پایان عصر پروتئین ارزان دریایی+ جدول
بررسی آمارهای متعدد نشان میدهد این محصول خیلی پیشتر، از سبد اقشار کم درآمد خارج شده و به رغم تلاشهای دولت از جمله سبدهای حمایتی این مساله هنوز حل نشده است .گزارش و جدول زیر نشان میدهد هم اکنون فاصله قیمتی این محصولات با جیب متقاضیان همخوانی نداشته و به مرور زمان خواه ناخواه منجر به تغییر سبک زندگی و الگوی مصرف خواهد شد.
سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ (دوره گذار و تورم نهادهای):
در این دوره، تمرکز بر افزایش بهرهوری در قفس و مزارع پرورشی بود. اما با حذف ارز ترجیحی نهادههای دامی، قیمت ماهی (بهویژه قزلآلا) با جهش مواجه شد. در این سالها ماهی هنوز کالایی برای طبقه متوسط محسوب میشد.
سال ۱۴۰۳ (فشار بر زنجیره تأمین):
افزایش قیمت بنزین و قطعات یدکی ناوگان صیادی، هزینه تمامشده صید در آبهای دور و خلیج فارس را به شدت بالا برد. قیمتها در این سال به شکلی صعودی حرکت کردند که مصرف ماهی در دهکهای پایین کاهش یافت.
سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ (تأثیر مستقیم جنگ و تحولات سیاسی):
از اسفند ۱۴۰۴، با آغاز حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا به زیرساختها، صیادی در خلیج فارس و دریای عمان با مخاطرات امنیتی جدی روبهرو شد.
تولید: بسیاری از مزارع پرورشی به دلیل قطع برق و نبود خوراک ماهی دچار تلفات شدند. صید تجاری نیز به دلیل ناامنی خطوط کشتیرانی به حداقل رسید.
قیمت: همانطور که در متن قبلی اشاره شد، قیمت ۶۵۰ هزار تومانی قزلآلا در اردیبهشت ۱۴۰۵ نتیجه مستقیم تخریب زنجیره تأمین، گرانی سوخت و کاهش شدید عرضه است.
در حال حاضر، تولید آبزیان با چالش «بقاء» روبروست و تمرکز دولت جدید بر بازسازی مزارع آسیبدیده و ایمنسازی مسیرهای صیادی برای جلوگیری از حذف کامل این پروتئین از سفره مردم قرار دارد.
تحول در سبد مصرفی بر اساس جدول؛ قزلآلا در لیست کالاهای لوکس
یکی از نگرانکنندهترین تحولات در بازار آبزیان، تغییر جایگاه «ماهی قزلآلا» است. این محصول که تا یک دهه پیش به عنوان پروتئین اصلی و در دسترس توده مردم شناخته میشد، اکنون با رسیدن به قیمت ۶۵۰ هزار تومان در نسخه بیاسخوان، رسماً به جرگه کالاهای لوکس پیوسته است. جالب اینجاست که قیمت قزلآلا از برخی گونههای ممتاز دریایی مانند «سنگسر شهری» (۵۵۰ هزار تومان) نیز پیشی گرفته که این موضوع نشاندهنده تورم شدید در بخش نهادههای تولید آبزیان پرورشی است.
ظهور منجیهای ارزانقیمت در خط مقدم بقا
در شرایطی که گونههای محبوب از دسترس خارج میشوند، محصولات کمنامونشانتری همچون «گیدر» و «حسون» به آخرین سنگر خانوادهها برای حفظ پروتئین دریایی در سبد غذایی تبدیل شدهاند. تولیدکنندگان با استراتژی عرضه در بستهبندیهای کوچک ۵۰۰ گرمی و حفظ قیمت زیر ۲۰۰ هزار تومان، تلاش میکنند سهم خود را در بازار حفظ کنند. این محصولات در حال حاضر نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از حذف کامل ماهی از سفره ایرانیان ایفا میکنند.
تحلیل آمارهای فوق نشان میدهد که فرآوری صنعتی ماهی در حال تبدیل شدن به خدماتی گرانقیمت و دور از دسترس است. کارشناسان هشدار میدهند که بدون مداخله جدی دولت در هزینههای تولید و اصلاح زنجیره تأمین، پروتئین دریایی بهزودی از سبد مصرفی طبقه متوسط حذف شده و تنها برای بازارهای هدف خاص و اقشار پردرآمد باقی خواهد ماند. این نقشه بقای اقتصادی، زنگ خطری جدی برای سلامت غذایی جامعه به شمار میرود.
انتهای پیام/
