محور قاهره-آنکارا؛ خوانش اسرائیل از معادله بازدارندگی جدید در شرق مدیترانه

با استقبال تشریفاتی عبدالفتاح السیسی از رجب طیب اردوغان در فرودگاه قاهره، پرونده همکاری‌های دفاعی دو کشور وارد مرحله عملیاتی و صنعتی شد. این دیدار که همزمان با دومین نشست شورای همکاری راهبردی سطح عالی انجام گرفت، دیدار تشریفاتی نبود، امضای ۱۸ سند همکاری، چارچوب روابط را از تنش‌زدایی صرف به شراکت راهبردی تغییر داد. از منظر تحلیل نظامی، مهمترین محور این توافقات، بسته همکاری ۳۵۰ میلیون دلاری میان وزارت دفاع مصر و شرکت ام‌کی‌ای ترکیه بود .

این بسته مالی صرفاً یک قرارداد فروش تسلیحاتی ساده نیست، بلکه الگویی از "انتقال فناوری" و "تولید مشترک" را ترسیم می‌کند. بر اساس اسناد منتشر شده، ۱۳۰ میلیون دلار از این مبلغ به صادرات سامانه پدافند هوایی کوتاه‌برد "تولگا" اختصاص یافته است؛ سامانه‌ای که به طور خاص برای مقابله با تهدیدات پهپادی و ادوات پرنده کوتاه‌برد طراحی شده و مکمل سامانه‌های دوربرد مصری محسوب می‌شود . اما بخش کلیدی این همکاری، تخصیص ۲۲۰ میلیون دلار برای احداث یک کارخانه جدید مهمات‌سازی در مصر است که خط تولید فشنگ‌های کالیبر ۷.۶۲ و ۱۲.۷ و مهم‌تر از آن، گلوله‌های توپخانه ۱۵۵ میلی‌متری دوربرد را راه‌اندازی خواهد کرد . این اقدام، وابستگی به زنجیره تأمین غربی را کاهش داده و خودکفایی تسلیحاتی قاهره را ارتقا می‌دهد.

علاوه بر این، پروژه تولید مشترک پهپاد "حمزه" در مصر، که توسط هیئت العربية للتصنيع و با مشارکت شرکت هافلسان ترکیه اجرایی شده، نقطه عطف دیگری است . این پهپاد که نمونه‌ای از آن به یک کشور آفریقایی صادر شده، نشان‌دهنده عبور دو کشور از مرحله خریدار و فروشنده به شرکای صنعتی است . سابقه این همکاری به آگوست ۲۰۲۵ بازمی‌گردد، زمانی که مصر به برنامه توسعه جنگنده نسل پنجم "قآن" پیوست و سپس در سپتامبر همان سال، مانور مشترک "بحر الصداقة" پس از ۱۳ سال توقف، با حضور ناوگان سطحی و زیرسطحی دو کشور در مدیترانه اجرا شد .

از منظر ژئوپلیتیک، این همگرایی با درک مشترک از تهدیدات همراه بوده است. تحلیل‌های مؤسسه امنیت داخلی اسرائیل (INSS) نشان می‌دهد که "مسئله فلسطین" و به طور مشخص سیاست‌های اسرائیل در غزه، به چسبی تبدیل شده که ائتلاف نانوشته قاهره-آنکارا را مستحکم کرده است . بیانیه مشترک دو کشور خواستار عقب‌نشینی کامل اسرائیل از غزه و احترام به حرمت ارضی سوریه و لبنان شد . این هماهنگی، در بحران سومالی نیز خود را نشان داد؛ جایی که قاهره و آنکارا در کنار ریاض، در مخالفت با به رسمیت‌شناسی "صومالیلند" از سوی اسرائیل، بر حفظ تمامیت ارضی سومالی تأکید کردند .

در سوی معادله، تل‌آویو با درک این تغییر وزن ژئوپلیتیک، نه فقط به ابراز نگرانی زبانی بسنده کرد، بلکه دست به اقدام متقابل زد. سفر یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، به آتن و انعقاد توافقات دفاعی با یونان برای مقابله با تهدیدات پهپادی، پاسخی تاکتیکی به این محور جدید بود . همچنین اظهارات تکراری بنیامین نتانیاهو در جلسات غیرعلنی کنیست درباره "تراکم قدرت مصر"، نشان می‌دهد که اسرائیل، برخلاف گذشته که نگرانی‌اش معطوف به محور شیعی بود، اکنون چالش بازدارندگی را در جبهه سنیِ مدیترانه نیز رصد می‌کند.

انتهای پیام/