«اوتیسم مجازی» تشخیص رسمی نیست/ دنیای مجازی نباید جایگزین حضور والدین در رشد کودک شود

به گزارش برنا ازیزد، زهرا نظری ضمن اشاره به حساسیت سال‌های اولیه زندگی برای رشد مغز، زبان و مهارت‌های اجتماعی کودکان اظهار کرد: استفاده نامتناسب با سن و بیش از حد از صفحات نمایش و دنیای مجازی به‌ویژه زمانی که جایگزین بازی، تعامل با والدین، گفت‌وگو و تجربه‌های واقعی می‌شود، می‌تواند با بروز مشکلاتی نظیر تاخیر در رشد زبان، کاهش تعامل اجتماعی و دشواری در تنظیم هیجان همراه باشد.

وی در خصوص اصطلاح «اوتیسم مجازی»، گفت: این عبارت یک تشخیص رسمی علمی نیست و شواهد موجود ثابت نمی‌کنند که استفاده از موبایل به تنهایی عامل ایجاد اختلال طیف اوتیسم باشد؛ با این حال، آگاهی والدین از پیامدهای استفاده افراطی از صفحه نمایش و توجه به نشانه‌های تاخیر رشدی بسیار حیاتی است، چرا که هیچ صفحه نمایشی نمی‌تواند جایگزین ارتباط زنده و حضور والدین در سال‌های حساس رشد کودک شود.

نظری در ادامه به رشد مغز و مهارت‌های ارتباطی اشاره کرد و افزود: مغز کودک در سال‌های نخست زندگی به تجربه‌های متنوع و تعامل با محیط نیاز دارد تا هم‌زمان چندین مهارت شناختی و ارتباطی را تمرین کند. صفحه نمایش، به‌ویژه در استفاده طولانی و انفرادی، ممکن است فرصت این تجربه‌های یادگیری را کاهش دهد.

این مشاور و روان‌شناس یزدی پیرامون تاثیر ابزارهای دیجیتال بر مدیریت هیجان کودکان تصریح کرد: اگر کودک هر بار که بیقرار می‌شود با موبایل آرام شود، ممکن است فرصت کمتری برای یادگیری تحمل ناکامی، صبر کردن و مدیریت هیجان داشته باشد. در چنین شرایطی، هنگام گرفتن موبایل ممکن است گریه، خشم یا بی‌قراری از خود نشان دهد که البته این رفتارها به تنهایی نشانه اختلال نیستند و باید در بستر رشد و شرایط زندگی کودک بررسی شوند.

نظری در پاسخ به این پرسش که آیا کودکانی که زیاد از موبایل استفاده می‌کنند به اوتیسم مبتلا می‌شوند، پاسخ داد: پاسخ علمی این است که نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت. مطالعات درباره ارتباط استفاده از صفحه نمایش و اختلال طیف اوتیسم نتایج یکسانی ندارند و هنوز شواهد کافی برای اثبات رابطه علت و معلولی وجود ندارد؛ بنابراین، اگر کودکی دچار تاخیر گفتار، ضعف تعامل اجتماعی یا نشانه‌های دیگری از تفاوت رشدی است، باید ارزیابی تخصصی شود نه اینکه مشکل او صرفاً به موبایل نسبت داده شود.

وی در ارائه توصیه‌های کاربردی برای والدین بر لزوم رعایت محدودیت‌های زمانی تاکید کرد و گفت: برای کودکان زیر دو سال بهتر است استفاده از صفحه نمایش به حداقل برسد و برای سنین یک سال و پایین‌تر، تماشای منفعلانه توصیه نمی‌شود. همچنین طبق راهنمای سازمان جهانی بهداشت، زمان استفاده از صفحه نمایشِ کم‌تحرک برای کودکان ۲ تا ۴ ساله نباید بیش از یک ساعت در روز باشد و کمتر بودن آن قطعاً بهتر است.

این مشاور و روان‌شناس یزدی در پایان خاطرنشان کرد: نگرانی ما صرفاً حضور موبایل در زندگی کودک نیست؛ نگرانی اصلی زمانی است که دنیای مجازی جای دنیای واقعی کودک را می‌گیرد. کودک برای رشد سالم به صفحه نمایشِ بیشتر نیاز ندارد، بلکه به ارتباط، بازی، تجربه و گفتگوی والدینی نیازمند است که با او تعامل کنند و پیشگیری از آسیب‌های احتمالی، با آگاهی والدین و توجه به نیازهای رشدی کودک آغاز می‌شود.