کشف RNA مرموزی که فقط در بدن زنان وجود دارد
پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه ویرجینیا موفق به شناسایی یک مولکول RNA غیرمعمول شدهاند که تنها در زنان یافت میشود و به نظر میرسد در تنظیم عملکرد سیستم ایمنی، شکلگیری سلولهای خونی، شدت عفونتها و حتی احتمال بروز بیماریهای خودایمنی نقش مهمی ایفا کند.
به گزارش ساینس دیلی، این یافتهها دیدگاه دیرینه دانشمندان درباره نوعی از RNA موسوم به RNA کیمری (Chimeric RNA) را به چالش میکشد، مولکولهایی که سالها تصور میشد صرفا حاصل خطاهای ژنتیکی هستند و عمدتا با سرطان ارتباط دارند. اکنون شواهد جدید نشان میدهد که برخی از این RNAها نهتنها بخشی طبیعی از زیستشناسی انسان هستند بلکه وظایف مهمی نیز در سلامت بدن بر عهده دارند.
کشف RNA کیمری
در این مطالعه هویی لی استاد دپارتمان آسیبشناسی دانشگاه ویرجینیا به همراه همکارانش RNA کیمری جدیدی به نام UBA۱-CDK۱۶ را شناسایی کردند. RNAهای کیمری از بخشهایی متعلق به بیش از یک ژن تشکیل شدهاند و به همین دلیل در گذشته بهعنوان محصولی غیرطبیعی در نظر گرفته میشدند اما نتایج این پژوهش نشان میدهد که UBA۱-CDK۱۶ در شرایط طبیعی بدن نیز تولید میشود و احتمالا در تنظیم فرآیند خونسازی و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد.
هویی لی در اینباره گفت: RNAهای کیمری مولکولهایی هستند که از بخشهایی از ژنهای مختلف تشکیل شدهاند. پیشتر تصور میشد این مولکولها فقط در سرطان وجود دارند اما تحقیقات ما نشان میدهد که آنها میتوانند بخشی از فیزیولوژی طبیعی بدن باشند و نقشهای مهمی در سلامت انسان ایفا کنند.
چرا این RNA فقط در زنان دیده میشود؟
به گفته پژوهشگران دلیل مشاهده این RNA تنها در زنان به تفاوت کروموزومهای جنسی بازمیگردد. زنان معمولا دارای دو کروموزوم X هستند در حالی که مردان یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y دارند.
در سلولهای زنان، یکی از دو کروموزوم X معمولا غیرفعال میشود با این حال بررسیهای این تیم نشان داد که همین کروموزوم غیرفعال نیز RNA کیمری UBA۱-CDK۱۶ را تولید میکند. پژوهشگران همچنین موفق شدند این RNA را در نمونههای خون زنان شناسایی کنند. این موضوع میتواند راه را برای توسعه آزمایشهای تشخیصی جدید هموار کند.
ارتباط با شدت بیماری کووید-۱۹
یکی از مهمترین یافتههای این مطالعه، ارتباط میان این RNA و شدت ابتلا به کووید۱۹ بود. بررسیها نشان داد RNA UBA۱-CDK۱۶ در ۵۰ درصد از زنانی که به نوع شدید کووید-۱۹ مبتلا شده بودند، قابل شناسایی نبود در مقابل این مولکول در زنانی که بدون علامت به ویروس آلوده شده بودند همچنان وجود داشت.
علاوه بر این پژوهشگران دریافتند هرچه سطح این RNA کمتر باشد احتمال بروز بیماری شدید نیز افزایش مییابد. این موضوع نشان میدهد که UBA۱-CDK۱۶ میتواند بهعنوان یک شاخص زیستی برای پیشبینی شدت بیماری مورد استفاده قرار گیرد.
نقش احتمالی در تنظیم سلولهای ایمنی
پژوهشگران معتقدند این RNA احتمالا در تنظیم تولید نوتروفیلها نقش دارد نوعی از گلبولهای سفید که نخستین خط دفاعی بدن در برابر عوامل بیماریزا محسوب میشوند. پیش از این نیز شمار نوتروفیلها بهعنوان یکی از شاخصهای پیشبینیکننده وضعیت بیماران مبتلا به کووید-۱۹ شناخته شده بود بنابراین تنظیم این سلولها توسط UBA۱-CDK۱۶ میتواند توضیحی برای ارتباط آن با شدت بیماری باشد.
بازنگری در نقش RNAهای کیمری
RNA وظیفه انتقال دستورالعملهای ژنتیکی استخراجشده از DNA را برای انجام فعالیتهای حیاتی سلولها بر عهده دارد. سالها دانشمندان تصور میکردند RNAهای کیمری صرفا نتیجه اشتباه در رونویسی اطلاعات ژنتیکی هستند. این اشتباهات معمولا در سرطان رخ میدهد و موجب ایجاد ترکیبهای غیرعادی از ژنها میشود، اما یافتههای جدید نشان میدهد که دستکم برخی از این مولکولها نهتنها طبیعی هستند، بلکه در تنظیم بیان ژنها و عملکرد سلولها نیز نقش فعالی دارند.
سرنخی برای درک بیماریهای خودایمنی در زنان
نتایج این پژوهش همچنین نشان میدهد UBA۱-CDK۱۶ ممکن است بهعنوان یک مکانیسم طبیعی برای جلوگیری از فعالیت بیشازحد سیستم ایمنی عمل کند. از آنجا که بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید واماس در زنان بسیار شایعتر از مردان هستند پژوهشگران معتقدند بررسی دقیقتر این RNA میتواند به درک علت این تفاوت کمک کند.
به گفته محققان مطالعات آینده مشخص خواهد کرد که آیا این RNA میتواند بهعنوان شاخصی برای پیشبینی خطر ابتلا به بیماریهای خودایمنی، تشخیص زودهنگام بیماریها یا حتی توسعه درمانهای جدید مورد استفاده قرار گیرد یا خیر.
گامی به سوی شناخت لایهای جدید از ژنوم انسان
هویی لی درباره اهمیت این کشف گفت: انسانها تقریبا به همان تعداد ژنهایی را دارند که مگس سرکه و برخی کرمها دارند بنابراین تعداد ژنها بهتنهایی نمیتواند پیچیدگی زیستی انسان را توضیح دهد. ما معتقدیم RNAهای کیمری راهکاری دیگر برای گسترش قابلیتهای عملکردی ژنوم هستند بدون آنکه تعداد ژنها افزایش یابد.
وی افزود: این یافته نشان میدهد لایه جدیدی از کنترل بیان ژنها وجود دارد. RNAهای کیمری میتوانند مجموعهای پنهان از نشانگرهای زیستی و اهداف درمانی باشند که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
پژوهشگران در پایان تاکید کردند که شناسایی نقش دقیق UBA۱-CDK۱۶ میتواند افقهای تازهای در تشخیص بیماریها، ارزیابی خطر ابتلا به عفونتها و بیماریهای خودایمنی و توسعه روشهای درمانی نوین برای سلامت زنان بگشاید.
انتهای پیام/
