ورزش قلب را از نو سیمکشی میکند
پژوهشگران در مطالعهای تازه دریافتهاند که ورزش منظم، تنها عضلات و توان قلب را تقویت نمیکند بلکه شبکه عصبی کنترلکننده ضربان قلب را نیز به شکلی غیرمنتظره بازسازی میکند؛ آن هم بهصورت متفاوت در سمت چپ و راست بدن. این یافته میتواند در آینده مسیر درمان بیماریهایی مانند آریتمی قلبی، آنژین مقاوم و حتی سندرم قلب شکسته را تغییر دهد.
به گزارش ساینس دیلی، این تحقیق که توسط پژوهشگران University of Bristol انجام شده و نتایج آن در نشریه علمی Autonomic Neuroscience منتشر شده است روی ساختارهایی به نام گانگلیونهای ستارهای متمرکز بود؛ مجموعههایی از سلولهای عصبی سمپاتیک که در بخش پایینی گردن و قسمت فوقانی قفسه سینه قرار دارند و نقش مهمی در تنظیم ضربان قلب و فشار خون ایفا میکنند.
این گرههای عصبی بخشی از سیستم عصبی خودکار بدن محسوب میشوند و در واکنشهای موسوم به جنگ یا گریز فعال میشوند؛ یعنی زمانی که بدن در شرایط استرس یا فعالیت شدید قرار میگیرد و نیاز به افزایش ضربان قلب دارد.
دانشمندان پیش از این میدانستند ورزش به بهبود سلامت قلب و کاهش ضربان قلب در حالت استراحت کمک میکند، اما تاکنون اطلاعات کمی درباره تاثیر مستقیم فعالیت بدنی بر ساختار اعصاب کنترلکننده قلب وجود داشت. یافتههای جدید نشان میدهد سیستم عصبی بسیار انعطافپذیرتر از چیزی است که تصور میشد.
در این مطالعه پژوهشگران با استفاده از تصویربرداری سهبعدی پیشرفته و تحلیلهای دقیق ساختاری، گانگلیونهای ستارهای موشهای آزمایشگاهی را پس از ۱۰ هفته تمرین هوازی متوسط روی تردمیل بررسی کردند. نتایج نشان داد ورزش باعث ایجاد تغییرات چشمگیر و نامتقارن در دو سمت بدن شده است.
طبق نتایج تعداد نورونها در گانگلیون ستارهای سمت راست در موشهای ورزشکرده حدود چهار برابر بیشتر از سمت چپ بود؛ الگویی که در حیوانات بدون تمرین مشاهده نشد. در عین حال اندازه سلولهای عصبی در دو سمت بدن واکنش متفاوتی نشان داد: نورونهای سمت چپ حدود ۱.۸ برابر بزرگتر شدند اما نورونهای سمت راست کمی کوچکتر شدند. همچنین حجم کلی این خوشههای عصبی پس از دوره تمرین کاهش یافت.
این یافتهها فرضیه قدیمی دانشمندان مبنی بر تأثیر یکنواخت ورزش بر سیستم عصبی خودکار را زیر سوال میبرد و نشان میدهد سمت چپ و راست بدن در برابر فعالیت بدنی واکنشهای ساختاری متفاوتی دارند.
Augusto Coppi، نویسنده اصلی این پژوهش و استاد ارشد کالبدشناسی دامپزشکی در دانشگاه بریستول گفت: این کشف الگوی پنهان جدیدی از تفاوت عملکرد سمت چپ و راست در سیستم خودکار بدن را آشکار میکند؛ سیستمی که قلب را کنترل میکند.
او توضیح داد: این خوشههای عصبی مانند یک دیمر یا تنظیمکننده شدت فعالیت قلب عمل میکنند و ما نشان دادیم ورزش منظم و متوسط میتواند این تنظیمکننده را بهصورت اختصاصی در هر سمت بدن بازسازی کند. این موضوع شاید توضیح دهد چرا برخی درمانها در یک سمت بدن موثرتر از سمت دیگر هستند و در آینده میتواند به هدفمندتر شدن درمانها کمک کند.
پژوهشگران معتقدند این نتایج میتواند پیامدهای مهمی برای درمان بیماریهای قلبی داشته باشد. در حال حاضر پزشکان در برخی بیماریهای شدید قلبی از روشهایی مانند بلوک عصبی یا حذف بخشی از اعصاب گانگلیون ستارهای برای کاهش فعالیت بیشازحد سیستم سمپاتیک استفاده میکنند. این روشها در درمان آریتمیهای خطرناک، آنژین مقاوم و کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو یا همان سندرم قلب شکسته کاربرد دارند؛ بیماریای موقتی که معمولا در پی استرس شدید عاطفی یا جسمی ایجاد میشود.
با این حال پژوهشگران تاکید کردهاند که این مطالعه فعلا روی موشها انجام شده و هنوز برای استفاده بالینی در انسان زود است. تیم تحقیقاتی قصد دارد در مرحله بعد بررسی کند این تغییرات ساختاری چگونه بر عملکرد قلب در حالت استراحت و هنگام ورزش اثر میگذارند و آیا همین الگوی نامتقارن در حیوانات بزرگتر و انسان نیز دیده میشود یا خیر.
کوپی در پایان گفت: درک تفاوتهای سمت چپ و راست میتواند به شخصیسازی درمان اختلالات ریتم قلب و آنژین کمک کند. گام بعدی ما بررسی ارتباط این تغییرات ساختاری با عملکرد واقعی قلب و جستوجوی الگوهای مشابه در انسان است.
انتهای پیام/
