صنعت قهوه زیر فشار سهمیهبندی و بلاتکلیفی/ ۶۵۰ هزار شاغل چشمانتظار تصمیم دولت
به گزارش برنا ، فعالان این حوزه معتقدند سیاستهای سهمیهبندی، تأخیر در تخصیص ارز، سختگیریهای بانکی و طولانی شدن فرآیند واردات، آینده این صنعت را با چالشهای جدی مواجه کرده است. محمد رضا امیریفرد، فعال و کارشناس صنعت قهوه ، در گفتوگویی تفصیلی با برنا به بررسی مهمترین مشکلات و مطالبات فعالان این صنعت پرداخته است.
صنعت قهوه چه جایگاهی در اقتصاد ایران دارد و حجم بازار آن چقدر است؟
قهوه در سالهای اخیر به یکی از صنایع مهم کشور تبدیل شده است. بر اساس آمارهای موجود، مصرف سالانه قهوه در ایران حدود ۵۵ هزار تن است و هر سال بین ۴۳ تا ۴۵ هزار تن قهوه وارد کشور میشود. این صنعت علاوه بر تأمین نیاز مصرفکنندگان، نقش مهمی در اشتغالزایی دارد؛ بهگونهای که حدود ۲۰۰ هزار نفر بهصورت مستقیم و بیش از ۴۵۰ هزار نفر بهصورت غیرمستقیم در زنجیره تأمین، فرآوری، توزیع و فروش قهوه فعالیت میکنند.
صنعت قهوه چه میزان ارزش افزوده برای اقتصاد کشور ایجاد میکند؟
قهوه از جمله صنایعی است که ارزش افزوده بالایی ایجاد میکند. برآوردهای ما نشان میدهد ارزش افزوده حاصل از این صنعت بین ۱۵ تا ۲۰ برابر ارزش اولیه محصول است. به همین دلیل توسعه این صنعت میتواند نقش مؤثری در اشتغال و رونق تولید داخلی داشته باشد.
مهمترین دلایل افزایش قیمت قهوه در ماههای اخیر چیست؟
عوامل متعددی در افزایش قیمت قهوه نقش دارند. مهمترین عامل، تأخیر در تخصیص ارز و بلاتکلیفی واردکنندگان است. از سوی دیگر، شرایط ژئوپلیتیکی منطقه، افزایش هزینههای حملونقل و لجستیک، بالا رفتن ریسک سرمایهگذاری و طولانی شدن زمان بازگشت سرمایه نیز بر قیمت تمامشده تأثیر گذاشته است. در گذشته سرمایه واردکنندگان طی دو تا سه ماه بازمیگشت، اما اکنون این دوره به پنج تا شش ماه و حتی بیشتر رسیده است.
سهم عوامل داخلی و خارجی در افزایش قیمت قهوه را چگونه ارزیابی میکنید؟
به اعتقاد من سهم عوامل داخلی بیش از عوامل خارجی است. سیاستهای مرتبط با واردات، سهمیهبندی، سختگیریهای بانکی، مسائل گمرکی و تعیین تکلیف نشدن فرآیند انتقال ارز، بیشترین تأثیر را بر بازار قهوه داشتهاند. البته مشکلات لجستیکی خارجی و تحولات منطقهای نیز بیتأثیر نبودهاند، اما وزن عوامل داخلی بیشتر است.
موضوع سهمیهبندی واردات قهوه از چه زمانی آغاز شد و چه پیامدهایی داشته است؟
از سال ۱۴۰۳ وزارت جهاد کشاورزی با هدف مدیریت واردات برخی کالاهای کشاورزی، نظام سهمیهبندی را اجرا کرد. اما در عمل شاهد بودیم شرکتهایی که سابقهای در حوزه قهوه نداشتند و در زمینه کالاهای دیگری مانند برنج، حبوبات یا سایر اقلام اساسی فعالیت میکردند، وارد بازار قهوه شدند و سهمیه دریافت کردند.
چه انتقاداتی به این روند وجود دارد؟
مهمترین انتقاد نبود شفافیت در فرآیند تخصیص سهمیههاست. طی سالهای گذشته جلسات متعددی با مسئولان وزارت جهاد کشاورزی برگزار کردهایم، اما هنوز پاسخ روشنی درباره سازوکار تخصیص سهمیهها دریافت نکردهایم. معتقدیم حذف نظام سهمیهبندی و حرکت به سمت واردات بدون انتقال ارز میتواند شفافیت بیشتری در بازار ایجاد کند و از بروز رانت جلوگیری کند.
وضعیت تخصیص ارز برای واردات قهوه در حال حاضر چگونه است؟
متأسفانه همچنان بلاتکلیفی وجود دارد. موضوع تخصیص ارز در تالار دوم مطرح است، اما هنوز وضعیت روشنی ندارد. همچنین بخشی از ثبت سفارشهای انجامشده از سال ۱۴۰۴ تاکنون در انتظار تخصیص ارز باقی ماندهاند که این مسئله فشار زیادی را به فعالان این صنعت وارد کرده است.
آیا واردکنندگان کالاهای اساسی به بازار قهوه نیز ورود کردهاند؟
در بسیاری از موارد چنین اتفاقی رخ داده است. البته اگر این شرکتها از دانش و تخصص کافی برخوردار باشند، حضور آنها میتواند مفید باشد؛ اما زمانی که بدون شناخت کافی وارد این حوزه شوند، احتمال آسیب به ساختار تخصصی بازار و کاهش کیفیت فعالیتها افزایش مییابد.
مهمترین مطالبات فعالان صنعت قهوه از دولت چیست؟
نخستین مطالبه ما فراهم شدن شرایط فعالیت برای فعالان تخصصی این صنعت است. همچنین انتظار داریم وضعیت تخصیص ارز هرچه سریعتر مشخص شود تا فعالان اقتصادی بتوانند برای آینده برنامهریزی کنند.
چه اقداماتی میتواند به حل مشکلات صنعت قهوه کمک کند؟
سه اقدام فوری ضروری است؛ نخست حذف نظام سهمیهبندی، دوم تعیین تکلیف سریع وضعیت تخصیص ارز و سوم هماهنگی بیشتر میان معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، گمرک و سایر دستگاههای مرتبط برای تسریع فرآیندهای وارداتی و توجه به قیمتهای کارشناسی اعلامشده از سوی انجمن قهوه ایران.
در پایان اگر نکتهای باقی مانده است، بفرمایید.
یکی از مطالبات جدی ما ممنوعیت واردات قهوه فرآوریشده و برشته به کشور است. ایران ظرفیت بالایی در حوزه فرآوری دانه سبز قهوه دارد و میتواند ارزش افزوده قابل توجهی از این طریق ایجاد کند. واردات دانه سبز به جای محصول نهایی، علاوه بر حمایت از تولید داخلی، موجب اشتغالزایی بیشتر و توسعه پایدار صنعت قهوه در کشور خواهد شد.
انتهای پیام/
