نگاهی به دستاوردهای مردم غزه در جنگ ۵۰ روزه

آن چه در باریکۀ غزه روی دارد، پدیداری است شگرف که تحلیل‌های مستقل کارشناسی را می‌طلبد.  دکتر محمودرضا امینی کارشناس روابط بین‌الملل و مدیرعامل خبرگزاری «موج» در یادداشتی به تحلیل توافقنامۀ آتش بس میان گروه های مقاومت و رژیم صهیونسیتی پرداخته اسست. امینی در یادداشت خود به تشریح کارشناسی دستاوردهای جنبش حماس و گروه‌های مقاومت در جریان جنگ 51 روزه پرداخته است. آن‌چه در ادامه می‌خوانید مشروح این یادداشت است:

پس از ۵۰ روز درگیری شدید و حملات وحشیانه ی رژیم صهیونیستی به نوار غزه در نهایت مذاکرات قاهره به نتیجه رسید و با امضای موافقتنامه ، آتش‌بس بلند مدت به اجرا درآمده است. در پی این توافقنامه حماس اعلام کرده است که آتش‌بس نامحدود اخیر یک پیروزی بوده و راه‌پیمایی بزرگی برای بزرگ‌داشت آن در نواز غزه برگزار کرده است . در این یادداشت سعی می شود تا با نگاهی به مفاد توافقنامه ی آتش بس که با وساطتت قاهره انجام شد به دستاوردهای جدید جنبش حماس و مقاومت مردم فلسطین اشاره شود .

نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی که از هم اکنون تحت انتقادات وسیعی قرار گرفته استدر شرایطی اسراییل را در این جنگ طرف پیروز نامید که ساعاتی پس از آن برای اولین‌بار از زمان محاصره غزه در هفت سال اخیر، یک کاروان حامل کمک‌های سازمان ملل متحد توانست از مرز مصر وارد باریکه غزه شود.برداشتن محاصره شدید غزه، خواسته اصلی فلسطینی‌ها در جریان مذاکراتی بود که به برقراری این آتش‌بس نامحدود انجامید.
 
توافقنامه ی آتش بس رژیم صهیونیستی را موظف به انجام برخی از اقدامات فوری کرده است . از جمله اینکه همه اقدامات نظامی‌ از جمله حملات هوایی و زمینی به نوار غزه را متوقف می‌کند. حملات سنگین و کور اسرائیل به مناطق مسکونی نوار غزه نشان می داد که این هدف خاصی را دنبال نمی کند بلکه تنها با اعمال فشار بواسطه ی حملات نظامی در صدد پرهزینه کردن مقاومت برای جنبش حماس بوده است. توقف این حملات بدون کوچکترین دستاوردی موفقیتی بزرگ برای ساکنین نوار غزه بوده است.

یکی دیگر از دستاوردهای حماس تاکید توافقنامه ی آتش بس بر بازگشایی گذرگاه های مرزی بیشتر در نوار غزه است تا جریان ورود کالا به این منطقه از جمله کمک های بشردوستانه و مصالح ساختمانی بهتر صورت گیرد. این بند در توافق آتش بس پیشین که در نوامبر ۲۰۱۲ بین اسرائیل و حماس امضا شد نیز وجود داشت اما هیچگاه اجرا نشد. اما در این مقطع شاهدیم که توانسته است برای اولین‌بار از زمان محاصره غزه در هفت سال اخیر، یک کاروان حامل کمک‌های سازمان ملل متحد توانست از مرز مصر وارد باریکه غزه شود.

یکی دیگر از دستاوردهای حماس و مردم نوار غزه این است که بر اساس این توافقنامه اسرائیل باید محدوده آزاد برای ماهیگیری صیادان نوار غزه در دریای مدیترانه را از حدود ۵ کیلومتر فعلی به ۱۰ کیلومتر افزایش می‌دهد. همچنین در صورت برقرارماندن آتش بس اسرائیل می‌پذیرد که این محدوده را وسعت دهد. فلسطینی ها در نهایت می‌خواهند اجازه یابند که در حریم ۲۰ کیلومتری به ماهیگیری بپردازند. این حریم نیز پیشتر در پی توافق آتش بس ۲۰۱۲ برای مدتی کوتاه به اجرا در آمد تا اینکه در مارس ۲۰۱۳ از سوی اسرائیل لغو شد.

در این توافقنامه حماس همچنین دستاوردهای دیگری نیز داشته است که ذیل مسایلی که در بلندمدت باید درباره آن بحث شود در این توافقنامه گنجانده شده است .تاسیس و احیاس بندر غزه همواره یکی از اهداف جدی حماس بوده و هست که در توافقنامه ی مذکور بناشده است که در آینده ی هرچه نزدیک تر در باب آن تصمیم گرفته شود . از زمان توافق صلح اسلو در میانه دهه ۱۹۹۰ میان اسرائیل و تشکیلات خودگردان فلسطینی، قرار بوده یک بندر در نوار غزه ساخته شود اما تاکنون پیشرفتی در این زمینه صورت نگرفته است.

بندر غزه در جریان محاصره کامل غزه از از زمان حاکمیت حماس بر این منطقه در سال 2007 تا کنون تعطیل بوده و رژیم صهیونیستی اجازه ورود و خروج کالاها را از این بندر نداده است. اسراییلی ها در این مدت بارها مانع رسیدن کمک های انسان دوستانه به مردم غزه از سراسر جهان به این بندرشده اند. حماس خواهان ساخت یک بندر در نوار غزه است تا امکان تردد شهروندان و کالا به این منطقه فراهم شود. اسرائیل مدت ها از پذیرفتن چنین خواسته‌ای خودداری می‌کرد اما حالا امکان دارد که با دریافت تضمین های امنیتی با آن موافقت کند.

موضوعاتی چون طرح بازگشایی فرودگاه غزه که در سال ۲۰۰۰ با حمله اسرائیل تخریب شد و طرح ایجاد یک بندر برای نخستین بار برای نخستین بار در این توافقنامه مطرح شدند که این خود گویای دستاوردهای جدید حماس است.

با نگاهی مقایسه ای به توافق آتش بس ۲۰۱۲ و ۲۰۱۴ می توان به دستاوردهای جدید حماس بهتر پی برد . متن توافق ۲۰۱۲ بر گشایش گذرگاه ها بین اسرائیل و نوار غزه، و همچنین تسهیل رفت و آمد شهروندان و کالاها تاکید دارد. در متن توافق ۲۰۱۴ علاوه بر این موضوع به لزوم تسریع واردات کمک های انسانی و مصالح ساختمانی پرداخته شده است.

در بحث محدوده ماهیگیری در توافق آتش بس ۲۰۱۲ حد ماهیگری برای فلسطینی ها تا شعاع حدود ۱۰ کیلومتری ساحل در نظر گرفته شده بود. این در حالی است که در متن اخیر، حریم ماهیگیری آزاد از محدوده ۱۰ کیلومتری آغاز می‌شود و امکان دارد که در مرحله بعد به مرز ۲۰ کیلومتری برسد.

در بحث دارایی های توقیف شده در توافق پیشین اشاره ای به موضوع دارایی های توقیف شده نبود. در توافق اخیر از تشکیلات خودگردان خواسته می‌شود که حقوق معوقه کارمندان دولت در نوار غزه پرداخت شود. نکته ی دیگر اینکه توافق اخیر خواستار محو تدریجی منطقه حائل امنیتی در داخل نوار غزه است اما در توافق سال ۲۰۱۲ اشاره ای به سرنوشت آن نشده بود.

پس از امضای توافقنامه آتش بس از جانب طرفین منازعه ، اگرچه نخست وزیر رژیم صهیونیستی تلاش داشته است تا با اعلام پیروزی اندکی از فشارهایی که از جانب محافل بین المللی و افکار عمومی جهانی و همینطور محافل داخلی بر او وارد شده است بکاهد اما مفاد توافقنامه و واقعیتهای سیاسی نشان می دهد که مقاومت 50 روزه ی مردم نوار غزه و تشکیلات حماس و جهاد اسلامی پیروزی بزرگ دیگری را رقم زده است که تحولات آینده آن را روشن تر خواهد کرد .