مقاومسازی بنا در حوزه اجرا با ضعفهای غیرقابل جبرانی مواجه است
زلزلههای اخیر استان فارس با کانون های زمینلرزه در شهرستان های سپیدان و ممسنی، همچنین در شهرستان های گراش، لامرد و مهر در ماه های گذشته فضای عمومی این استان را دلهرهآور و ذهن مردم را نسبت به این موضوع جلب کرده است.
تلاش مردم و مسوولان برای یاری رساندن به مناطق آسیبدیده از زلزله همچنان ادامه دارد و متاسفانه از سوی دیگر بر شمار مصدومان حوادث افزوده می شود.
در این میان آن چه شایسته است مورد توجه و تاکید واقع شود، بررسی دقیق و علمی کانون های زلزلهخیز فارس است که طی سالیان گذشته قربانیانی را در کام خود بلعیده است.
زلزلههای متعدد شهرستان فیروزآباد در سال 74 و زلزله شهرستان قیرکارزین در سال 51 که به گفته متخصصان حوزه ژئومورفولوژی، وحشتناک ترین زلزله قرن اخیر در استان فارس محسوب میشود.
در مسیر نورآباد به سمت قیرکارزین و زلزلههای شهرستان لار و ... مناطق دیگر طی سال های اخیر هنوز عبرتی برای مسوولان امر نشده تا در حوزه مقاومسازی بناهای مسکونی جدید و بازسازی مجدد بناهای قدیمی مطابق ضوابط مقاوم سازی تصمیمات جدی در حوزه اجرا به وجود بیاید اما در کمال تاسف طبق مشاهدههای عینی بسیاری از بناها در زلزلههایی با درجه ریشتر پایین تخریب شده تا جایی که در برخی از مناطق که با کانون های زلزله کیلومترها فاصله دارند شاهد تخریب بناهای نوسازی هستیم که پس از تصویب قوانین مقاومسازی زلزله، پایان کار گرفته اند!
این نکته تنها یک درد از هزاران دردی است که در حیطه آسیب پذیر و مخرب زلزله وجود دارد و مورد کم ترین توجهی نیست.
به قدری که در ایجاد فضای لوکس و جذابیت های ظاهری یک بنای مسکونی یا اداری حساسیت وجود دارد به مسایل بااهمیتتر توجه نمیشود!
استاد زمین شناسی دانشگاه شیراز در گفتوگو با خبرنگار برنا در فارس گفت: ما نمیتوانیم از زلزله فرار کنیم و این یک واقعیت توجیه ناپذیر است.
منصور دشتی ادامه داد: تنها راه مقابله با حوادث طبیعی، مقاوم سازی بناها به ویژه بناهای مسکونی است.
وی اظهار داشت: متاسفانه فرار از قوانین مصوب در حوزه مقاومسازی بناها به وفور مشاهده شده است.
دشتی تصریح کرد: قوانین موجود در زمینه مقاوم سازی در کشورمان نسبت به استانداردهای بینالمللی اگر چه عالی نیست اما مناسب بوده که این قوانین متاسفانه در حوزه اجرا با مشکلات متعددی مواجه است.
وی افزود: قواعد مقاوم سازی در حوزه اجرا و نظارت نادیده گرفته شده و بارها مشاهده شده که افراد از قوانین فرار کرده یا آن را دور میزنند.
این کارشناس گفت: در زمینه مقاومسازی هیچ گونه نظارت و کنترل دقیق وجود ندارد و بناهایی که اصول فنی را رعایت نکردهاند به راحتی و بیدغدغه از شهرداری پایان کار گرفتهاند.
دشتی بیان داشت: متاسفانه برخی افراد به علت آشنایی یا با پرداخت رشوه، قوانین را دور زده و بناهای مسکونی را احداث میکنند.
وی بر ایجاد طرح های مطالعاتی دقیق در زمینه مقاومسازی تاکید کرد و افزود: با توسعه شهرک ها و مناطق شهری، آن چه باید مورد توجه قرار گیرد طرح های مطالعاتی دقیق است.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: این طرح ها باید بر اساس میزان خطرپذیری مناطق زلزلهخیز، اصول مقاومسازی را با تاکید به عنوان اساس کار در نظر بگیرد.
دشتی به استناد آمار موجود، فارس را جزو 5 استان نخست زلزلهخیز کشور دانست و افزود: 20 درصد زلزلههای کشور در استان ما رخ میدهد و این برای استانی که 7 درصد مساحت کشور را دارا است، یک بحران تلقی میشود.
وی ادامه داد: میزان زلزلههای حادث شده در فارس 3 برابر میانگین مساحت این استان است.
این متخصص حوزه برنامهریزی ناحیهای به علل وقوع زلزلههای اخیر در استان فارس اشاره کرد و گفت: به دنبال زلزلههای متعدد به وقوع پیوسته در سال جاری برخی از کارشناسان محیط زیست و آبخیزداری در فارس علت زلزله ها را در استفاده بیش از حد از منابع آب زیرزمینی ذکر کردهاند.
وی اذعان داشت: این فرضیه چندان مورد قبول نیست چرا که به لحاظ علمی بهرهبرداری از سفرههای آب زیرزمینی نمیتواند عامل اثرگذاری در وقوع زلزلههای متعدد باشد کمااینکه در سال 74 مشابه همین زلزلهها در شهرستان فیرزوآباد رخ داد در حالی که استفاده از منابع آب زیرزمینی در آن زمان بیرویه صورت نگرفته بود.
دشتی به مبانی نظری زلزلههای فارس اشاره کرد و افزود: صحفه تکتونیکی ایران و عربستان در برخورد با یکدیگر قرار دارند و هر چه صحفه عربستان به ایران نزدیک میشود، انرژی بسیار عظیمی در اثر این برخورد به وجود می آید.
وی اضافه کرد: صحفه عربستان سالانه 3 سانتیمتر به صحفه ایران نزدیک میشود که در این میان استان فارس جزو اثرپذیرترین مناطق است چرا که در حاشیه صحفه ایران و عربستان قرار دارد.
این استاد دانشگاه متذکر شد: گسل موجود در استان ما نیز از برخورد صحفات ایران و عربستان قابل تفکیک نیست.
وی خاطرنشان کرد: گسل مانند شکستگی استخوان عمل میکند و معمولا استخوان شکسته در مقابل ضربه آسیبپذیرتر از استخوان سالم است بنابراین در برخورد تکتونیکی صحفهها وجود گسل استان فارس، زمین لرزه را شدت داده است.
