داروهایی که به نفع ویروس‌ها عمل می‌کنند، نه بهبود بیماران
به گزارش گروه اجتماعی برنا، دانشمندان دانشگاه علم و فناوری نروژ (NTNU) دریافته‌اند که یک گروه پرکاربرد از داروهای ضدالتهاب ممکن است ورود برخی ویروس‌ها به سلول‌ها و انتشار آنها در سراسر بدن را آسان‌تر کند.
به نقل از ساینس‌دیلی، دنیس کاینوف، استاد دپارتمان پزشکی بالینی و مولکولی دانشگاه علم و فناوری نروژ، می‌گوید: ما عارضه جانبی غیرمنتظره و بالقوه جدی را در یک گروه از داروهای ضدالتهاب شناسایی کرده‌ایم. این داروها می‌توانند به انتشار آسان‌تر ویروس‌ها در بدن کمک کنند.
داروهای مورد بررسی در این پژوهش به گروهی به نام مهارکننده‌های یانوس کیناز (JAK inhibitors) تعلق دارند. این داروها به طور گسترده برای کنترل التهاب تجویز می‌شوند، اما تاثیر آنها بر سیستم ایمنی ممکن است بدن را در برابر عفونت‌های ویروسی آسیب‌پذیرتر کند.
کاینوف می‌گوید: از جمله ویروس‌هایی که تحت تاثیر این داروها ممکن است آسان‌تر در بدن گسترش پیدا کنند، می‌توان به ویروس تب دره ریفت، ویروس آنفلوانزای A، آدنوویروس و سارس-کوو-۲، عامل بیماری کووید ۱۹، اشاره کرد.
این ویروس‌ها می‌توانند بیماری‌های قابل‌توجهی ایجاد کنند؛ بنابراین، هر درمانی که به طور بالقوه توانایی آنها را برای انتشار افزایش دهد، نگرانی جدی به همراه خواهد داشت.
چرا داروهای آرتریت می‌توانند دفاع ضدویروسی بدن را تضعیف کنند؟
کاینوف و همکارانش در پژوهشی جدید که در مجله NAR Molecular Medicine منتشر شده است، بررسی کردند که مهارکننده‌های JAK چگونه بر توانایی بدن برای مقابله با ویروس‌ها تاثیر می‌گذارند.
ارلند راوْلو، پژوهشگر دکتری دانشگاه علم و فناوری نروژ و نویسنده اول مقاله، می‌گوید: مهارکننده‌های JAK اغلب برای درمان بیماری‌های خودایمنی و اختلالات التهابی، مانند آرتریت روماتوئید، تجویز می‌شوند.
اگرچه این داروها می‌توانند در کاهش التهاب بسیار مؤثر باشند، فواید آنها با یک بده‌بستان مهم همراه است. این داروها با سرکوب برخی پاسخ‌های ایمنی، ممکن است سازوکار‌هایی را نیز مختل کنند که به طور طبیعی از بدن در برابر عفونت‌های ویروسی محافظت می‌کنند.
راوْلو توضیح می‌دهد: این داروها یکی از مسیرهای مهم پیام‌رسانی سیستم ایمنی را سرکوب می‌کنند؛ مسیری که به محافظت از سلول‌های سالم در برابر حملات ویروسی کمک می‌کند. این مسیر نقش اساسی در هماهنگ‌سازی واکنش بدن، هنگامی که ویروس‌ها تلاش می‌کنند بافت‌های سالم را آلوده کنند، بر عهده دارد.
دانشمندان دریافتند مهارکننده‌های JAK چگونه دفاع ایمنی بدن را مختل می‌کنند
گروه پژوهشی دریافت که مهارکننده‌های JAK، از جمله داروی بارسیتینیب (Baricitinib)، می‌توانند فعالیت ژن‌های دخیل در مقابله با عفونت‌های ویروسی را کاهش دهند. این ژن‌ها نقشی حیاتی در واکنش بدن به عفونت‌های ویروسی دارند.
هنگامی که مهارکننده‌های JAK در این سامانه پیام‌رسانی ایمنی اختلال ایجاد می‌کنند، یکی از لایه‌های مهم دفاع ضدویروسی بدن تضعیف می‌شود. در غیاب پاسخ دفاعی معمول، ویروس‌ها ممکن است آسان‌تر عفونت را در بدن مستقر کنند و از یک سلول به سلول‌های دیگر گسترش یابند.
برای بررسی این اثرات، دانشمندان روش‌های پیشرفته ویروس‌شناسی را با تحلیل بیان ژن و فناوری اندام‌واره‌ها (ارگانوئیدها) ترکیب کردند. آزمایش‌های آنها شامل بررسی سلول‌های ریه، چشم و مغز و همچنین مدل‌های مینیاتوری اندام‌های بدن بود که در آزمایشگاه رشد داده شده بودند. این روش‌ها به پژوهشگران امکان دادند بررسی کنند که داروها چگونه بر دفاع ضدویروسی در انواع مختلف بافت‌های انسانی تاثیر می‌گذارند.
این یافته‌ها برای بیماران و درمان‌های آینده چه معنایی دارند؟
نتایج این پژوهش بر اهمیت بررسی دقیق خطرات مرتبط با مهارکننده‌های JAK تاکید می‌کنند؛ به‌ویژه هنگامی که بیمار از قبل به عفونت ویروسی مبتلا است یا شیوع بیماری‌های ویروسی در حال افزایش است.
پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که متخصصان حوزه سلامت هنگام تجویز این داروها در دوره‌هایی که انتقال ویروس‌ها افزایش یافته است، احتیاط بیشتری به خرج دهند.
با این حال، همان ویژگی‌های سرکوب‌کننده سیستم ایمنی که ممکن است برای بیماران خطرآفرین باشند، می‌توانند در برخی محیط‌های پژوهشی نیز مزایایی داشته باشند. این اثرات در شرایط کنترل شده آزمایشگاهی ممکن است به دانشمندان در توسعه واکسن‌ها یا ارزیابی داروهای ضدویروسی بالقوه کمک کنند.
پژوهشگران امیدوارند یافته‌های آنها آگاهی درباره تاثیر مهارکننده‌های JAK بر سیستم ایمنی را افزایش دهد و زمینه را برای بررسی‌های بیشتر درباره ایمن‌ترین و موثرترین شیوه‌های استفاده از این داروها فراهم کند.
یافته‌های این پژوهش به معنای آن نیست که تمام مصرف‌کنندگان مهارکننده‌های JAK الزاما به عفونت ویروسی مبتلا می‌شوند یا اینکه این داروها در همه شرایط انتشار ویروس‌ها را افزایش می‌دهند. این نتایج بر یک خطر بالقوه مرتبط با تضعیف برخی پاسخ‌های ایمنی تاکید دارند و باید در کنار شواهد بالینی و شرایط هر بیمار تفسیر شوند. بیماران نباید بدون مشورت با پزشک، مصرف داروهای تجویز شده خود را قطع کنند یا تغییر دهند.
