به سرم می زند این مرتبه حتما بپرم...

خبرگزاری برنا- مینا عینی فر:آخر خط که می‌گویند همین جاست. جایی که کسی در برابر مشکلات لاینحل زندگی تصمیم می‌گیرد خودش را حذف کند تا صورت مساله از اساس پاک شود. لحظات آخر شاید کندتر می‌گذرند، شاید با شک و تردید یا شاید هم با اطمینان کامل. آمار می‌گوید جوانان بیشتر از بزرگسالان این لحظات را تجربه کرده‌اند. گرچه سازمان پزشکی قانونی و وزارت بهداشت از ارائه آمار خودشکی به تفکیک سن خودداری می‌کنند، بر اساس بسیاری از پژوهش‌های دانشگاهی و مطالعات علمی به نظر می‌رسد خودکشی در سنین جوانی بالاتر از بزرگسالی است. این موضوع نه تنها در ایران بلکه در بسیاری از کشورهای جهان هم صدق می‌کند. بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی در سال 2011 ایران با نرخ خودکشی 3.7 در هر صدهزار نفر رتبه 158 را در بین کشورهای جهان دارد و جزو کشورهایی به حساب می‌آید که نرخ خودکشی در آن بالا نیست. گویان با نرخ 32.5 در صدهزار، لیتوانی با نرخ 31.2 درصدهزار و قزاقستان با نرخ 31.1 در صدهزار، کشورهایی هستند که بیشترین میزان خودکشی را به خود اختصاص داده‌اند. سوازیلند، روسیه، مالاوی، بلاروس، سورینام، و نامیبیا در رتبه‌های بعدی بالاترین میزان خودکشی قرار گرفته‌اند.
بر اساس آمارهای رسمی در سال 88، سه‌هزار و 122 خودکشی و در سال 89، سه‌هزار و 649 خودکشی گزارش شده است. نرخ خودکشی در سال 89 نسبت به سال 88 افزایش 17درصدی و نسب به سال 90 افزایش 9.4درصدی داشته است. وقوع روزانه 13 خودکشی در کشور از اخبار دیگری است که در این باره منتشر شده اما شیوع خودکشی در بین جوانان و سنین مختلف کمتر توسط مقامات بیان شده است. اما بررسی برخی منابع نشان می‌دهد آمار خودکشی در سنین جوانی به اوج می‌رسد.
یافته‌های یک پژوهش در چهارمین سمینار بهداشت روانی دانشجویان می‌گوید: ﺧﻮدﻛﺸﻲ در ﺳﻨﻴﻦ 10 ﺗﺎ 80 ﺳﺎل ﺑﻴﺶ از ﺧﺸﻮﻧﺖ، در ﺳﻨﻴﻦ 15 ﺗﺎ 29 ﺳﺎل ﺑﻴﺶ از ﺳـﺮﻃﺎن، در ﺳﻨﻴﻦ 10 ﺗﺎ 40 ﺳﺎل ﺑﻴﺶ از ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎی ﻋﻔﻮﻧﻲ، و در ﺳﻨﻴﻦ 15 ﺗﺎ 24 ﺳﺎل ﺑﻴﺶ از ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎی ﻗﻠﺒﻲ ﻋﺮوﻗﻲ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻣﺮگ ﺷـﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ‌دﻫﺪ اﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻳﻚ ﻣﺸﻜﻞ ﺟﺪی ﺳﻼﻣﺖ اﺳﺖ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻣﺨﺘﻠـﻒ در اﻳﺮان از ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺮﻣﺎن، ﺟﻴﺮﻓﺖ، اﻳﻼم، ﻣﺎزﻧﺪران و ﻫﻤﺪان ﻧﺸﺎن ﻣﻲ‌دﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻧﺮخ ﺧﻮدﻛﺸﻲ و اﻗﺪام ﺑـﻪ ﺧﻮدﻛـﺸﻲ در ﻛﺸﻮرﻣﺎن در ﻣﻴﺎن ﺟﻮاﻧﺎن و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن رخ داده است. ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﮋوﻫﺶ ﺷﺎﻣﻞ ﻛﻠﻴﻪ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن داﻧﺸﮕﺎﻫ‌ﻬﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ وزارت ﻋﻠﻮم اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻃﻲ ﺳﺎﻟﻬﺎی 85-83 داﻧﺸﺠﻮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﺪه‌اﻧﺪ. در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻛﻠﻴﻪ ﻣﻮارد ﺧﻮدﻛﺸﻲ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه در ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ، ﻧﻤﻮﻧﻪ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﻮده است. ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺧﻮدﻛﺸﻲ در ﻣﻴﺎن داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﺳﺎل 85 (84 ﻣﻮرد) رخ داده اﺳﺖ. ﭘﺲ از آن، ﺳﺎل 85 ﺑﺎ 75 ﻣﻮرد و ﺳﺎل 83 ﺑﺎ 67 ﻣﻮرد ﻗﺮار دارد. در زﻧﺎن اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺮای اﻗﺪام ﺑﻪ ﺧﻮدﻛﺸﻲ در ﺳﻨﻴﻦ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ‌شود. ﺷﺎﻳﻌﺘﺮﻳﻦ روش ﺧﻮدﻛﺸﻲ در زﻧﺎن 19 و 21 ﺳﺎﻟﻪ ﻣﺴﻤﻮﻣﻴﺖ ﺑﺎ ﺳﻢ، زﻳﺮ 18 ﺳﺎل ﺧﻮدﺳﻮزی و ﻣﺴﻤﻮﻳﺖ ﺑﺎ ﺳﻢ، 20ﺳﺎﻟﻪ ﺧﻮدﺳـﻮزی، 22 ﺳﺎﻟﻪ ﻣﺴﻤﻮﻣﻴﺖ داروﻳﻲ، 24 ﺳﺎﻟﻪ ﺣﻠﻖ آوﻳﺰ ﻛـﺮدن و 26 ﺳـﺎﻟﻪ و ﺑـﺎﻻﺗﺮ ﺧﻮدﺳـﻮزی و ﻣـﺴﻤﻮﻣﻴﺖ داروﻳﻲ اﺳﺖ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در ﻣﺮدان ﺣﻠﻖ آوﻳﺰ ﻛﺮدن ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ روش ﺧﻮدﻛﺸﻲ را در ﺳﻨﻴﻦ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﺧـﻮد اﺧﺘﺼﺎص ﻣﻲ‌دﻫﺪ.
فریبا شایگان نیز در تحقیقی به این نتیجه رسیده که بیشتر خودکشی‌ها در ایران، توسط افراد جوان (18 تا 30 سال)، اکثراً بی‌سواد یا کم سواد و بیکار یا فاقد شغل ثابت انجام می‌شود.
یک تحقیق روانشناختی با عنوان «اختلالات شخصیت و اقدام به خودکشی در دانشجویان» در مقایسه دانشجوهایی که اقدام به خودکشی کرده‌اند با دانشجویان دیگر نشان داده دانشجویان اقدام کننده به خودکشی علایم اختلالات شخصیت اجتنابی، ضد اجتماعی، اسکیزوتایپی، پارانوئید، خودشیفته ، پرخاشگر، منفعل و آزارطلب داشته‌اند و این به این معناست که می‌توان با بررسی اختلالات شخصیت آنها، افراد در معرض خطر را تشخیص داد و اقدامات لازم را به منظور پیشگیری از اقدام به خودکشی و کمک به درمان دانشجویان اقدام کننده انجام داد.
دﻛﺘﺮ زﻫﺮا اﺑﻮاﻟﻤﻌﺼﻮﻣﻲ، ﺣﻤﻴﺪ ﭘﻴﺮوی و همکاران‌شان هم در پژوهشی دیگر تمام موارد مشکوک به ﺧﻮدﻛﺸﻲ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن داﻧﺸﮕﺎه‌ﻫﺎی اﻳﺮان را که طی سالهای 82-87 داﻧﺸﺠﻮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ‌ﺷﺪه‌اﻧﺪ مطالعه کرده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که از ﻣﺠﻤوع 337 ﻣﻮرد ﺧﻮدﻛﺸﻲ، ﺑﻴﺸﺘﺮ آنها در ﻓـﺼﻞ ﺗﺎﺑـﺴﺘﺎن و در ﻣﺤﻞ ﺳﻜﻮﻧﺖ ﻓﺮد رخ داده. ﺣﻠﻖآوﻳﺰی ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ و ﺑﺮﻳـﺪن ﻋـﺮوق ﺣﻴـﺎﺗﻲ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ شیوه خودکشی در میان دانشجویان بوده و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن ﻣﺮد، ﺷﻬﺮی، 22 ﺳﺎﻟﻪ، ﻣﺠﺮد، رﺷﺘﻪ ﻋﻠﻮم اﻧـﺴﺎﻧﻲ، ﺳـﺎل دوم و داﻧــﺸﺠﻮﻳﺎن داﻧــﺸﮕﺎه آزاد اﺳــﻼﻣﻲ ﺑﻴــﺸﺘﺮ ﺧﻮدﻛــﺸﻲ ﻛــﺮده‌اﻧــﺪ. ﺑﻴــﺸﺘﺮ ﺧﻮدﻛــﺸﻲﻫــﺎ در زﻣــﺎن اﻣﺘﺤﺎﻧﺎت و ﺗﻌﻄﻴﻼت ﺑﻴﻦ دو ﺗﺮم ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓـته.
میزان خودکشی در سالهای دورتر هم اوج گرفتن آن در سنین جوانی را نشان می‌داد. محققان در دانشگاه علامه طباطبایی در سال 1355 در پژوهشی درباره اقدام به خودکشی و وضعیت نابسامانی خانوادگی اوج نسبی اقدام به خودکشی در زنان را 9-16 سال و در مردان 20-23 سال تخمین زده بودند.

خودکشی جوانان در کشورهای مختلف تفاوت آماری زیادی را نشان می‌دهد. یک پژوهش در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی درباره خودکشی جوانان در جهان و ایران در سال 1352 نشان داده بود: خودكشی در كشورهای توسعه یافته 1 تا 2 درصد مرگها را تشكیل می‌دهد. در انگلستان و ولز خودكشی یكی از عمومی‌ترین علل مرگ و میر نزد افراد جوان در مقایسه با مرگ‌های ناشی از تصادفات در جاده‌ها و بیماری سرطان محسوب می‌شود. بر اساس این مطالعه در گذشته در کشورهای بلوک شرق نرخ خودكشی بسیار بالا رفته بود و بیشترین افزایش را داشت. به طوری كه قریب 5 بار بیشتر از بریتانیا بود. میزان خودكشی بین نوجوانان در ایالات متحده نیز به طور چشمگیری بالا رفته است. سالانه بیش از 5 هزار نوجوان در ایالات متحده دست به خودكشی می‌زنند. یعنی در هر 90 دقیقه یك مورد. میزان خودكشی به سن بستگی دارد و پس از بلوغ، افزایش قابل ملاحظه‌ای می‌یابد. اما بین سنین 15 تا 19 سالگی میزان اقدام به خودكشی تقریبا 15 برابر خودكشی موفق است. تعداد خودكشی‌های نوجوانان در چند دهه گذشته سه تا چهار برابر شده است. در ایران نیز این روند رو به افزایش در سالهای اخیر نشان داده شده است . بطوریكه یك مطالعه سیستماتیك در ایلام نشان داد كه افراد 15-24 ساله در معرض بیشترین خطر خودكشی قرار داشتند.

یافته‌های بسیاری از تحقیقات دیگر هم بالا بودن میزان خودکشی در سنین جوانی نسبت به سنین دیگر را تایید می‌کند. اما چرا جوانان بیشتر از بزرگسالان خودکشی می‌کنند؟
دکتر شهرام خرازیها روانپزشک و مدیر گروه سلامت روانی-اجتماعی دانشگاه علوم پزشكی تهران در تحلیل علل خودکشی جوانان در کشورهای مختلف، به تفاوت آماری فاحش در میزان خودکشی جوانان در سطح جهان اشاره کرده و به برنا می‌گوید: «به لحاظ آماری و علمی خودکشی معمولا در سنین بالاتر یعنی در دوران میانسالی و کهنسالی بیشتر اتفاق می‌افتد. ولی در برخی از کشورها این روال برعکس است و دیده شده در برخی کشورها خودکشی میان کهنسالان کمتر و در جوانان بیشتر است. آمارها بسیار متفاوت است ولی اگر فرموله شده ببینیم، معمولا در ممالک توسعه یافته و پیشرفته خودکشی در گروه سنی بزرگسالان و مشخصا در کهنسالان بیشتر دیده می‌شود. در جوامعی که آمار خودکشی جوانان‌شان بالاتر است علل مختلفی ذکر کرده‌اند که مهمترین این علل می‌تواند بیکاری، مسائل عاطفی و احساسی و تغییر سبک زندگی باشد. سبک زندگی در جوامع امروزه به طور شتابانی در حال تغییر است بعضی جوانان قادر نیستند در این گذار از سبک زندگی قدیم به جدید خود را تطبیق دهند. موارد دیگری هم در مورد علت‌های خودکشی جوانان می‌توان ذکر کرد. مثل سومصرف مواد و الکل و همچنین عدم تسلط بر مهارت‌های زندگی.»
خرازیها از مهارت‌های زندگی به عنوان یکی از عوامل مهم خودکشی جوانان نام برده و می‌افزاید: «ممکن است جوانان در مدیریت خشم ضعف داشته باشند، اعتماد به نفس بالا و مهارت نه گفتن را نداشته باشند و نتوانند با کشمکش‌های زندگی مواجه شوند. نکته دیگر این است که در جوامعی که جوانان در آن بیشتر خودکشی می‌کنند تا بزرگسالان، دیده شده که جوانان زودتر در برابر مسائل زندگی می‌شکنند. معمولا جوان‌ها در قبال مصائب و مشکلات سطحی هم زودتر می‌رنجند. در صورتی که افراد میانسال در ماقبله با مشکلات زندگی رنجش کمتری از خودشان نشان می‌دهند و چون شخصیت پخته‌تری دارند می‌توانند بهتر با مسائل کنار بیایند. یک جوان ممکن است در قبال کچکترین شکست در زندگی یا مساله‌ای بی‌اهمیت مثل تحویل گرفته نشدن بین دوستان دست به خودکشی بزند، اما یک فرد میانسال در برابر مشکلات کم اهمیت دست به خودکشی نمی‌زند، بلکه سعی می‌کند از طرق دیگری مساله را حل کند. از لحاظ شخصیتی هم هر چه سن افراد بالاتر می‌رود، شخصیت‌شان بیشتر تثبیت می‌شود. گرچه هیچ وقت رشد شخصیت متوقف نمی‌شود، اما با بالا رفتن سن قوام بیشتری می‌گیرد و احتمال روی آوردن فرد به واکنش ناهنجار در قبال رخدادهای جزئی زندگی کاهش می‌یابد.»
این روانپزشک از تقید به مسائل دینی و مذهبی به عنوان بازدارنده اقدام به خودکشی در بین جوانان نام می‌برد و توضیح می‌دهد: «هر چه سن بالاتر می‌رود به طور معمول تقید به مسائل دینی قوی‌تر می‌شود ولی در جوان‌ها هنوز باورهای مذهبی به اندازه افرادی که در سنین میانسالی هستند عمیق و ژرف نیست. مذهب و دین در برابر خودکشی یک سپر محافظ است افراد مذهبی در تمام جهان کمتر از غیرمذهبی‌ها و آنهایی که تقید چندانی به دین‌شان ندارند خودکشی می‌کنند.»