رابطه رفتارهای اجتماعی با اعتیاد به اینترنت

خبرگزاری برنا-اینترنت شاید برای اغلب افراد وسیله کار و تفریح و برقراری ارتباط باشد، اما برای بعضی دیگر به جزئی جدایی ناپذیر از زندگی تبدیل شده. گرچه شاید برای هر کسی این روزها تصور دور بودن از اینترنت دشوار شده، اما بعضی‌ها به اینترنت «معتاد» شده‌اند و دوری از آن برایشان زجرآور است.
با همگانی شدن اینترنت در اوایل دهه نود میلادی، استفاده مفرط و اعتیادگونه، توجه روانشناسان را به خود جلب کرد. از آن زمان تاکنون، اعتیاد به اینترنت در کشورهای مختلفی مورد بررسی قرار گرفته. اینترنت با داشتن ویژگی‌هایی که در جهان بیرون وجود ندارد، جذابیت خاصی برای جوانان دارد و ممکن است باعث وابستگی آنها به فضای مجازی شود. ناشناس بودن یکی از این ویژگی‌هاست که به افراد اجازه می‌دهد بدون این که شناخته شوند، فعالیت کنند، با دیگران ارتباط برقرار کنند و حتی هویت دلخواه خودشان را بسازند.
مسأله استفاده مفرط از اینترنت كه ابتدا مطرح شد، حاكی از این بود كه استفاده زیاد بعضی افراد در مواردی مشكل‌آفرین شده و به آسیب‌های اجتماعی، روانشناختی و شغلی منجر شده. به دنبال جلب توجه روانشناسان به این مسأله، محققان درصدد برآمدند تا به آسیب‌های آن توجه نشان دهند.
مشاهده ویژگیهایی شبیه علایم وابستگی دارویی، یعنی تحمل، علایم ترك و احساس اجبار در استفاده از اینترنت در برخی از كاربران، باعث شد كه محققان در ابتدا معیارهای اعتیاد به اینترنت را از معیارهای سوء مصرف مواد اقتباس كنند. اما کمی بعد اغلب محققان به این نتیجه رسیدند كه اعتیاد به اینترنت را باید یك اختلال متفاوت دانست و به شکل اجتماعی بررسی کرد. حالا در کشورهای مختلفی تحقیقات بر روی دلایل اعتیاد به اینترنت رایج شده است.
یک تحقیق در ایران نشان داده دختران معتاد به اینترنت رفتارهای اجتماعی نامناسب بیشتری نشان می‌دهند و سرکشی بیشتری دارند. هدف این تحقیق که توسط لیلی قاسم‌زاده، دکتر مهناز شهرآرای و علیرضا مرادی انجام شده، بررسی میزان شیوع اعتیاد به اینترنت در میان دختران دبیرستانی شهر تهران، و مقایسه دختران معتاد و غیرمعتاد به اینترنت در متغیرهای تنهایی،‌ عزت نفس و مهارتهای اجتماعی است. 939 دختر دبیرستانی در سه پایه و سه رشته از پنج منطقه شهر تهران به شیوه تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند، و از 435 کاربر اینترنت، 14 نفر معتاد به اینترنت شناخته شدند. بنابراین نرخ شیوع اعتیاد به اینترنت در میان دختران دبیرستانی شهر تهران 3.2 درصد ارزیابی شد. 14 کاربر غیرمعتاد و 14 غیرکاربر با گروه معتاد مورد مقایسه قرار گرفتند. معتادان به اینترنت نسبت به دو گروه دیگر رفتارهای اجتماعی نامناسب بیشتری را نشان دادند، و میزان سرکشی آنها از کاربران معمولی بیشتر بود.
روابط دوستانه رو در رو، شامل الزامات و توقعاتی هستند كه در دوستی‌های اینترنتی وجود ندارند. افرادی كه رفتارهای اجتماعی نامناسب بیشتری دارند و در نتیجه نمی‌توانند توقعات دوستی‌های رو در رو را برآورند و در دنیای واقعی، دوستی‌های پایدار تشكیل دهند، در اینترنت به راحتی دوست پیدا می‌كنند، و به دنبال آن به اینترنت به عنوان جایگاهی كه در آن نیازهای اجتماعی آنها برآورده می‌شود معتاد می‌شوند.
در این تحقیق معلوم شد كاربران معتاد نسبت به غیركاربران، به طور معنادار سركشی بیشتری دارند. فردیت باختگی و كاهش مسئولیت‌پذیری ناشی از ناشناس بودن در اینترنت، امكان پرخاشگری بدون تحمل عواقب آن را فراهم می‌سازد. بنابراین، برای كسانی كه دارای رفتارهای پرخاشگرانه و تكانشی هستند، اینترنت محیط امن و فرصت مناسبی برای بروز اینگونه رفتارها فراهم و آنها را به استفاده از اینترنت وابسته می‌کند.