هشدار متخصص درد درباره بی‌حسی و سوزش پا‌ها در بیماران دیابتی

به گزارش گروه اجتماعی برنا، هم‌زمان با روز جهانی دیابت، توجه به عوارض این بیماری و به‌ویژه آسیب‌های عصبی ناشی از آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نوروپاتی دیابتی یکی از عوارض شایع دیابت است که در اثر آسیب اعصاب محیطی ایجاد می‌شود و می‌تواند با درد‌های مزمن، اختلال حسی و کاهش توانایی حرکتی همراه باشد.

 محمدحسین دلشاد، فلوشیپ فوق‌تخصصی درد و دبیر انجمن بررسی و مطالعه درد در ایران، با تشریح علائم این عارضه اظهار کرد: نوروپاتی دیابتی ممکن است به شکل سوزش، احساس برق‌گرفتگی، تیرکشیدن، مورمور شدن و حساسیت غیرطبیعی به لمس بروز کند. این نشانه‌ها معمولاً ابتدا در انگشتان و کف پا ظاهر می‌شوند و در برخی بیماران به‌تدریج به ساق پا‌ها گسترش می‌یابند.

وی با اشاره به اینکه نوروپاتی دیابتی همیشه با درد همراه نیست، افزود: در برخی بیماران، کاهش حس و بی‌حسی اندام‌ها علامت اصلی آسیب عصبی است. این مسئله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا فرد ممکن است متوجه ایجاد زخم، تاول، سوختگی یا سایر آسیب‌های پوستی در پا‌های خود نشود و در صورت بی‌توجهی، این ضایعات به عفونت و زخم‌های عمیق تبدیل شوند.

این متخصص درد تأکید کرد: نباید هر نوع درد در افراد مبتلا به دیابت را به نوروپاتی نسبت داد؛ چراکه مشکلات عروقی، بیماری‌های ستون فقرات، اختلالات عضلانی و اسکلتی و حتی کمبود ویتامین B۱۲ نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. بنابراین، شناسایی علت اصلی درد و انجام ارزیابی‌های لازم، پیش‌نیاز انتخاب درمان مناسب است.

دلشاد، کنترل عوامل زمینه‌ای را از ارکان مدیریت نوروپاتی دیابتی دانست و گفت: کنترل قند خون، فشار خون و چربی خون، اصلاح اضافه‌وزن و رعایت اصول سبک زندگی سالم می‌توانند در پیشگیری از آسیب عصبی یا کند کردن روند پیشرفت آن مؤثر باشند؛ با این حال، کنترل قند خون به‌تنهایی لزوماً درد‌های عصبی ایجادشده را برطرف نمی‌کند.

وی درباره روش‌های دارویی کنترل درد‌های نوروپاتیک دیابتی توضیح داد: مسکن‌های متداول مانند استامینوفن و دارو‌های ضدالتهاب در بسیاری از موارد پاسخ مطلوبی به این نوع درد نمی‌دهند؛ زیرا منشأ درد، اختلال در عملکرد و آسیب اعصاب است. دارو‌هایی مانند گاباپنتین، پره‌گابالین، دولوکستین، ونلافاکسین و برخی دارو‌های ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای و مسدودکننده‌های کانال سدیمی از جمله گزینه‌های درمانی هستند که انتخاب آنها باید با توجه به شرایط جسمی بیمار، شدت درد، بیماری‌های همراه و عوارض احتمالی انجام شود.

دبیر انجمن بررسی و مطالعه درد در ایران ادامه داد: در برخی بیماران، درمان‌های موضعی مانند فرآورده‌های لیدوکائین و کپسایسین نیز می‌توانند به کاهش درد کمک کنند. در مواردی که درد با درمان‌های اولیه به اندازه کافی کنترل نمی‌شود، مراجعه به متخصص درد و بررسی روش‌های تخصصی‌تر ضرورت دارد.

به گفته وی، مداخلات اینترونشنال درد و تحریک طناب نخاعی از جمله روش‌هایی هستند که ممکن است برای برخی بیماران مبتلا به درد نوروپاتیک مزمن و مقاوم مورد استفاده قرار گیرند؛ البته انتخاب این روش‌ها به ارزیابی دقیق وضعیت بیمار و بررسی شرایط اختصاصی او نیاز دارد.

این فلوشیپ فوق‌تخصصی درد همچنین درباره مصرف خودسرانه دارو‌های مخدر و اپیوئیدی هشدار داد و تصریح کرد: این دارو‌ها به دلیل احتمال وابستگی، ایجاد تحمل دارویی و بروز عوارض جدی، برای درمان معمول درد‌های نوروپاتیک دیابتی توصیه نمی‌شوند و بیماران باید از مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت آنها اجتناب کنند.

دلشاد با تأکید بر اهمیت مراقبت روزانه از پا‌ها در افراد مبتلا به دیابت اظهار کرد: بیماران باید هر روز کف پا، پاشنه و فاصله بین انگشتان را از نظر زخم، تاول، ترک پوستی، تورم و تغییر رنگ بررسی کنند. پرهیز از راه رفتن با پای برهنه و استفاده از کفش مناسب نیز از اقدامات ضروری برای کاهش خطر آسیب‌های پا است.

وی افزود: معاینه منظم حس محافظتی و وضعیت عروقی پا باید در برنامه مراقبتی بیماران قرار گیرد. غربالگری نوروپاتی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو از زمان تشخیص بیماری و در مبتلایان به دیابت نوع یک، پنج سال پس از تشخیص آغاز می‌شود و پس از آن باید دست‌کم سالی یک‌بار تکرار شود.

دبیر انجمن بررسی و مطالعه درد در ایران در پایان خاطرنشان کرد: هدف از درمان درد‌های دیابتی صرفاً کاهش شدت درد نیست، بلکه بهبود خواب، حفظ توانایی حرکتی، افزایش استقلال فردی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران نیز اهمیت دارد. درد، سوزش و بی‌حسی مداوم پا‌ها نباید به‌عنوان پیامدی طبیعی از دیابت یا افزایش سن پذیرفته شود؛ چراکه تشخیص زودهنگام، درمان مناسب و پیگیری تخصصی می‌تواند از بسیاری از عوارض جلوگیری کند. روز جهانی دیابت فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی درباره این عوارض و ضرورت مراجعه به‌موقع برای تشخیص و درمان است.

انتهای پیام/