تنش در مرزهای شرقی؛ اسلامآباد و کابل در مسیر تقابل نظامی
ابعاد انسانی و دادههای میدانی درگیری: ذبیحالله مجاهد، سخنگوی دولت افغانستان، ساعاتی پس از حملات در شبکه ایکس نوشت: "پاکستان شب گذشته هموطنان غیرنظامی ما را در استانهای ننگرهار و پکتیکا بمباران کرد که منجر به شهادت و زخمی شدن دهها نفر از جمله زنان و کودکان شد". سخنگوی پلیس ننگرهار آمار تلفات را ۲۵ غیرنظامی اعلام کرد. پاکستان، اما مدعی است این حملات صرفا مواضع تروریستی را هدف قرار داد.
این عملیات واکنشی مستقیم به سه حمله انتحاری در خاک پاکستان طی ماه جاری بود. مهمترین آنها، حمله ۸ فوریه به یک مسجد شیعیان در اسلامآباد بود که ۴۰ کشته و ۱۶۰ زخمی برجای گذاشت و داعش مسئولیت آن را پذیرفت. در ۱۶ فوریه، یک مهاجم انتحاری با خودروی بمبگذاریشده به پاسگاه نیروهای امنیتی در منطقه باجور حمله کرد که منجر به کشته شدن ۱۱ سرباز پاکستانی و یک دختر خردسال شد. در ۲۱ فوریه نیز یک انفجار انتحاری در منطقه بنو دو سرباز ارشد پاکستان را به شهادت رساند.
پیامدهای عملی: تشدید بحران در خط فرضی دیورند: از نظر عملیاتی، این حملات نشاندهنده تغییر راهبرد پاکستان از دیپلماسی به اقدام نظامی پیشدستانه است. ارتش پاکستان در بیانیه خود تصریح کرد "بهرغم تلاشهای مکرر برای ترغیب رژیم کابل به اقدام قابلراستیآزمایی، هیچ گام عملی برای جلوگیری از استفاده خاک افغانستان توسط تروریستها برداشته نشده است".
وزارت خارجه پاکستان دو روز پیش از حملات، کاردار سفارت افغانستان را احضار و مراتب اعتراض شدید خود را ابلاغ کرده بود. احضاریهای که حاوی هشدار صریح درباره "حق پاسخگویی و حذف تروریستها در هر کجا که باشند" بود. این مواضع با استناد به ماده ۵۱ منشور ملل متحد درباره حق ذاتی دفاع مشروع اتخاذ شده است.
پیامدهای حقوقی: تعارض حاکمیت و دفاع مشروع: از منظر حقوق بینالملل، اقدام پاکستان دو خوانش متفاوت دارد. اسلامآباد با استناد به نظریه "عدم تمایل یا ناتوانی" دولت میزبان در مقابله با گروههای تروریستی، مداخله خود را دفاع مشروع تلقی میکند. بر اساس گزارشهای سازمان ملل، حدود ۶۰۰۰ جنگجوی تحریک طالبان پاکستان در خاک افغانستان مستقر هستند و سال گذشته بیش از ۳۵۰۰ حمله تروریستی در پاکستان به این گروه نسبت داده شد. گزارش تیم نظارت کمیته تحریمهای سازمان ملل نیز حضور تروریستها در افغانستان را "نگرانی جدی" توصیف کرده است.
در مقابل، دولت افغانستان این حملات را نقض آشکار حاکمیت و تمامیت ارضی خود میداند. ماده ۲ (۴) منشور ملل متحد هرگونه تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی کشورها را ممنوع کرده است. کابل ضمن رد ادعاهای پاکستان درباره استفاده از خاک افغانستان برای حملات تروریستی، حملات هوایی را "غیرموجه" خوانده و حق پاسخگویی متقابل را برای خود محفوظ دانسته است.
زمینه تاریخی تنش: روابط دو کشور از زمان بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱ روند نزولی داشته. در اکتبر ۲۰۲۵، درگیریهای مرزی مرگباری رخ داد که به کشته شدن دهها نفر از دو طرف انجامید و با میانجیگری قطر و ترکیه به آتشبس شکنندهای منجر شد. بسته شدن مکرر گذرگاههای تجاری مانند مرز چمن و تورخم، تجارت دوجانبه را مختل کرده و افغانستان را به عنوان کشوری محصور در خشکی با چالش جدی مواجه ساخت. وزیر بازرگانی پاکستان اخیرا اعلام کرد توسعه روابط اقتصادی با افغانستان منوط به اقدام عملی کابل علیه گروههای تروریستی است.
انتهای پیام/
