روش غیرجراحی جدید درد آرتروز زانو را تا ۵۰ درصد کاهش داد

پژوهشگران آلمانی با ارائه یک روش درمانی جدید و کم‌تهاجمی موفق شدند درد ناشی از آرتروز زانو را در بیماران به میزان قابل توجهی کاهش دهند. نتایج یک مطالعه ۱۲ ماهه نشان می‌دهد این روش نه‌تنها درد بیماران را تقریبا به نصف رسانده بلکه عملکرد حرکتی و کیفیت زندگی آنها را نیز بهبود بخشیده است.

به گزارش ساینس آلرت، آرتروز زانو یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مفصلی در جهان است که در اثر فرسایش غضروف محافظ استخوان‌ها ایجاد می‌شود. این بیماری میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان با درد، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی مواجه کرده و در موارد شدید تنها راه درمان آن تعویض مفصل زانو است.

اکنون گروهی از پژوهشگران به سرپرستی محققان دانشگاه علوم پزشکی شاریته برلین در آلمان رویکرد درمانی تازه‌ای را توسعه داده‌اند که بدون نیاز به جراحی می‌تواند درد و التهاب ناشی از آرتروز زانو را کاهش دهد.

این روش بر پایه تکنیکی به نام آمبولیزاسیون شریان‌های زانو (Genicular Artery Embolization یا GAE) انجام می‌شود. در این روش رگ‌های خونی غیرطبیعی که در اطراف مفصل مبتلا به آرتروز ایجاد شده‌اند و همچنین اعصاب مرتبط با انتقال درد به‌طور هدفمند مسدود می‌شوند. پژوهشگران معتقدند با قطع جریان خون در این رگ‌های غیرطبیعی فعالیت اعصاب درد نیز کاهش یافته و التهاب مفصل کنترل می‌شود.

اگرچه تکنیک GAE طی چند سال گذشته مورد استفاده قرار گرفته است، اما نوآوری اصلی این پژوهش در استفاده از ماده‌ای جدید برای مسدودسازی رگ‌هاست. در روش‌های پیشین از آنتی‌بیوتیک‌ها به‌عنوان عامل انسداد استفاده می‌شد که می‌توانست خطر التهاب بیشتر و همچنین نگرانی‌هایی درباره گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی ایجاد کند.

در مطالعه جدید پژوهشگران از ریزکره‌های ژلاتینی قابل جذب استفاده کردند؛ ذرات میکروسکوپی که پس از تزریق به‌تدریج در جریان خون حل می‌شوند و تنها رگ‌های غیرطبیعی ایجادشده در اثر آرتروز را مسدود می‌کنند بدون آنکه خون‌رسانی طبیعی زانو مختل شود.

به گفته فلوریان نیما فلکنشتاین، رادیولوژیست دانشگاه شاریته برلین این روش درمانی مستقیما افزایش غیرطبیعی عروق خونی اطراف مفصل را هدف قرار می‌دهد و با اصلاح محیط عصبی-عروقی آسیب‌دیده هم التهاب و هم درد را کاهش می‌دهد. به گفته او استفاده از ریزکره‌های قابل جذب ممکن است نخستین روشی باشد که علاوه بر تسکین علائم روند پیشرفت بیماری را نیز کند می‌کند.

این ریزکره‌ها طی یک عمل کم‌تهاجمی و بدون نیاز به آمادگی طولانی یا بستری شدن طولانی‌مدت در بیمارستان به زانو تزریق می‌شوند. هرچند انسداد ایجادشده دائمی نیست و ذرات ژلاتینی ظرف چند ساعت جذب می‌شوند، اما همین مداخله کوتاه‌مدت برای شکستن چرخه التهاب و درد مزمن کافی است.

فلکنشتاین توضیح داد که با مسدود کردن رگ‌های غیرطبیعی ساختار عروقی زانو به وضعیت طبیعی نزدیک‌تر می‌شود و در نتیجه ساختار عصبی مرتبط با درد نیز بهبود می‌یابد. 

به گفته وی بیماران شرکت‌کننده در این مطالعه کاهش چشمگیر درد، افزایش عملکرد حرکتی، بهبود توانایی انجام فعالیت‌های روزمره، مشارکت بیشتر در فعالیت‌های ورزشی و تفریحی و همچنین ارتقای قابل توجه کیفیت زندگی را تجربه کردند.

این مطالعه ۱۹۴ بیمار مبتلا به درد زانوی ناشی از آرتروز را با میانگین سنی ۶۹ سال بررسی کرد. تمامی این افراد پیش از ورود به مطالعه به درمان‌های رایج از جمله فیزیوتراپی، دارو‌های ضدالتهاب و تزریق‌های داخل مفصلی پاسخ مناسبی نداده بودند.

بررسی نتایج نشان داد میانگین شدت درد بیماران که در ابتدای مطالعه ۷ از ۱۰ بود پس از گذشت ۱۲ ماه به ۳ از ۱۰ کاهش یافت. همچنین تمامی شاخص‌های مرتبط با عملکرد روزانه، فعالیت‌های ورزشی و تفریحی، علائم آرتروز و کیفیت زندگی بهبود معنی‌داری نشان دادند. پژوهشگران همچنین هیچ عارضه جانبی قابل توجهی در بیماران مشاهده نکردند.

فلکنشتاین تاکید کرد که ارزش این نتایج در آن است که از داده‌های واقعی بیماران به‌دست آمده و شرکت‌کنندگان همان گروهی هستند که پزشکان هر روز در مراکز درمانی با آنها روبه‌رو می‌شوند. به گفته او برای بیماران مناسب این روش می‌تواند تنها با یک مداخله کم‌تهاجمی، تسکین طولانی‌مدت ایجاد کند و گزینه درمانی ارزشمندی میان تزریق‌های داخل مفصلی و جراحی تعویض مفصل باشد.

با این حال پژوهشگران به برخی محدودیت‌های مطالعه نیز اشاره کردند. این تحقیق فاقد گروه کنترل برای مقایسه نتایج بود و تمامی شرکت‌کنندگان از یک مرکز درمانی انتخاب شده بودند. از این رو برای تایید قطعی اثربخشی این روش انجام مطالعات بزرگ‌تر پیگیری بیماران در بازه‌های زمانی طولانی‌تر و اجرای کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌شده ضروری است.

با وجود این محدودیت‌ها پژوهشگران معتقدند نتایج به‌دست‌آمده امید تازه‌ای برای درمان آرتروز زانو ایجاد کرده است؛ بیماری ناتوان‌کننده‌ای که بسیاری از بیماران هنوز میان درمان‌های محافظه‌کارانه و جراحی تعویض مفصل، گزینه موثر و مناسبی در اختیار ندارند.

نتایج این پژوهش در نشریه تخصصی Radiology منتشر شده است.

انتهای پیام/