دست نوشته ای در سوگ جهان پهلوان

"صائیم بک اریکان" مربی ترکیه ای شاغل در ایران، با راه اندازی کشتی نوین در ایران عاملی شد تا پهلوانان کم کم از گود زورخانه ها به روی تشک های کشتی کوچ کنند و مردم آئین پهلوانی را در سالن هایی که آزادکاران با هم سرشاخ می شدند، جستجو کنند.

بعدها اما کشتی فرنگی که مختص موبورهای اروپایی بود، در کشور ما هم طرفدارانی پیدا کرد و بالطبع قهرمانان فرنگی کار به تاسی از پهلوانان این آب و خاک، مردانگی را سرلوحه کار خود قرار دادند.
حسن رنگرز یکی از همان قهرمانان نامی کشتی فرنگی ایران و جهان است که شاید مولفه های مثبت اخلاقی اش، هم وزن مدال های معتبر جهانی اش باشد.
اقدامات زیبنده این قهرمان از جمله نجات دادن شناگرانی که قصد تفریح در دریای خزر را داشتند، میهمان نوازی اش که ورد زبان جامعه کشتی است، خلق و خوی خوش و خضوع فنی ترین فرنگی کار سال های 2001 و 2002 جهان عاملی بود که از حسن رنگرز به عنوان نماینده جامعه کشتی فرنگی، خواستار نوشتن از ارزش های جهان پهلوان تختی باشیم.

متنی که رنگرز در این خصوص به خبرگزاری برنا ارسال کرده را در ذیل مشاهده می فرمایید:

زخشنودی ایزد اندیشه کن جوانمردی و راستی پیشه کن

گذاشتن و گذشتن از حواشی و ماجراهای پرصدا و مخاطب پسند ورزش به ویژه فوتبال و پرداختن به موضوعاتی از جنس پهلوانی و اخلاق مداری در حوزه ورزش ضرورتی انکار ناپذیر در جامعه معاصر است. پاسداشت و گرامیداشت جوانمردی ها و پهلوانی های غلامرضا تختی به موازات همه محاسن آن، یک ویژگی ممیز و ممتاز دارد و آن فراهم سازی زمینه و بستر برای ورود به گفتمان صفت ممدوح و پسندیده پهلوانی در سالمرگ جهان پهلوان است و اینکه هیچ کسی فراموش نکند تنها شهید ورزش ایران که در برابر ظلم و ستم سینه سپر کرد و جگرش بر سر زهر عداوت پاره پاره شد، کیست.

البته در مقدمه بحث ضرورت تعریف روش و شفاهی از جوانمردی احساس می شود. به راستی جوانمرد کیست؟ حضرت رسول اکرم (ص) در تعریف جوانمردی می فرمایند: «جوانمردی شرفی است که اهل شجاعت و سخاوت بدان شرف مشرف می شوند.»

اینجاست که فرشتگان الهی ندا می دهند «لا فتی الا علی، لا سیف الا ذولفقار» و از جهان پهلوان تختی که الگو و مقتدایش مولا علی است انتظاری جز جوانمرد بودن و بروز صفات پهلوانی نمی رود.
جایی که در آخرین مصاحبه اش رمز موفقیت خود را تاسی از ائمه اطهار می داند و می گوید: "من از علی آموختم که در مقابل ناملایمات باید ایستادگی کرد و برای پیروزی باید تلاش کرد و با اتکال به خدا وارد میدان شد و به پیروزی رسید و ..."

آیین پهلوانی پس از ظهور اسلام، در پرتو تعالیم پیامبر اکرم (ص) دارای غنای بیشتری گردید و پهلوانان تلاش کردند تا راه و رسم و مسلک خویش را به تکیه گاه دینی متکی سازند.

با این مقدمه بستر برای ورود به زوایای بیدار و پنهان جهان پهلوان از مدنظر دینی فراهم می گردد.

تختی در خانواده ای مذهبی دیده به جهان گشود و همواره در طول زندگی اش به ارزش های اسلامی پایبند بود و تا لحظه مرگش از اعتقاداتش دست نکشید. جایی که برای ورود به باشگاه با دو لنگ برای تمرین و نماز می آمد تا حضورش در مسابقات جهانی و المپیک که افتخارش به همراه داشتن کلام ا... مجید بود. عشق به اهل بیت در او موج می زد و این چنین بود که پیش از هر مسابقه به زیارت عتبات عالیات به خصوص حضرت رضا (ع) مشرف می شد و در بازگشت از مسابقات نیز مجددا امام رضا (ع) را زیارت می نمود.

شجاعت او در اذعان به مذهبی بودن در رسانه ها با لحاظ نمودن فشارهای رژیم حاکمه یک روی سکه است و روی دیگر آن ارتباطات او با روحانیت به ویژه روحانیت مبارز، شاخصه دیگر برای دیانت و مسلمانی اوست. ارادت زیادی به آیت الله طالقانی و آیت الله زنجانی داشت. جوانمردی، فتوت و صفات انسانی تختی ریشه در اعتقادات و باورهای عمیق دینی او داشت که هرگز به عرصه های اجتماعی و برخوردهای مردمی محدود نمی شد و به میادین ورزشی و رقابت های جهانی تسری یافت.

جهان پهلوان علاوه بر قهرمانی و دینداری، به لحاظ منش و رفتار انسانی و سجایای اخلاقی پسندیده و جوانمردی و نوع دوستی شهره خاص و عام بوده است. او زندگی خود را وقف مردم کرده بود که در وصف این صفت جهان پهلوان روایات متعددی وجود دارد که به یادماندنی ترین آن اقدامات، جریان زلزله بوئین زهرا بود. پس از تختی قهرمانان بسیاری بودند که با کسب چندین مدال جهانی و تقلید ازحرکت های مردمی جهان پهلوان سودای دستیابی به موفقیت به بی بدیل او را در سر پروراندند و چند صباحی به مدد تبلیغات و جنجال های مطبوعاتی ردای جهان پهلوان را به تن کردند اما؛ هیچگاه نتوانستند به خانه های روشن و پاک دل مردم راه پیدا کنند.

«او پوریای ولی نبود، او هیچکس نبود، او خودش بود، بگذار دیگران را به نام او در حضور او سنجید، او مبنا و معنای آزادگی است...»

بعد دوم زندگی جهان پهلوان، فعالیت های سیاسی او را شامل می شود در روزگارانی که جامعه قهرمانان ورزش یا منفعل بودند یا با کسب مناصب مختلف دولتی، از عواید آن منفعت می بردند.
تختی هیچگاه دست یاری به استبداد سیاه شاه نسپرد، رژیم با مطرح کردن بحث مدیریت شهرداری تهران، کاندیدا شدن در انتخابات مجلس و ... قصد تطمیع او را داشت؛ اما تختی نه وکالت در مجلس تشریفاتی رژیم و نه هیچ پست دولتی دیگری را نپذیرفت، زیرا واقف بود که رژیم حاکمه قصد استفاده ابزاری از اعتبار مردمی جهان پهلوان را در جهت مشروعیت بخشیدن به نظام نامشروع و توتالیتر خود دارد.

حکومت، حقوق وی را از سازمان برنامه و سازمان تربیت بدنی قطع کرد و دستور داد که پهلوان را به سالن ها راه ندهند، در چنین شرایط سخت و دشواری حتی پیشنهادات شرکت های تولید عسل و تیغ ریش تراشی با جاذبه های مالی اغوا کننده اش نتوانست پهلوان را از اعتقادات و باورهایش دور کند.

اقدامات سیاسی از قبیل به پایین کشیدن مجسمه رضا شاه، حمایت از نهضت ملی و دکتر مصدق، رفتن به ملاقات نواب صفوی رهبر فداییان اسلام در زندان قصر، ارادت قلبی به آیت ا... سید محمود طالقانی، عضویت در شورای مرکزی جبهه ملی و ... که انعکاس این اخبار، فشارهای سیاسی بر جهان پهلوان را شدت بخشید.

تا جاییکه محمدرضا پهلوی، شخصی را نزد وی فرستاد و از او خواست که ورزش را با سیاست در نیامیزد و به دخالت در سیاست نپردازد، ولی جهان پهلوان با شجاعت و بینش پای در این وادی گذاشت و توانست به مثابه عرصه های ورزشی و اجتماعی، با رویکردی منطقی و در راستای تحقق حق و حقانیت، عملکردی شایسته و کارنامه ای درخشان در حوزه سیاسی بر جای بگذارد.

روز مرگ تختی بی شک روز تاریخی است. در روز مرگش اشخاص فراوانی آنچنان پریشان و مغموم گشتند که خود را کشتند و گروهی از نویسندگان توانمند همچون جلال آل احمد و شاملو در دفاع از تختی برآمدند تا جایی که آل احمد نوشت :"همیشه اینجوری است که سیاوش ها و سهراب ها را می کشند چون تحملشان را ندارند و بعد در مرگشان نوحه ای می خوانند. آخر جهان پهلوان باشی و در بودن خودت جبران کرده باشی نبودن های مردمی و اجتماعی دیگران را و آنوقت خودکشی...) یا شاملو نیز او را در مقام سیاوش و آرش گذاشت و نوشت: جهان پهلوان من به فضیلت و به شجاعت برتر از سقراط بود.)

ناتوان بودند گردان جهان در مشت تو حیف که آورد عاقبت، در خاک گیتی پشت تو