افزایش گرایش نوجوانان به سیگار؛ زنگ خطر برای خانواده‌ها
به گزارش گروه اجتماعی برنا، مصرف سیگار در سال‌های اخیر به یکی از نگرانی‌های جدی در حوزه سلامت نوجوانان تبدیل شده است و حالا دختران و پسران کم‌سن‌وسال و حتی دانش‌آموزان نیز به این آسیب دچار شده‌اند. کافی است در سطح شهر کمی دقیق‌تر به اطراف نگاه کنیم تا نوجوانانی را ببینیم که در گوشه خیابان یا در جمع دوستان خود سیگار می‌کشند، این رفتار شاید در نگاه نخست تنها یک تجربه ساده یا نشانه‌ای از بزرگ‌شدن به نظر برسد، اما می‌تواند پیامد‌هایی فراتر از یک کنجکاوی زودگذر داشته باشد.
برای برخی نوجوانان، سیگار کشیدن نوعی ژست برای جلب توجه و دیده‌شدن است، عده‌ای نیز از روی کنجکاوی، تجربه حس متفاوت یا شبیه‌شدن به بزرگ‌تر‌ها به آن روی می‌آورند. گاهی هم تصور می‌کنند سیگار کشیدن به آنها احساس استقلال، اعتمادبه‌نفس یا پذیرش در جمع دوستان می‌دهد. با این حال، آنچه ممکن است در ابتدا رفتاری هیجانی و مقطعی به نظر برسد در صورت تکرار می‌تواند به وابستگی به نیکوتین منجر شود و نوجوان را در معرض آسیب‌های جدی‌تری قرار دهد. به همین دلیل شناخت دلایل گرایش نوجوانان به سیگار و بررسی شیوه صحیح مواجهه خانواده‌ها و جامعه با این پدیده مهم است.
مجید اسماعیلی استاد دانشگاه با اشاره به نگرانی برخی والدین از سیگار کشیدن فرزندانشان اظهار کرد: برخی خانواده‌ها سیگار کشیدن نوجوان را آغاز اتفاقات بد و نشانه تباهی آینده او می‌دانند در حالی که اگرچه باید مراقب بود چنین رفتاری شکل نگیرد، اما در صورت بروز آن نیز مهم است که خانواده بداند چگونه با این مسئله برخورد کند.
وی تأکید کرد: سیگار کشیدن به‌معنای از بین رفتن آینده فرزند نیست و خانواده‌ها نباید با واکنش‌های افراطی شرایط را به‌گونه‌ای مدیریت کنند که نوجوان از سر لجبازی با والدین به رفتار خود ادامه دهد. مسئله مهم این است که خانواده بتواند ضمن جدی گرفتن موضوع راهی برای مدیریت آن پیدا کند.
این استاد دانشگاه با اشاره به تصاویری از دختران و پسران نوجوان در حال سیگار کشیدن گفت: در برخی موارد سیگار کشیدن برای نوجوانان به نمادی از بزرگ‌شدن، بلوغ، جذابیت و برخورداری از جایگاه اجتماعی تبدیل شده است، برداشتی که تحت تأثیر برخی الگو‌های فرهنگی و رسانه‌ای شکل می‌گیرد و می‌تواند نوجوان را به تجربه این رفتار ترغیب کند.
برخورد هیجانی خانواده‌ها زمینه‌ساز لجبازی نوجوانان
اسماعیلی با تأکید بر ضرورت توجه والدین به شرایط روانی فرزندان افزود: خانواده‌ها باید مراقب باشند نوجوان پس از بروز یک اشتباه خود را در جایگاه قربانی نبیند و تصور نکند هیچ راهی برای جبران یا خروج از شرایط موجود ندارد.
وی ادامه داد: اگر والدین فضای خانه را به بن‌بست تبدیل کنند و به فرزند این احساس را بدهند که دیگر فرصتی برای اصلاح ندارد ممکن است زمینه لجبازی و تداوم رفتار‌های نادرست فراهم شود؛ بنابراین برخورد با سیگار کشیدن نوجوان باید به‌گونه‌ای باشد که ضمن نشان دادن حساسیت خانواده نسبت به این رفتار، امکان گفت‌و‌گو و اصلاح نیز باقی بماند.
این استاد دانشگاه با اشاره به نقش تجربه در فرایند تربیت فرزندان تصریح کرد: والدین نباید همواره درصدد جلوگیری از هرگونه اشتباه فرزندان باشند. نوجوانان باید فرصت یادگیری از تجربه‌ها را داشته باشند تا بتوانند پیامد رفتار‌های خود را بشناسند و در صورت بروز اشتباه، راه اصلاح آن را بیاموزند.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از خطا‌های دوران نوجوانی می‌تواند به فرصتی برای یادگیری تبدیل شود البته این به‌معنای بی‌اهمیت دانستن رفتار‌های پرخطر نیست بلکه خانواده باید میان اشتباهات قابل جبران و رفتار‌هایی که سلامت یا آینده فرزند را تهدید می‌کنند، تفاوت قائل شود.
والدین چگونه با سیگار کشیدن فرزندشان مواجه شوند؟
اسماعیلی با تأکید بر لزوم مراقبت آگاهانه والدین از فرزندان گفت: خانواده باید در مسیر تجربه‌های نوجوان نقش ناظری دقیق و هوشیار را ایفا کند به این معنا که رفتار‌ها و شرایط فرزند را زیر نظر داشته باشد، اما با کنترل افراطی و برخورد‌های تنش‌زا، امکان گفت‌و‌گو و اعتماد متقابل را از بین نبرد.
مواجهه با سیگار کشیدن نوجوانان نیازمند ترکیبی از مراقبت، گفت‌و‌گو، تعیین حدومرز و فراهم کردن فرصت اصلاح است یعنی خانواده نه از کنار مصرف سیگار به‌سادگی عبور می‌کند و نه با بزرگ‌نمایی پیامدهای آن، نوجوان را به سمت پنهان‌کاری یا لجبازی سوق دهد.
