«صدای گشوده» جوانان سعودی؛ از مهارت‌آموزی در جده تا توانمندسازی

به گزارش برنا؛ پژوهش‌های تطبیقی نشان می‌دهند افراد دارای مهارت بالای انگلیسی، به طور متوسط ۳۰ تا ۵۰ درصد درآمد بیشتری نسبت به همتایان فاقد این مهارت در همان کشور دارند. این شاخص، اهمیت راه‌حل‌های مکمل و واکنش‌گرا در کنار تلاش‌های نهادی را دوچندان می‌کند.

در واکنش به این نیاز ساختاری، ابتکار «Voices Unbound» (صدا‌های گشوده) در شهر جده عربستان سعودی شکل گرفت. این برنامه که به طور کامل توسط داوطلبان جوان اداره می‌شود، با هدف تجهیز کودکان بی‌سرپرست به ابزار‌های خودکفایی آینده از طریق آموزش زبان انگلیسی پایه‌ریزی شد. آنچه این مدل را از رویکرد‌های نهادی متمایز می‌کند، اتکای آن بر سرمایه اجتماعی و اعتماد جامعه محلی است. داوطلبان که خود از دل همان محله‌ها و بافت‌های اجتماعی کودکان برخاسته‌اند، صرفا نقش معلم را ایفا نمی‌کنند؛ آنها به عنوان الگو‌های رفتاری (Role Models) وارد عمل می‌شوند. تحلیل محتوای برنامه‌های درسی این ابتکار نشان می‌دهد تمرکز آن صرفا بر دستور زبان و واژگان نیست، ۴۰ درصد از فعالیت‌ها به تمرین‌های مکالمه (Conversational Exercises)، نقش‌آفرینی گروهی و سخنرانی عمومی (Public Speaking) اختصاص یافته. هدف، پرورش تفکر انتقادی و تقویت عاملیت (Agency) فردی در کودکان است.

برای نمونه، نشست‌های منظم بحث گروهی به زبان انگلیسی، بستری را فراهم می‌آورد تا کودکانی مانند «سلطان» ۹ ساله، که در یکی از مصاحبه‌های این برنامه ابراز تمایل کرده بود معلم زبان انگلیسی شود، بتواند تجربیات شخصی خود را به اشتراک بگذارد. این تغییر نگرش در کودکانی که با دشواری‌های زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، نشان‌دهنده تأثیر کیفیت محیط یادگیری به اندازه خود محتوای آموزشی است. داده‌های گردآوری شده از این پروژه حاکی از آن است که مدل آموزشی جوان‌محور (Youth-Led)، به دلیل ایجاد فضایی امن و قابل درک برای دانش‌آموزان، اثربخشی بالاتری نسبت به محیط‌های سنتی و خشک نهادی دارد. این تجربه برای داوطلبان نیز تحول‌آفرین بوده است؛ به طوری که بسیاری از آنها گزارش داده‌اند که این فعالیت به آنها در تقویت مهارت‌های رهبری و درک عمیق‌تر چالش‌های جامعه خود کمک کرده است.

معیار واقعی سنجش نوآوری اجتماعی، قابلیت تکرارپذیری (Replicability) آن در بستر‌های فرهنگی متفاوت است. در سال ۲۰۲۵، ابتکار Voices Unbound گامی فراتر از مرز‌های عربستان نهاد و فعالیت خود را به یک مدرسه شبانه‌روزی (یتیم‌خانه) در زنگبار، تانزانیا گسترش داد. این انتقال، آزمونی جدی برای سنجش انعطاف‌پذیری مدل «تحویل آموزش داوطلبانه توسط جوانان» (Youth-Led Education Delivery System) بود. نتایج میدانی نشان داد که دانش‌آموزان زنگباری همان اشتیاق به یادگیری و رشد اعتمادبه‌نفس را نشان دادند که همتایان سعودی خود در جده از خود بروز داده بودند. گزارش‌های داوطلبان محلی در زنگبار حاکی از افزایش چشمگیر مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌های سطح مدرسه بود؛ کودکانی که پیشتر از حضور در گروه‌ها اجتناب می‌کردند، داوطلب ایفای نقش‌های رهبری شدند و آنهایی که سکوت پیشه کرده بودند، با اشتیاق به پرسش‌گری و تعامل روی آوردند.

موفقیت این برنامه در زنگبار، معماری موفق آن را به اثبات رساند. سه مؤلفه کلیدی در این الگو قابل شناسایی است: نخست، چابکی (Agility) در تطبیق با شرایط محلی؛ دوم، هزینه عملیاتی پایین (Low-cost Operations) که آن را برای جوامع با منابع محدود مقرون‌به‌صرفه می‌سازد؛ و سوم، اصالت ارتباط با جامعه (Authenticity of Community Connection) که جایگزینی برای آن در ساختار‌های بروکراتیک دشوار است. این ابتکار نشان داد که شکاف آموزشی جهانی، به ویژه در حوزه زبان انگلیسی که دروازه ورود به شبکه‌های دانش جهانی و اشتغال دیجیتال محسوب می‌شود، می‌تواند با بسیج نیرو‌های داوطلب جوان و استفاده از ظرفیت‌های بومی، به طور مؤثری پر شود. این الگوی فراگیرمحور، که از دل جامعه جوانان عربستان برخاسته، اکنون به عنوان یک طرح اولیه (Blueprint) برای مداخلات مشابه در سطح بین‌المللی مطرح است و پتانسیل خود را برای جبران نارسایی‌های سیستم‌های آموزشی سنتی در نقاط جهان به اثبات رسانده است.

انتهای پیام/