تغییر رویکرد توسعه اقامتگاه در استان گیلان از پروژههای بزرگ و پرهزینه به اقامتگاههای استاندارد ، توزیع شده و ارزان
به گزارش برنا از گیلان ؛ پس از برگزاری اولین رویداد سرمایه گذاری و بر پایی پنلهای تخصصی در حوزههای صنعت تجارت کشاورزی و گردشگری، بر آن شدم با توجه به تخصص و تجربه چندین ساله خود تحلیلی از وضعیت موجود و چشم انداز گردشگری با نگاه اقتصادی داشته باشم، در پنل مشخص شد در حال حاضر همچنان رویه فعلی استان گیلان احداث مجموعههای بزرگ و هتلهای ۴و۵ ستاره است، ولی از نظر کارشناسی با توجه به قیمت تمام شده و کشش جامعه، باید از تمرکز بر پروژههای بزرگ و سرمایهبر مانند هتلهای پنجستاره و چهار ستاره به هزینه ساخت و تکمیل مترمربعی بیش از یکصد میلیون و سرمایه بر و سنگین و با بازده مبهم که برای تامین کنندگان مالی جذابیتی ندارند، به سمت توسعه اقامتگاههای استاندارد و ارزان ساخت تغییر کند:
کمپینگ، متل، هتل بوتیک در بناهای تاریخی و ساختمانهای قابل تبدیل، و بهسازی و تجهیز بومگردیهای موجود روستایی. این رویکرد با ساختار تقاضای واقعی استان، اشتغال محلی، کاهش ریسک سرمایهگذاری و تابآوری در برابر نوسان گردشگری خارجی سازگارتر است.
در بیان مسئله باید گفت استان گیلان مزیت طبیعی، روستایی، تاریخی و آداب سنن و صنایع دستی و غذایی قوی دارد، اما بخش زیادی از ظرفیت اقامتی آن غیراستاندارد، فصلی و کمکیفیت است.
در حال حاضر تقاضای اصلی استان با توجه به اتمسفر حاکم بر شرایط سیاسی کشور عمدتاً داخلی است آنهم نه تجاری و بیزینسی بلکه خانوادگی، میانبودجه و فصلی است؛ در حالی که گردشگری خارجی سهم بسیار ناچیزی دارد سرمایهگذاری در هتلهای بزرگ و لوکس، به دلیل هزینه زمین و ساخت، تورم، هزینه انرژی، نرخ اشغال فصلی و نبود تقاضای پایدار خارجی، توجیه اقتصادی ضعیفی دارد. در آمد هزینه آن بدون بستههای تشویقی؛ همچون زمین رایگان، تسهیلات با کارمزد پایین و همکاری مراجع صدور پروانه توجیه و بازگشت اقتصادی ندارد.
در مقابل، تقاضا برای اقامت تمیز، ایمن، خوشقیمت و دارای تجربه محلی بهویژه در روستاها و حاشیه شهرها پاسخ کافی نمیگیرد.
با بررسی و تحلیل کوتاه باید گفت تقاضای مسافر داخلی به قیمت حساس است؛ اتاق ۵ و ۴ ستاره برای بخش بزرگی از خانوارها کالای غیرضروری است و از طرفی بومگردیهای موجود ظرفیت خالی یا کیفیتهای ناهمگون دارند؛ کمپینگ و متل استاندارد کم است؛ بناهای تاریخی و ساختمانهای قابل تبدیل بلااستفاده ماندهاند.
در این شرایط هزینه ساخت بالا و بازگشت سرمایه طولانی، در شرایط تورم و ریسک انرژی، پروژههای بزرگ را شکننده میکند و قطعا در صورت تکمیل هم بازده کافی ندارد در صورتیکه اقامتگاههای کوچک و تبدیلمحور، با هزینه بسیار کمتر، زمان بهرهبرداری کوتاهتر و ریسک توزیعشدهتر هستند.
اثر منطقهای در بومگردی و متل و کمپینگ، درآمد و شغل را به روستا و شهرهای کوچک میبرد و از تمرکز بیشازحد در چند نقطه جلوگیری میکند.
در این شرایط رویکرد استان میتواند «استاندارد ارزان، نه ارزان غیراستاندارد» باشد. یعنی اقامتگاهها با قیمت مناسب، اما با الزامات ایمنی، بهداشت، خدمات پایه، بیمه و شفافیت قیمت.در این شرایط اولویتها می تواند :
الف؛ کمپینگ استاندارد: سایتهای دارای سرویس بهداشتی، آب، برق، امنیت، مدیریت پسماند و دسترسی.
ب:متلهای بینراهی و شهری: برای سفر جادهای و اقامت کوتاه، با پارکینگ و خدمات پایه.
ج: هتل بوتیک در بناهای تاریخی و ساختمانهای تبدیلی: احیای خانههای تاریخی، ساختمانهای اداری و مسکونی قدیمی با کاربری اقامتی، با حفظ میراث و مقررات ایمنی.
د: بومگردی موجود روستایی: بهجای صدور مجوزهای جدید پراکنده، تمرکز بر تبدیل، تجهیز، بهسازی و ارتقای کیفیت واحدهای موجود.
ابزارهای اجرایی شامل بسته تشویقی؛ تسهیلات کمبهره و بلندمدت برای بهسازی، معافیتهای مالیاتی محدود و هدفمند، یارانه تجهیز.
مدل مشارکت: قرارداد مالک–بهرهبردار، اجاره بلندمدت، و مدلهای کوچک BOT برای بناهای تاریخی.
با اصلاح مقررات: پروانه سریعتر برای تبدیل و تجهیز صادر شود، آییننامه مشخص برای کمپینگ و متل، الزامات ایمنی و بیمه، و نظارت کیفیت تعیین گردد.با شفافیت نرخ، درگاه رزرو آنلاین، طبقهبندی اقتصادی کیفی.
با داشتن زیرساختهای آب، برق، اینترنت، مدیریت پسماند و دسترسی در سایتهای هدف؛ و تهیه بستههای بازاریابی و سفر ارزان داخلی، همکاری با آژانسها، معرفی مسیرهای روستایی و تاریخی برنامه ریزی گردد.
اولویتهای مکانی :
پایلوت در محورهای دارای تقاضا و ظرفیت همچون:
· رشت و حومه
· لاهیجان و اطراف
· فومن و ماسوله
· انزلی و حاشیه تالاب
· تالش و آستارا. رودبار و مناطق کوهستانی
· روستاهای هدف گردشگری با بومگردی موجود
شاخصهای ارزیابی میتواند شامل:
· افزایش تعداد تخت استاندارد ارزان
· افزایش نرخ اشغال بومگردیهای موجود
· کاهش میانگین هزینه اقامت برای خانوار
· اشتغال محلی و درآمد روستایی
· کاهش تمرکز فصلی و افزایش طول فصل سفر
· کاهش پروژههای بزرگ بدون تقاضای تضمین شده باشد.
البته میبایست ریسکها و نحوه کنترلها نیز مشخص شود:
· افت کیفیت: با استاندارد سازی و بازرسی دورهای کنترل شود.
· تورم و هزینه تجهیز: با تسهیلات هدفمند و فازبندی کاهش یابد.
· فصلی بودن: با بستههای خارج از فصل و رویدادهای محلی مدیریت شود.
· مقاومت ذینفعان پروژههای بزرگ: با شفافسازی اقتصادی و اولویتگذاری مبتنی بر بازده عمومی توضیح داده شود.
با ابن شرایط با توجه به سهم ناچیز گردشگری خارجی، فشار تورم و ریسک بالای پروژههای بزرگ، تغییر رویه استان گیلان به سمت اقامتگاههای استاندارد ارزان و تبدیلمحور توجیه قویتری دارد. پیشنهاد میشود و میبایست اولویت سرمایهگذاری را به کمپینگ، متل، هتل بوتیک تبدیلی و بهسازی بومگردی موجود تغییر دهد و بسته تشویقی و مقرراتی مشخص برای «تبدیل و تجهیز» تدوین کند؛ چند پروژه پایلوت محدود را در ۶ تا ۱۲ ماه اجرا و ارزیابی کند و معیار تأیید پروژههای بزرگ را به وجود تقاضای تضمینشده، اپراتور حرفهای و تحلیل بازده شفاف مشروط کند.
در انتها پیشنهاد میشود با تصویب سند «توسعه اقامتگاههای استاندارد ارزان گیلان» با تمرکز بر تبدیل، تجهیز و بهسازی، بهجای توسعه نامتوازن هتلهای بزرگ در شرایط فعلی اقدام شود، و با تغییر شرایط با ورود هتلهای چند ملیتی به موازات با این رویکرد گام برداشت.
یادداشت به قلم: سید عادل علوی
کارشناس ارشد برنامه ریزی توریسم
انتهای پیام /