جین آستن روی پرده؛ از کاغذ تا تصویر، وقتی «غرور و تعصب» ماندگار شد
به گزارش خبرنگار فرهنگ و هنر برنا؛ آستن نویسندهای بود که با روایتهای بهظاهر ساده و عاشقانه، ساختارهای اجتماعی، طبقه، قدرت و جایگاه زن را زیر ذرهبین میبرد؛ ویژگیای که باعث شده آثارش بارها و بارها برای مخاطبان معاصر بازخوانی و بازسازی شوند.
در میان تمام رمانهای جین آستن، «غرور و تعصب» جایگاهی ویژه دارد؛ اثری که بیش از هر کتاب دیگر او اقتباس شده و به یکی از ستونهای ثابت سینمای ادبیاتمحور تبدیل شده است. داستان الیزابت بنت و آقای دارسی، با محوریت سوءتفاهم، قضاوتهای نادرست و رشد فردی، ظرفیت بالایی برای بازتفسیر در زمانها و فرهنگهای مختلف دارد.
نخستین اقتباسهای سینمایی از «غرور و تعصب» به دههی ۱۹۴۰ بازمیگردد، اما نقطهی عطف اصلی در تلویزیون، مینیسریال BBC در سال ۱۹۹۵ بود. این نسخه با بازی کالین فرث در نقش آقای دارسی، برای سالها بهعنوان وفادارترین و محبوبترین اقتباس شناخته میشد. روایت آرام، جزئینگر و نزدیک به متن رمان، این سریال را به مرجعی جدی برای دوستداران آستن تبدیل کرد.
با این حال، در سال ۲۰۰۵ فیلم سینمایی «Pride & Prejudice» به کارگردانی جو رایت، نگاه تازهای به این داستان کلاسیک ارائه داد؛ نگاهی که بیش از وفاداری مطلق به متن، بر احساس، فضا و تجربهی زیستهی شخصیتها تمرکز داشت. انتخاب کیرا نایتلی برای نقش الیزابت بنت، تصویری مدرنتر، سرزندهتر و انسانیتر از این شخصیت ارائه داد؛ زنی با هوش، غرور، آسیبپذیری و استقلال رأی.نسخهی ۲۰۰۵ برخلاف اقتباسهای رسمی و اشرافیتر پیشین، فضای روستایی و زندگی روزمره را برجسته میکند. دوربین جو رایت اغلب میان گلولای، باد، نور طبیعی و شلوغی خانهی بنتها حرکت میکند؛ تصمیمی که آگاهانه فاصلهی طبقاتی و تنش اجتماعی موجود در داستان را ملموستر میسازد. آقای دارسی در این نسخه نه یک قهرمان دستنیافتنی، بلکه مردی درگیر با ناتوانی عاطفی و اضطراب اجتماعی است.
موسیقی فیلم، طراحی صحنه و ریتم روایت، همگی به ایجاد حسی شاعرانه و در عین حال زمینی کمک میکنند. این فیلم «غرور و تعصب» را از یک داستان صرفاً ادبی، به تجربهای احساسی و بصری تبدیل میکند؛ تجربهای که برای بسیاری از مخاطبان نسل جدید، نقطهی ورود به جهان جین آستن بوده است.
در کنار «غرور و تعصب»، دیگر آثار آستن نیز بارها اقتباس شدهاند. «عقل و احساس» با نسخهی سینمایی تحسینشدهی ۱۹۹۵، «اِما» با بازآفرینیهای متعدد از جمله نسخهی ۲۰۲۰، و «ترغیب» با اقتباسهای تلویزیونی و سینمایی، همگی نشان میدهند که جهان آستن هنوز ظرفیت تفسیر دارد. حتی بازخوانیهای مدرن و آزاد، مانند Clueless که الهامگرفته از «اما»ست، گواهی بر انعطافپذیری روایتهای او هستند.
ماندگاری اقتباسهای جین آستن به این دلیل است که داستانهای او دربارهی عشقِ ساده نیستند؛ آنها دربارهی انتخاب، آگاهی، قدرت و رشد فردی هستند. شخصیتهای زن آستن منتظر نجات نمیمانند؛ آنها یاد میگیرند، تغییر میکنند و در نهایت تصمیم میگیرند.
در این میان، «غرور و تعصب» و بهویژه نسخهی ۲۰۰۵، همچنان یکی از محبوبترین و احساسیترین دروازهها به جهان جین آستن باقی مانده است؛ اقتباسی که نشان داد یک داستان کلاسیک، اگر درست روایت شود، میتواند فراتر از زمان خود زندگی کند.
انتهای پیام/
