آشیان از ۹ تیر در ایستگاه سوم/ مسکن استیجاری تا کجا موفق بوده است؟
برنا با بررسی روند اجرای این طرح و گفتوگو با فعالان صنعت ساختمان، به این پرسش پاسخ میدهد.
آشیان، از یک ایده تا ورود به فاز سوم اجرا
بازار اجاره مسکن طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین دغدغههای خانوارهای ایرانی تبدیل شده است. رشد مداوم قیمت مسکن، کاهش توان خرید و افزایش تقاضا برای اجاره، دولت را به سمت طراحی الگوی تازهای برای توسعه واحدهای استیجاری سوق داد؛ طرحی که با عنوان «آشیان» شناخته میشود و هدف آن، افزایش عرضه واحدهای استیجاری با مشارکت دولت و بخش خصوصی است.
این طرح پیش از این در استانهای قزوین، مرکزی، مازندران، البرز، گیلان و خراسان جنوبی وارد مرحله ثبتنام شده بود و اکنون نیز با اضافه شدن استانهای ایلام، کرمانشاه و گلستان، دامنه اجرای آن گسترش یافته است، موضوعی که نشان میدهد دولت به دنبال توسعه تدریجی این الگو در سراسر کشور است.
کارنامه طرح، موفقیت نسبی، اما راهی طولانی در پیش است
اگرچه هنوز بخش عمده پروژههای این طرح به مرحله بهرهبرداری نرسیدهاند، اما کارشناسان معتقدند عبور از مرحله طراحی و ورود به فاز اجرایی، نخستین موفقیت «آشیان» محسوب میشود.
به گفته فعالان بازار مسکن، استقبال متقاضیان از ثبتنام در استانهای نخست، نشاندهنده نیاز جدی جامعه به واحدهای استیجاری سازمانیافته است، اما از سوی دیگر روند تأمین منابع مالی، همکاری شبکه بانکی و سرعت ساخت پروژهها همچنان با چالشهایی روبهروست.
اقتصاددانان معتقدند اثر واقعی این طرح زمانی در بازار اجاره نمایان خواهد شد که واحدهای ساختهشده وارد چرخه عرضه شوند؛ زیرا تنها افزایش واقعی عرضه است که میتواند به تعدیل قیمتها و ایجاد رقابت در بازار اجاره منجر شود.
تجربه کشورهای موفق چه میگوید؟
نگاهی به تجربه کشورهای موفق نشان میدهد مسکن استیجاری تنها زمانی به نتیجه میرسد که دولت نقش تسهیلگر داشته باشد، نه صرفاً مجری.
در آلمان و اتریش، بخش بزرگی از خانوارها در واحدهای استیجاری با قراردادهای بلندمدت زندگی میکنند و سرمایهگذاران از مشوقهای مالیاتی و تسهیلات کمبهره بهرهمند هستند. در سنگاپور نیز دولت با برنامهریزی دقیق، بخش مهمی از نیاز مسکن اقشار متوسط و کمدرآمد را از طریق الگوهای حمایتی تأمین کرده است.
کارشناسان معتقدند استفاده از این تجربیات میتواند مسیر اجرای طرح «آشیان» را نیز هموارتر کند.
اصل اجرای طرح مسکن استیجاری اقدامی مثبت است
محمدرضا سلیمانی، انبوهساز، در گفتوگو با برنا اظهار کرد: «اصل اجرای طرح مسکن استیجاری اقدامی مثبت است، اما تا زمانی که تأمین مالی پروژهها روان و مستمر نباشد، سرعت ساخت به اندازهای نخواهد بود که بتواند بر بازار اجاره اثر بگذارد.»
احمد امیری، فعال صنعت ساختمان در این خصوص گفت: «اگر دولت برای سازندگان واحدهای استیجاری معافیتهای مالیاتی، تخفیف در عوارض و تسهیلات بلندمدت در نظر بگیرد، بخش خصوصی استقبال بسیار بیشتری از این طرح خواهد کرد.»
رضا کریمی، انبوهساز نیز معتقد است: «هزینه ساخت طی سالهای اخیر به شدت افزایش یافته و بدون حمایت مالی، سرمایهگذاری در پروژههای استیجاری از نظر اقتصادی برای بسیاری از سازندگان جذاب نیست.»
حمید نادری، توسعهگر مسکن نی در این خصوص در گفتوگو با برنا تأکید کرد: «واگذاری زمین مناسب و کاهش هزینههای اولیه ساخت، مهمترین عاملی است که میتواند قیمت تمامشده واحدهای استیجاری را کاهش دهد و اجارهبها را در سطح قابلقبول نگه دارد.»
سعید بهرامی، انبوهساز، نیز گفت: «اگر طرح آشیان با مدیریت حرفهای و مشارکت گسترده بخش خصوصی ادامه پیدا کند، طی چند سال آینده میتواند به یکی از ابزارهای مؤثر تنظیم بازار اجاره در کشور تبدیل شود.»
موفقیت نهایی، وابسته به سه شرط اساسی
کارشناسان بر این باورند که موفقیت طرح «آشیان» تنها با افزایش تعداد استانهای تحت پوشش یا ثبتنام متقاضیان سنجیده نمیشود، بلکه شاخص اصلی، میزان واحدهای ساختهشده، سرعت تحویل، کیفیت مدیریت پروژهها و تأثیر واقعی بر کاهش فشار بازار اجاره است.
از نگاه فعالان صنعت ساختمان، تحقق این هدف به سه پیششرط اساسی نیاز دارد؛ تأمین مالی پایدار، مشارکت گسترده بخش خصوصی و حمایت مؤثر دولت از سرمایهگذاران. در صورت تحقق این الزامات، «آشیان» میتواند از یک طرح حمایتی به الگویی پایدار برای توسعه بازار اجاره در ایران تبدیل شود؛ الگویی که نهتنها به افزایش عرضه مسکن استیجاری میانجامد، بلکه میتواند بخشی از التهاب چند سال اخیر بازار اجاره را نیز مهار کند
انتهای پیام/
