جنگ برای زنان و دختران مرگبارتر شده است/دو برابر شدن آمار قربانیان نسبت به سال ۲۰۲۱

به گزارش برنا/ تازه‌ترین گزارش سازمان ملل متحد از تشدید پیامدهای جنگ برای زنان و دختران در سراسر جهان حکایت دارد؛ به‌طوری‌که شمار زنان و دختران کشته‌شده در درگیری‌های مسلحانه نسبت به سال ۲۰۲۱ دو برابر شده است. بر اساس این گزارش، در سال گذشته میلادی از میان بیش از ۳۷ هزار غیرنظامی کشته‌شده در جنگ‌ها، حدود یک‌چهارم زن یا دختر بوده‌اند. افزایش خشونت‌های جنسی، محرومیت از خدمات درمانی، گسترش فقر و سهم ناچیز زنان در مذاکرات صلح، از دیگر ابعاد بحرانی است که به گفته سازمان ملل، هر روز زندگی میلیون‌ها زن و دختر را تهدید می‌کند.

جنگ به خانه‌های زنان رسیده است

گزارش سالانه دبیرکل سازمان ملل متحد درباره «زنان، صلح و امنیت» نشان می‌دهد که پیامدهای جنگ دیگر به میدان‌های نبرد محدود نیست و زنان و دختران در بسیاری از مناطق جهان، حتی دور از خطوط مقدم، با تهدیدهای فزاینده‌ای روبه‌رو هستند.

بر اساس این گزارش، روزانه دست‌کم ۲۵ زن و دختر در مناطق جنگ‌زده جان خود را از دست می‌دهند. همچنین حدود ۷۵۰ میلیون زن و دختر در فاصله ۵۰ کیلومتری مناطق درگیر جنگ زندگی می‌کنند؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۴۰ میلیون نفر افزایش یافته و به بالاترین سطح از سال ۱۹۹۰ تاکنون رسیده است.

نیارادزایی گومبونزوواندا، معاون مدیر اجرایی نهاد زنان سازمان ملل، هنگام ارائه این گزارش در مقر سازمان ملل در نیویورک، با اشاره به وخامت شرایط زنان در مناطق جنگی گفت که جنگ برای زنان و دختران مرگبارتر شده و جهان در برابر ادامه این وضعیت واکنش کافی نشان نداده است.

او تأکید کرد که زنان گرفتار جنگ با تهدیدهایی فراتر از بمباران و درگیری مستقیم مواجه‌اند؛ تهدیدهایی که امنیت، سلامت و امکان ادامه زندگی عادی را از آنان می‌گیرد.

از خشونت جنسی تا مرگ در زایمان؛ بهای سنگین جنگ

یکی از نگران‌کننده‌ترین بخش‌های گزارش، افزایش خشونت جنسی مرتبط با درگیری‌های مسلحانه است. سازمان ملل اعلام کرده که در سال ۲۰۲۵، تعداد ۹ هزار و ۷۸۸ مورد از این نوع خشونت را تأیید کرده است؛ آماری که بیش از دو برابر سال پیش از آن و نزدیک به چهار برابر رقم ثبت‌شده در سال ۲۰۲۲ است. در هائیتی نیز موارد گزارش‌شده خشونت جنسی ۱۶۳ درصد افزایش یافته است.

پیامدهای جنگ برای سلامت زنان نیز به‌شدت گسترش یافته است. به گفته گومبونزوواندا، احتمال مرگ زنان بر اثر عوارض بارداری و زایمان در کشورهای گرفتار مناقشه، پنج برابر بیشتر از زنان ساکن کشورهای باثبات است.

وضعیت غزه نمونه‌ای از این بحران است؛ جایی که تخریب بیمارستان‌ها و مراکز زایمان و اختلال در دسترسی به اقلام ضروری پزشکی، با کاهش ۴۱ درصدی تولدهای زنده و افزایش ۳۰۰ درصدی سقط‌جنین همراه بوده است.

فقر نیز یکی دیگر از پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم جنگ برای زنان و دختران است. بر اساس گزارش سازمان ملل، حدود ۱۷۰ میلیون زن و دختر هم‌زمان در مناطق درگیر مناقشه و فقر شدید زندگی می‌کنند و درآمد روزانه آن‌ها کمتر از سه دلار است.

در کشورهای متأثر از جنگ، زنان و دختران همچنین پنج برابر مردان و پسران وقت خود را صرف کارهای مراقبتی بدون دستمزد می‌کنند؛ مسئولیتی که با فروپاشی خدمات عمومی و آوارگی خانواده‌ها سنگین‌تر می‌شود.

گزارش سازمان ملل در عین حال درباره افزایش استفاده از پهپادها و تسلیحات دوربرد در مناطق پرجمعیت هشدار می‌دهد؛ حملاتی که با هدف قرار گرفتن مکان‌هایی مانند مدارس، بازارها و بیمارستان‌ها، خطرهای بیشتری برای غیرنظامیان، به‌ویژه زنان و کودکان، ایجاد می‌کنند.

سهم ناچیز زنان در صلح، هم‌زمان با رکوردشکنی هزینه‌های نظامی

با وجود افزایش آسیب‌پذیری زنان در جنگ‌ها، حضور آنان در روندهای سیاسی و تلاش‌های بین‌المللی برای پایان دادن به درگیری‌ها همچنان محدود است.

بر اساس این گزارش، زنان در سال ۲۰۲۵ تنها پنج درصد از مذاکره‌کنندگان در ۵۷ روند صلح را تشکیل داده‌اند؛ سهمی که نسبت به سال قبل هفت واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. همچنین در هیچ‌یک از ۱۳ توافق‌نامه آتش‌بس بررسی‌شده در این گزارش، ممنوعیت خشونت جنسی مرتبط با مناقشه به‌صراحت گنجانده نشده است.

این محرومیت در شرایطی ادامه دارد که هزینه‌های نظامی جهان در سال گذشته به رکورد ۲.۹ تریلیون دلار رسیده است. در مقابل، کمبود منابع مالی سازمان‌های فعال در حوزه زنان، به‌ویژه در مناطق بحران‌زده، فعالیت‌های حمایتی و صلح‌سازی را با خطر جدی مواجه کرده است. طبق گزارش، ۴۰ درصد از سازمان‌های زنان در مناطق بحران‌زده انتظار دارند به دلیل کمبود شدید بودجه، طی یک سال آینده فعالیت خود را به‌طور موقت یا دائم متوقف کنند.

سیما باهوس، مدیر اجرایی نهاد زنان سازمان ملل، با اشاره به افزایش شمار زنان و دختران گرفتار جنگ و هم‌زمان کاهش کمک‌های توسعه‌ای، نسبت به تداوم این روند ابراز نگرانی کرده است.

نهاد زنان سازمان ملل در پایان، خواستار تقویت سازوکارهای حفاظت از زنان و دختران، مشارکت مؤثر آنان در مذاکرات صلح و تصمیم‌گیری‌های امنیتی، تأمین مالی پایدار برای ابتکارهای صلح‌سازی به رهبری زنان و پایان دادن به مصونیت عاملان خشونت شده است.

گومبونزوواندا نیز در جمع‌بندی این هشدار تأکید کرده است که جنگ نتیجه انتخاب‌های انسانی است و صلح نیز می‌تواند انتخابی آگاهانه باشد؛ انتخابی که تحقق آن به اراده سیاسی، پاسخ‌گویی و مشارکت واقعی زنان در تصمیم‌گیری‌ها نیاز دارد.