادر همه بمب‌ها» تا کوه کلنگ
ترامپ در تازه‌ترین اظهارات خود درباره ایران مدعی شده است که واشنگتن در حال بررسی «کوه کلنگ» است و ممکن است به این منطقه حمله کند. او گفت: «اکنون داریم کوه کلنگ را بررسی می‌کنیم. ممکن است مجبور شویم به آنجا برویم. به آن یکی هم حمله خواهیم کرد.»
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که رئیس‌جمهورآمریکا طی هفته‌های اخیر بارها ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده و با طرح مواضعی تند، احتمال ازسرگیری رویارویی را مطرح ساخته است. گزارش‌ها درباره احتمال استفاده از «مادر همه بمب‌ها» علیه اهدافی در ایران نیزبر نگرانی‌ها درباره گسترش دامنه حملات افزوده است. ترامپ پیش‌تر گفته بود اعزام نیروهای زمینی آمریکا به داخل ایران را محتمل نمی‌داند؛ موضعی که البته به معنایکنار گذاشتن سایر گزینه‌های نظامی نیست.
تکرار تهدیدها در فاصله‌های کوتاه، این پرسش را مطرح می‌کند که واشنگتن تا چه اندازه به دنبال دستیابی به توافق از مسیر مذاکره است و تا چه حد می‌خواهد با افزایش فشار نظامی، مواضع تهران را تغییر دهد. این وضعیت در عین حال می‌تواند فضای لازم برای اعتمادسازی میان طرف‌ها و تلاش میانجی‌ها برای جلوگیری از درگیری را محدود کند.
تغییر موازنه قدرت در منطقه
در مقابل، سعید خطیب‌زاده، معاون وزیر امور خارجه ایران، تاکید کرده است که تهران از مسیرهای دیپلماتیک و با همکاری میانجی‌ها برای جلوگیری از وقوع جنگی تازه تلاش می‌کند، اما برای سناریوهای مختلف نیز آمادگیدارد. او در گفت‌وگو با شبکه خبری الجدید اظهار داشت: «بیشتر تلاش‌هایی که ایران از طریق مجاری دیپلماتیک و با همکاری میانجی‌ها انجام می‌دهد، با هدف پیشگیریاز جنگ است. با این حال، ما برای سناریوهای گوناگون در صورت بروز یک رویارویی نظامی جدید با ایالاتمتحده آمادگی داریم.» خطیب‌زاده همچنین هشدار داد که در صورت حمله‌ای جدید علیه ایران، تهران موازنه قدرت منطقه را تغییر خواهد داد. او با اشاره به تنگه هرمز، واشنگتن را به استفاده ابزاری از این آبراه راهبردی در تقابل با تهران متهم کرد و گفت پس از برطرف شدن تهدیدها می‌توان وضعیت آن را سامان بخشید. این اظهارات نشان می‌دهد که تهران همچنان جلوگیری از جنگ را از طریق دیپلماسی دنبال می‌کند، اما این مسیررا جدا از آمادگی برای پاسخ به اقدام نظامی نمی‌داند.
پیامدهای حقوقی تهدیدهای ترامپ
در همین حال، رضا نصری، پژوهشگر حقوق بین‌الملل، به گزارش‌ها درباره احتمال استفاده آمریکا از «مادر همه بمب‌ها» علیه تأسیسات هسته‌ای و نیروگاه‌های برق ایرانواکنش نشان داده است.او در کانال تلگرامی خود هشدار داد که چنین تهدیدهایی، در صورت تحقق شرایط مطرح شده، می‌تواند زمینه طرح مسئولیت‌های حقوقی بین‌المللی را فراهم کند. نصری با اشاره به حقوق مخاصمات مسلحانه تاکید کرد که استفاده از سلاحی با قدرت تخریب گسترده باید بر ضرورت نظامی مشخص مبتنی باشد. او همچنین با استناد به تعهد دولت‌های عضو کنوانسیون‌های ژنو برای رعایت و تضمین رعایت قواعد بشردوستانه، از دولت‌های اروپایی خواست در برابر تهدیدهای مربوط به محروم کردن غیرنظامیان از برق موضع‌گیری کنند. اهمیت این واکنش در آن است که تهدیدعلیه نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های حیاتی، علاوه بر ابعاد نظامی، پیامدهای انسانی و حقوقی گسترده‌ای دارد. البته ارزیابی قانونی بودن هر حمله احتمالی به هدف، شرایط عملیاتی، ضرورت نظامی و آثار قابل پیش‌بینی آن بر غیرنظامیان بستگی خواهد داشت.
توسل به زور نتیجه ندارد
کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، نیز با انتقاد از رویکرد آمریکا تاکید کرده است که ادامه توسل به زور و زبان اولتیماتوم نتیجه‌ای برای واشنگتن نخواهد داشت. اودر نشست مرتبط با سازمان پیمان امنیت جمعی و سازمان همکاری شانگهای، اقدام آمریکا در حمله به ایران در جریان مذاکرات را خیانت به دیپلماسی توصیف کرد و گفت تهران با وجود فشارهای نظامی، همچنان بر دستیابی به راه‌حلی پایدار و بلندمدت از مسیر مذاکره تاکید دارد.
راه باریک میانجیگری
در سطح منطقه‌ای هم فؤاد حسین، وزیر امور خارجه عراق، از پیچیده‌تر شدن تلاش‌ها برای کاهش تنش، به‌ویژه میان ایران و آمریکا، خبر داده است. او در دیدار با گویدوکروستو، وزیر دفاع ایتالیا، تاکید کرد که بغداد به دنبال جنگ نیست و از مسیرهایی حمایت می‌کند که به صلح منتهی شوند.
عراق به دلیل روابط خود با طرف‌های مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی، از بازیگرانی است که می‌تواند در تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار بحران نقش‌آفرینی کند. با این حال، اظهارات وزیر خارجه این کشور نشان می‌دهد که ادامه تماس‌ها به‌تنهایی برای نزدیک کردن مواضع طرف‌ها کافی نیست و فضای میانجیگری نیز تحت تأثیر تشدید تهدیدها قرار گرفته است.
دیپلماسی در سایه تهدید
مجموع این مواضع نشان می‌دهد که مسیر دیپلماسی همچنان باز است، اما تکرار تهدیدهای نظامی و تردیدها درباره جدیت طرف‌ها، دستیابی به توافق را دشوارتر می‌کند. تهران بر جلوگیری از جنگ و آمادگی دفاعی همزمان تاکید دارد؛ در حالی که هشدارهای حقوقی درباره حمله به زیرساخت‌های حیاتی و نگرانی کشورهای منطقه از گسترش درگیری ادامه دارد. اکنون پرسش اصلی این است که آیا تلاش میانجی‌ها می‌توانپ تهدیدهای متقابل را به مسیری برای کاهش تنش و گفت‌وگو هدایت کند یا فشار نظامی بار دیگر بر روند سیاسی غلبه خواهد کرد.
انتهای پیام/
