سرویس بهداشتی و مشکلات آب‌بندی، از عوامل احتمالی رطوبت در مسجد جامع عتیق اصفهان
فریبا نباتی/ علیرضا ایزدی، رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در گفتوگو با برنا، در پاسخ به علت آسیب‌دیدگی ۸۰ درصد سنگ‌های تاریخی مسجد جامع عتیق اصفهان بر اثر رطوبت، گفت: یکی از مسائل مهم در این زمینه، وجود سرویس بهداشتی در محدوده مسجد است که قرار بوده از این محل جمع‌آوری و به فضای دیگری منتقل شود.
او با بیان اینکه وضعیت سرویس بهداشتی موجود در این محدوده مناسب نیست، افزود: این فضا در ابتدا برای استفاده نمازگزاران و در ساعات مشخص پیش‌بینی شده بود، اما اکنون به‌صورت شبانه‌روزی خدمات ارائه می‌دهد و شرایط نامناسب آن، از جمله بوی تعفن و رطوبت زیاد، ضرورت رسیدگی به این بخش را نشان می‌دهد.
ایزدی با اشاره به اینکه انتقال سرویس بهداشتی از محل فعلی پیش‌تر نیز مطرح شده بود، ادامه داد: قرار بود شهرداری برای جانمایی سرویس بهداشتی در محل دیگری اقدام کند تا این کاربری از محدوده فعلی مسجد خارج شود؛ موضوعی که باید در کنار سایر عوامل مؤثر بر رطوبت مورد توجه قرار گیرد.
مشکلات کف‌سازی و آب‌بندی در ضلع غربی مسجد
رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی، یکی دیگر از مسائل قابل بررسی را وضعیت ضلع غربی مسجد جامع عتیق عنوان کرد و گفت: چند سال پیش در این محدوده عملیات خاک‌برداری و اجرای سنگ‌فرش انجام شده، اما به نظر می‌رسد آب‌بندی به‌درستی صورت نگرفته باشد.
او با اشاره به احتمال نقش این وضعیت در نفوذ و ماندگاری رطوبت، اظهار کرد: نحوه اجرای کف‌پوش‌ها و وضعیت آب‌بندی این بخش باید مورد بررسی قرار گیرد و در صورت تأیید وجود مشکل، اصلاح آن در دستور کار باشد.
ایزدی همچنین بالا آمدن سطح آب در اصفهان را از دیگر عواملی دانست که می‌تواند در شرایط رطوبتی منطقه مؤثر باشد و افزود: برای شناسایی دقیق منشأ رطوبت، نمی‌توان تنها به یک عامل اکتفا کرد و لازم است وضعیت بخش‌های مختلف محوطه و تأسیسات موجود نیز بررسی شود.
لزوم بررسی لوله‌های قدیمی آب
او با اشاره به قدمت لوله‌های آب موجود در محدوده مسجد گفت: بخشی از این لوله‌ها به دوره پهلوی یا پیش از آن مربوط می‌شود و احتمال وجود شکستگی در آنها باید جدی گرفته شود.
ایزدی با تأکید بر ضرورت بررسی وضعیت این تأسیسات، تصریح کرد: به نظر می‌رسد جمع‌آوری لوله‌های قدیمی از این محدوده و جایگزینی آنها با تأسیسات مناسب، در صورت تأیید نقش آنها در ایجاد رطوبت، بتواند به رفع بخشی از مشکلات کمک کند.
به گفته او، وجود سرویس بهداشتی، وضعیت کف‌سازی و آب‌بندی و احتمال نشت از لوله‌های قدیمی، از جمله مواردی هستند که باید در بررسی علل رطوبت مسجد جامع عتیق مورد توجه قرار گیرند.
رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی درباره اقدامات انجام‌شده برای جلوگیری از تخریب بیشتر سنگ‌های تاریخی مسجد نیز گفت: مرمت بخش‌هایی از بنا در حال انجام است و این‌طور نیست که موضوع رها شده باشد؛ با این حال، رسیدگی کامل به مشکلات موجود به اعتبار بیشتری نیاز دارد.
او با اشاره به گستردگی آسیب‌های گزارش‌شده ناشی از رطوبت، بر ضرورت توجه هم‌زمان به مرمت سنگ‌های آسیب‌دیده و رفع عوامل ایجاد رطوبت تأکید کرد؛ چراکه مرمت آثار آسیب‌دیده، بدون رسیدگی به منشأ رطوبت، به‌تنهایی برای جلوگیری از تداوم خسارت‌ها کافی نخواهد بود.
