بحران ساختاری «مکانیزم» نظارتی را متوقف کرد
به گزارش برنا، کمیته نظارت بر توقف خصومتهای اسرائیل و لبنان، معروف به «مکانیزم»، وارد یک بحران ساختاری شده که جلسات آن را متوقف و توانایی آن برای مدیریت مرحلهای بسیار حساس در جنوب لبنان را محدود کرد. این توقف، منطقه را بر لبه پرتگاه ناشناختهها قرار داده، در شرایطی که محاسبات پساجنگ با شکنندگی توافق آتشبس در هم تنیده است. «مکانیزم» که پس از جنگ آخر اسرائیل بر لبنان شکل گرفت، تنها کانال مذاکراتی اصلی باقیمانده برای تنظیم توازن امنیتی است.
بیروت بر پایبندی به این سازوکار به عنوان تنها دریچه برای جلوگیری از سقوط به ناشناختهها تأکید دارد و هشدار میدهد که فروپاشی آن عملاً به معنای از دست دادن آخرین چارچوب مذاکره موجود است. در مقابل، حلقههای لبنانی، موضع اسرائیل در مذاکرات را «سخت» توصیف میکنند که از رویکرد صرفاً امنیتی سرچشمه میگیرد.
این در حالی است که لبنان بر بازگشت آوارگان، بازسازی روستاهای آسیبدیده جنوب و تثبیت حاکمیت ارتش لبنان در جنوب رود لیطانی پافشاری دارد. دولت لبنان کوشیده تا پیامدهای جنگ را از طریق تأکید بر پایبندی به توافق و برداشتن گامهای جدی برای تقویت حاکمیت دولت مهار کند، اما خود را در بنبستی میان امتناع حزبالله از هرگونه کاهش در توان تسلیحاتی خود و اصرار اسرائیل بر نابودی این حزب و سلاحهایش، گیرافتاده میبیند.
طونی فرانسیس، تحلیلگر سیاسی، بر این باور است که عدم خلع سلاح واقعی حزبالله توسط دولت لبنان یا عدم وقوع تحولی بنیادی در نظام ایران، ممکن است اسرائیل را پس از شوک هفتم اکتبر ۲۰۲۳، وادار به اقدام نظامی دوباره کند. فرانسیس اشاره میکند که هر حرکت نظامی احتمالی اسرائیل منوط به پاسخ به دو پرسش سرنوشتساز است: نخست، زمانبندی مناسب که به ایران بهانهای برای گسترش درگیری ندهد، و دوم، مسئله «روز پس از» و چگونگی تضمین پایداری هر دستاورد نظامی.
از سوی دیگر، علی حیدر، نویسنده و تحلیلگر سیاسی، معتقد است که رویکرد به پرونده «مکانیزم» باید از این شناخت آغاز شود که این سازوکار در گذشته نقشی منفی ایفا کرده و در بسیاری موارد به پوششی سیاسی برای تجاوزات اسرائیل تبدیل شده، بدون آنکه بتواند تجاوز مداوم را مهار کند. حیدر تأکید میکند که آنچه رخ میدهد صرفاً یک «اختلال فنی» در کار کمیته نیست، بلکه پیامد یک تصمیم سیاسی آشکار آمریکایی-اسرائیلی با هدف تعطیلی کار «مکانیزم» در قالب پیشین خود و سوق دادن لبنان به پذیرش شرایط ازپیشتعیینشده است. او هشدار میدهد که این روند، کشور را به روی ناشناختهها میگشاید، به ویژه با تداوم نقض توافق آتشبس توسط اسرائیل از طریق تجاوزات و عدم عقبنشینی کامل.
این تحولات همزمان با اظهارات ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، است که از تلاشهای ارتش و نیروهای امنیتی قدردانی کرد و تأکید نمود لبنان «پایگاهی برای هیچ عملیاتی علیه سوریه نخواهد بود» و متعهد به «تقویت امنیت و ثبات منطقهای» است. کارشناسان هشدار میدهند که تعلیق این مکانیسم نظارتی، جنوب لبنان را در وضعیت بیثبات و پیشبینیناپذیری قرار داده و خطر افزایش تنشها را به شدت بالا برده است.
