معافیت اعضای هیئت علمی زنِ دارای فرزند از کف امتیاز اجرایی

به گزارش گروه اجتماعی برنا، فهیمه فرهمندپور در نشست رئیس دانشگاه آزاد اسلامی و معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده با مشاوران امور زنان و خانواده دانشگاه آزاد در استان‌ها، با اشاره به همکاری‌های ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی با دانشگاه آزاد اسلامی در تدوین و اصلاح سیاست‌های آموزش عالی اظهار کرد: حدود سه سال پیش و هم‌زمان با برنامه‌های بزرگداشت چهلمین سالگرد تأسیس شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجموعه‌ای از نشست‌های تخصصی با موضوع الگوی حکمرانی زن و خانواده در کشور برگزار شد که دانشگاه آزاد اسلامی نیز میزبان یکی از این نشست‌ها بود.

دبیر ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: در یکی از این نشست‌ها این موضوع به بحث گذاشته شد که آیا سیاست‌گذاری در حوزه علم و آموزش عالی باید نسبت به جنسیت حساس باشد و آیا زن یا مرد بودن اعضای هیئت علمی و دانشجویان می‌تواند در مأموریت‌ها، نقش‌آفرینی‌ها، تکالیف و حقوق آنان در نظام علمی کشور تأثیرگذار باشد.

فرهمندپور ادامه داد: جمع‌بندی آن نشست و بررسی‌های کارشناسی ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی این بود که سیاست‌گذاری در حوزه دانش و نهاد‌های دانشی باید نسبت به موضوع جنسیت و تفاوت‌های زنان و مردان حساسیت کافی داشته باشد و وضعیت دانشجو یا عضو هیئت علمی از حیث زن یا مرد بودن در سیاست‌گذاری و مدیریت نظام علمی مورد توجه قرار گیرد.

اصلاح آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی با رویکرد خانواده‌محوری

وی با اشاره به نخستین اقدام در این زمینه بیان کرد: در ماه‌های ابتدایی حضورم در شورای عالی انقلاب فرهنگی، موضوع بازنگری و روزآمدسازی آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی مطرح شد. در این فرایند، مأموریت شورای عالی تعیین اصول حاکم بر بازنگری بود و وزارتخانه‌های علوم و بهداشت، دانشگاه آزاد اسلامی و سایر دانشگاه‌های مربوط باید آیین‌نامه‌های خود را در چارچوب این اصول اصلاح می‌کردند.

دبیر ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی اضافه کرد: در میان اصول یازده‌گانه مصوب شورای عالی، پیشنهاد شد خانواده‌محوری و رعایت عدالت جنسیتی نیز به‌عنوان اصول حاکم بر بازنگری آیین‌نامه ارتقا در نظر گرفته شود. این پیشنهاد با وجود برخی فراز و نشیب‌ها مورد تأیید قرار گرفت و در اصول مصوب درج و ابلاغ شد.

فرهمندپور با بیان اینکه نظام آموزش عالی پیش از این در سیاست‌گذاری‌های خود به تفاوت‌های جنسیتی و وضعیت خانوادگی دانشجویان و استادان توجه کافی نداشت، گفت: نظام آموزشی باید در کنار توجه به وظایف علمی اعضای هیئت علمی و دانشجویان، شرایط خانوادگی آنان را نیز در نظر بگیرد. دانشجویی که تا پایان دوره مدرسه ارتباط نزدیکی با خانواده دارد، با ورود به دانشگاه نباید به‌گونه‌ای تلقی شود که گویی دیگر هیچ پیوندی با خانواده ندارد.

وی با اشاره به آثار این رویکرد در اصلاح آیین‌نامه ارتقا تصریح کرد: یکی از مواردی که در این فرایند مورد توجه قرار گرفت، امتیازات فعالیت‌های اجرایی اعضای هیئت علمی زن بود. بخشی از زنان عضو هیئت علمی به دلایل مختلف، از جمله مسئولیت‌های خانوادگی و مادری، امکان انجام فعالیت‌های اجرایی را ندارند یا فرصت حضور در چنین مسئولیت‌هایی برای آنان فراهم نمی‌شود.

فرهمندپور ادامه داد: بر همین اساس، اعضای هیئت علمی زنِ متأهل و دارای فرزند از الزام کسب حداقل امتیاز فعالیت‌های اجرایی معاف شدند. البته اگر این افراد مسئولیت اجرایی داشته باشند، امتیاز آن برایشان محاسبه می‌شود؛ اما اگر به هر دلیل امکان انجام فعالیت اجرایی نداشته باشند، از الزام کسب کف امتیاز معاف خواهند بود.

وی افزود: در بخش دیگری از اصلاحات، برای راهنمایی رساله و پایان‌نامه دانشجویان باردار یا مادر، ضریب مضاعف در نظر گرفته شد تا استادان به دلیل مسئولیت‌های احتمالی خانوادگی این دانشجویان، از پذیرش راهنمایی آنان احساس زیان نکنند و دانشجویان نیز در انتخاب استاد راهنما با محدودیت مواجه نشوند.

دبیر ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی همچنین از پیش‌بینی امتیاز مضاعف برای پژوهش‌های مرتبط با خانواده خبر داد و گفت: در حوزه علوم انسانی، پژوهش‌هایی اعم از کتاب و مقاله که به موضوع خانواده، مسائل و مشکلات آن و آسیب‌های اجتماعی مرتبط با خانواده می‌پردازند، از ضریب و امتیاز بیشتری برخوردار خواهند شد.

وی با اشاره به اینکه آیین‌نامه ارتقا مراحل نهایی بازنگری را طی می‌کند، اظهار کرد: بخش قابل‌توجهی از مطالبات مطرح‌شده در این زمینه محقق شده است؛ با این حال، دستاورد مهم‌تر این است که موضوع زنان و خانواده به یکی از مسائل مورد توجه مدیران و تصمیم‌گیران اصلی نظام آموزش عالی تبدیل شده است.

توجه به ظرفیت زنان در بازنگری نقشه جامع علمی کشور

فرهمندپور دومین اقدام را بازنگری و روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور عنوان کرد و گفت: این نقشه که از مصوبات بنیادی و اساسی شورای عالی انقلاب فرهنگی است، در یکی دو سال اخیر در دستور کار بازنگری قرار گرفت و نسخه جدید آن نیز در روز‌های اخیر تقریباً نهایی شده و به‌زودی ابلاغ خواهد شد.

وی افزود: در این بازنگری تلاش کردیم واقعیت‌های جمعیتی و علمی کشور درباره حضور زنان در دانشگاه‌ها مورد توجه قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که نقشه جامع علمی کشور نمی‌تواند نسبت به این واقعیت که بیش از ۶۰ درصد ورودی‌های دانشگاه‌ها را دختران تشکیل می‌دهند و حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد اعضای هیئت علمی کشور زن هستند، بی‌تفاوت باشد.

دبیر ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: در این زمینه چهار تا پنج بسته پیشنهادی برای استفاده در نقشه جامع علمی کشور ارائه کردیم که بخش قابل‌توجهی از آنها مورد پذیرش قرار گرفت.

تدوین سند ارتقای خانواده‌محوری نظام آموزش عالی کشور

وی سومین اقدام را تدوین سند ارتقای خانواده‌محوری نظام آموزش عالی کشور دانست و بیان کرد: این کار ابتدا با عنوان «دانشگاه دوستدار خانواده» آغاز شد، اما در فرایند بررسی‌های کارشناسی به تدوین سند ارتقای خانواده‌محوری نظام آموزش عالی کشور تغییر یافت.

فرهمندپور با قدردانی از مشارکت دانشگاه آزاد اسلامی در تدوین این سند اظهار کرد: پیش‌نویس اولیه در ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی تهیه شد و سپس با حضور نمایندگان تام‌الاختیار معاونت‌های آموزشی و فرهنگی وزارتخانه‌های علوم و بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی مورد بررسی قرار گرفت. دکتر لیلا نصرالهی نیز به نمایندگی از دانشگاه آزاد اسلامی در جلسات کارشناسی حضور فعال داشت.

وی با بیان اینکه سند مذکور ابعاد مختلف فعالیت دانشگاه را از منظر خانواده‌محوری مورد توجه قرار داده است، افزود: در این سند حوزه‌های آموزشی، پژوهشی، فرهنگی، مدیریتی، عمرانی و کالبدی دانشگاه بررسی شده و نگاه آن به کل خانواده دانشگاه، شامل دانشجویان، کارکنان و اعضای هیئت علمی، اعم از زنان و مردان، است.

دبیر ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: خانواده‌محوری نباید صرفاً به مسائل زنان محدود شود؛ بلکه باید خانواده دانشجو، کارمند و عضو هیئت علمی و مسئولیت اجتماعی دانشگاه در قبال مسائل خانواده در کشور نیز مورد توجه قرار گیرد. دانشگاهی که مأموریت حل مسائل جامعه را برعهده دارد، نمی‌تواند نسبت به مسائل و چالش‌های خانواده بی‌تفاوت باشد.

فرهمندپور با اشاره به طی شدن مراحل کارشناسی و تصویب این سند در شورای فرهنگی اجتماعی خانواده و زنان گفت: این سند به‌زودی برای بررسی به شورای معین ارائه می‌شود و پس از آن، در صورت تصویب، در دستور کار صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار خواهد گرفت تا مراحل نهایی تصویب و ابلاغ را طی کند.

وی یکی از ویژگی‌های مهم این سند را پیش‌بینی شاخص‌های خانواده‌محوری در نظام رتبه‌بندی دانشگاه‌ها دانست و افزود: با این اقدام، اجرای سیاست‌های خانواده‌محور صرفاً به تمایل و اراده دانشگاه‌ها وابسته نخواهد بود و عملکرد آنها در این زمینه در نظام رتبه‌بندی مورد توجه قرار می‌گیرد.

ضرورت مشارکت دانشگاه‌ها در اجرای سند خانواده‌محوری

دبیر ستاد خانواده و زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت همراهی دانشگاه‌ها برای اجرای مفاد این سند خطاب به مشاوران امور زنان و خانواده دانشگاه آزاد اسلامی گفت: پس از تصویب و ابلاغ سند، به حمایت، همت و تلاش شما برای تحقق مفاد آن نیاز داریم. مشاوران استانی در خط مقدم این موضوع قرار دارند و باید اجرای بند‌های سند را در دانشگاه‌ها پیگیری کنند.

فرهمندپور ادامه داد: از سوی دیگر، چون این سند برای نخستین بار تدوین شده و قرار است محتوای آن وارد فضای دانشگاهی شود، لازم است مشاوران در یک بازه زمانی سه تا پنج‌ساله، نقاط قوت، ضعف، کاستی‌ها و میزان اثربخشی آن را ارزیابی کنند و بازخورد‌های دقیق و مستمر خود را به ستاد خانواده و زنان منتقل کنند تا در صورت نیاز، اصلاح و روزآمدسازی آن انجام شود.