اسکیزوفرنی؛ نگاهی علمی به پیچیدگیهای مغز و روان
همزمان با روز جهانی آگاهیبخشی درباره اسکیزوفرنی (۲۴ مه)، بهزاد گرمابی، عضو هیأت علمی و رئیس مرکز تحقیقات علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، به تشریح جنبههای علمی و بالینی این اختلال پیچیده پرداخت و بر اهمیت ارتقای آگاهی عمومی و کاهش انگ اجتماعی تأکید ورزید.
باورهای نادرست رایج
گرمابی یکی از رایجترین باورهای نادرست در مورد اسکیزوفرنی را، اشتباه گرفتن آن با «چند شخصیتی بودن» دانست. وی توضیح داد که این تصور اشتباه از برداشت نادرست واژه «schizophrenia» نشأت میگیرد و این بیماری اساساً با اختلال در ادراک واقعیت، تفکر و پردازش شناختی سروکار دارد، نه وجود چند شخصیت مستقل در یک فرد.
علائم و نشانهها
فرد مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است دچار علائمی، چون توهم شنیداری، باورهای نادرست (هذیان)، اختلال در تفکر، کاهش انگیزه، کنارهگیری اجتماعی و مشکلات شناختی شود که همگی میتوانند عملکرد تحصیلی، شغلی و روابط اجتماعی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهند.
نگاه علوم اعصاب به اسکیزوفرنی
یافتههای علوم اعصاب نشان میدهند که اسکیزوفرنی صرفاً یک اختلال روانشناختی نیست، بلکه با تغییرات عملکردی و ساختاری در شبکههای عصبی مغز همراه است. عدم تعادل در سیستمهای نوروترنسمیتری، بهویژه دوپامین و گلوتامات، نقش مهمی در پاتوفیزیولوژی بیماری ایفا میکند. به طور مثال، افزایش فعالیت دوپامین در مسیر مزولیمبیک با علائم مثبت مانند توهم و هذیان و کاهش آن در قشر پیشپیشانی با علائم منفی و اختلالات شناختی مرتبط است.
اختلال در گیرندههای NMDA، کاهش هماهنگی شبکههای مغزی، التهاب عصبی، استرس اکسیداتیو و اختلالات ریتم سیرکادین و خواب نیز در بروز یا تشدید علائم نقش دارند و نشاندهنده تعامل پیچیده عوامل ژنتیکی، عصبی و محیطی در این بیماری هستند.
اهمیت تشخیص زودهنگام و درمان
گرمابی بر اهمیت تشخیص زودهنگام تأکید کرد و علائم هشداردهندهای، چون انزوای اجتماعی، بدبینی شدید، افت عملکرد تحصیلی یا شغلی، بیتفاوتی عاطفی، اختلال خواب و گفتار نامنسجم را برشمرد که نیازمند ارزیابی تخصصی توسط روانپزشک هستند.
وی اسکیزوفرنی را یک اختلال مزمن، اما قابل کنترل دانست و بیان داشت که تشخیص زودهنگام، درمان دارویی، رواندرمانی و حمایت خانوادگی میتواند کیفیت زندگی بیماران را به طور قابل توجهی بهبود بخشد.
کاهش انگ اجتماعی؛ ضرورتی حیاتی
رئیس مرکز تحقیقات علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، جامعه را نیازمند آگاهی بیشتر و کاهش انگ اجتماعی نسبت به مبتلایان به اسکیزوفرنی دانست و خاطرنشان کرد که بسیاری از این افراد نه تنها به دلیل بیماری، بلکه به علت قضاوتهای نادرست و طرد اجتماعی آسیب میبینند.
در پایان، گرمابی ابراز امیدواری کرد که با نگاهی آگاهانهتر، انسانیتر و مبتنی بر دانش، به سلامت روان و افراد درگیر با این اختلال نگریسته شود.
انتهای پیام/
