زنگ خطر برای آینده پرسپولیس؛ خصوصیسازی فقط مالک را تغییر داد یا اقتصاد باشگاه را هم نجات داد؟
سهند حبیبزاد، فعال حوزه مدیریت و توسعه فوتبال، در گفتوگو با خبرنگار ورزشی برنا، با انتقاد از نواقص ساختاری خصوصیسازی باشگاههای بزرگ کشور، نسبت به تداوم وابستگی اقتصادی پرسپولیس به منابع مالی سهامداران هشدار داد و تأکید کرد: خصوصیسازی زمانی موفق خواهد بود که باشگاه بتواند علاوه بر تغییر ساختار مالکیت، به استقلال اقتصادی و درآمدهای پایدار دست پیدا کند.
با گذشت بیش از دو سال از واگذاری پرسپولیس، ارزیابی شما از روند خصوصیسازی این باشگاه چیست؟
به اعتقاد من، باید یک سؤال اساسی مطرح کنیم؛ آیا هدف خصوصیسازی صرفاً انتقال هزینههای باشگاه از دولت به مجموعهای دیگر بوده یا قرار بوده ساختار اقتصادی فوتبال ایران متحول شود؟خصوصیسازی فقط تغییر نام مالک نیست. زمانی میتوان از تحقق اهداف اقتصادی خصوصیسازی صحبت کرد که یک باشگاه بتواند بهتدریج وابستگی مالی خود را کاهش دهد و از ظرفیتهای اقتصادی و تجاری خود درآمد ایجاد کند.پرسپولیس یکی از بزرگترین برندهای ورزشی ایران است. اما سؤال اینجاست که آیا اقتصاد این باشگاه نیز متناسب با اعتبار، محبوبیت و ظرفیت اجتماعی آن رشد کرده است؟
آمارهای مالی پرسپولیس چه تصویری از وضعیت اقتصادی این باشگاه نشان میدهند؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده از صورتهای مالی نهماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۴، درآمد عملیاتی پرسپولیس حدود ۵۴۷ میلیارد تومان بوده، درحالیکه بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی به حدود هزار و ۶۸ میلیارد تومان رسیده است.همچنین زیان خالص این دوره حدود ۶۵۴ میلیارد تومان و زیان انباشته باشگاه نزدیک به دو هزار و ۹۰ میلیارد تومان گزارش شده است.این ارقام باید در چارچوب دوره مالی مربوط بررسی شوند و بهتنهایی نشاندهنده عملکرد یک مدیر یا سهامدار مشخص نیستند.اما یک پرسش جدی ایجاد میکنند: باشگاهی با چنین ظرفیت اقتصادی و اجتماعی، چگونه میتواند فاصله میان درآمدها و هزینههای خود را کاهش دهد؟اگر درآمدهای باشگاه متناسب با هزینههای آن رشد نکنند، حتی سرمایهگذاریهای بزرگ نیز بهتنهایی نمیتوانند پایداری اقتصادی را تضمین کنند.
آیا معتقدید پرسپولیس همچنان به حمایت مالی سهامداران وابسته است؟
طبق گزارش منتشرشده از عملکرد ششماهه منتهی به آذر ۱۴۰۴، حدود ۷۸ درصد درآمد عملیاتی پرسپولیس از محل قرارداد اسپانسری بانک شهر گزارش شده است.این آمار نشان میدهد که بررسی میزان تمرکز منابع درآمدی باشگاه اهمیت زیادی دارد.البته حمایت سهامداران از باشگاه امری طبیعی است و در فوتبال حرفهای نیز سرمایهگذاران نقش مهمی دارند اما تفاوت اساسی میان حمایت مالی سهامدار و وابستگی ساختاری به یک منبع درآمدی وجود دارد.به اعتقاد من، هرچه سهم درآمدهای متنوع و مستقل باشگاه افزایش پیدا کند، قدرت برنامهریزی اقتصادی آن نیز بیشتر خواهد شد.
نقش بانک شهر را در این شرایط چگونه میبینید؟
باید موضوع را منصفانه بررسی کنیم.بانک شهر در دوره پس از واگذاری، یکی از منابع مهم تأمین مالی پرسپولیس بوده است اما نباید انتظار داشت که صرف تغییر مالکیت، تمام مشکلات ساختاری اقتصاد فوتبال ایران برطرف شود. موضوعاتی مانند حقوق تجاری، بهرهبرداری اقتصادی از ورزشگاهها، توسعه بازار محصولات رسمی، زیرساختهای درآمدزایی و ساختار حقوقی فوتبال کشور، مسائلی فراتر از یک سهامدار هستند؛ بنابراین نقد من متوجه اصل فرآیند خصوصیسازی و میزان آمادگی زیرساختهای اقتصادی فوتبال ایران است. تأمین مالی باشگاه یک مسئولیت است؛ اما ایجاد اقتصادی پایدار، نیازمند برنامهای فراتر از تأمین هزینههای جاری است.
اگر روزی حمایت مالی بانک شهر کاهش پیدا کند، چه آیندهای در انتظار پرسپولیس خواهد بود؟
این همان پرسشی است که به اعتقاد من باید امروز درباره آن صحبت کنیم، نه زمانی که باشگاه با محدودیت منابع مواجه شده باشد.پرسپولیس تعهدات مستمری دارد؛ از قرارداد بازیکنان و کادر فنی تا هزینههای اجرایی، زیرساختی و توسعهای.اگر باشگاهی نتواند درآمدهای متنوع و قابل پیشبینی ایجاد کند، کاهش منابع مالی اصلی میتواند فشار قابل توجهی بر نقدینگی آن وارد کند.در چنین شرایطی، ممکن است توان باشگاه برای حفظ بازیکنان، تقویت تیم، توسعه فوتبال پایه و اجرای پروژههای بلندمدت محدود شود.البته این یک سناریوی اقتصادی است و به معنای پیشبینی توقف حمایت بانک شهر یا وقوع قطعی بحران نیست.سؤال اصلی این است: آیا پرسپولیس برای شرایطی که حمایت مالی سهامداران کاهش پیدا کند، برنامه جایگزین دارد؟ آیا خصوصیسازی بدون ایجاد درآمد پایدار میتواند موفق باشد؟خصوصیسازی یک فرآیند است، نه صرفاً یک معامله.انتقال مالکیت میتواند آغاز تحول باشد، اما بهتنهایی تضمینکننده آن نیست.اگر باشگاهی همچنان برای تأمین بخش عمده هزینههای خود به منابع محدود وابسته باشد، باید بررسی کنیم که اهداف اقتصادی خصوصیسازی تا چه اندازه محقق شدهاند.در فوتبال حرفهای، باشگاه باید بتواند از ظرفیت برند، جامعه هواداری، فعالیتهای تجاری، فوتبال پایه و سایر منابع قانونی برای ایجاد درآمد استفاده کند.البته درآمدزایی در برخی از این بخشها در پرسپولیس وجود دارد؛ مسئله این است که آیا مجموع این درآمدها برای پشتیبانی از هزینههای باشگاه کافی و پایدار هستند؟
به نظر شما چه اقداماتی باید برای آینده پرسپولیس انجام شود؟
اولین اقدام، تدوین یک برنامه اقتصادی میانمدت با اهداف مشخص و قابل اندازهگیری است.باید روشن شود باشگاه در سه تا پنج سال آینده چگونه میخواهد سهم درآمدهای مستقل و تکرارشونده خود را افزایش دهد.همچنین لازم است تعهدات مالی، بازده قراردادها، هزینههای عملیاتی و ظرفیتهای تجاری بهصورت مستمر بررسی شوند.به اعتقاد من، موضوع فقط کاهش هزینه نیست؛ بلکه باید کیفیت هزینهکرد و توان درآمدزایی باشگاه همزمان ارتقا پیدا کند.پرسپولیس باید بتواند از ظرفیت اقتصادی خود برای ایجاد ارزش پایدار استفاده کند.
صحبت پایانی شما درباره آینده پرسپولیس چیست؟
من معتقدم امروز باید درباره آینده اقتصادی پرسپولیس جدیتر صحبت کنیم.این باشگاه سرمایهای متعلق به تاریخ فوتبال ایران و جامعه بزرگ هواداران آن است.سهامداران ممکن است در دورههای مختلف تغییر کنند، اما ساختار اقتصادی باشگاه باید بتواند در بلندمدت پایدار بماند.خصوصیسازی نباید فقط به معنای تغییر مجموعهای باشد که هزینههای باشگاه را پرداخت میکند.خصوصیسازی واقعی باید به تغییر مدل اقتصادی باشگاه منجر شود.اگر امروز برای ایجاد درآمدهای پایدار و کاهش وابستگی اقتصادی برنامهریزی نکنیم، ممکن است در آینده دوباره با همان پرسشی روبهرو شویم که سالها اقتصاد فوتبال ایران را تحت تأثیر قرار داده است: «چه کسی قرار است هزینههای پرسپولیس را پرداخت کند؟»
انتهای پیام/