نهضت خورشیدی در یزد شتاب گرفت/ 574 مگاوات برق پاک وارد مدار شد

به گزارش خبرگزاری برنا از یزد، در روزهایی که مسئله تأمین پایدار انرژی و عبور از ناترازی برق به یکی از مهم‌ترین مسائل کشور تبدیل شده، شاهد شتاب گرفتن نهضت توسعه نیروگاه‌های خورشیدی است؛ نهضتی که این‌بار تنها در قالب یک پروژه منفرد یا یک سرمایه‌گذاری محدود ظاهر نشده، بلکه مجموعه‌ای از نیروگاه‌های بخش خصوصی و دولتی را در نقاط مختلف استان دربر گرفته است.

از ابرکوه و مروست تا میبد و خاتم، هم‌زمان با هفته دولت، پروژه‌هایی در حوزه انرژی خورشیدی به بهره‌برداری رسیده یا عملیات اجرایی آنها آغاز شده است؛ پروژه‌هایی که مجموع ظرفیت اعلام‌شده آنها در پنج گزارش مورد بررسی، با احتساب دو پروژه جداگانه مطرح‌شده در گزارش نیروگاه‌های 16.5 مگاواتی، به 136.5 مگاوات می‌رسد.

در این میان، یک نیروگاه 80 مگاواتی در شهرستان خاتم، نیروگاه 27 مگاواتی در قالب کلنگ‌زنی 9 واحد سه مگاواتی، نیروگاه 16.5 مگاواتی و یک نیروگاه سه مگاواتی دیگر در میبد، نیروگاه هفت مگاواتی ابرکوه و نیروگاه سه مگاواتی مروست، تصویری روشن از گستردگی سرمایه‌گذاری‌های جدید در حوزه انرژی خورشیدی استان ارائه می‌کنند.

این تحولات از یک سو نشان‌دهنده ورود جدی سرمایه‌گذاران به صنعت برق و از سوی دیگر بیانگر تغییر تدریجی الگوی تولید انرژی در استانی است که برخورداری از تابش مناسب خورشید، زمین‌های مستعد و ظرفیت‌های صنعتی و اقتصادی، آن را به یکی از مناطق مناسب کشور برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تبدیل کرده است.

ابرکوه؛ نیروگاه 7 مگاواتی روی ریل تولید برق پاک

در دومین روز هفته دولت، نیروگاه خورشیدی هفت مگاواتی «رشد صنعت ابرکوه» با حضور اسماعیل دهستانی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار یزد و نماینده مردم ابرکوه در مجلس شورای اسلامی افتتاح و وارد مدار تولید شد.

این نیروگاه با سرمایه‌گذاری 600 میلیارد تومان بخش خصوصی احداث شده و به سامانه ردیاب تک‌محور مجهز است؛ فناوری‌ای که امکان بهره‌گیری مؤثرتر از تابش خورشید را در طول روز فراهم می‌کند.

اهمیت این پروژه تنها در ظرفیت هفت مگاواتی آن خلاصه نمی‌شود؛ چراکه اجرای آن نمونه‌ای از ورود سرمایه بخش خصوصی به حوزه‌ای است که هم‌زمان می‌تواند به تأمین برق، کاهش فشار بر شبکه و ایجاد فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری در مناطق مختلف استان کمک کند.

اسماعیل دهستانی در آیین افتتاح این نیروگاه، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی را یکی از رویکردهای دولت چهاردهم دانست و تأکید کرد که این اقدامات علاوه بر پاسخ به نیازهای امروز کشور، نوعی سرمایه‌گذاری ثروت‌آفرین برای نسل‌های آینده محسوب می‌شود.

به گفته وی، موفقیت کشور در عرصه‌های عمرانی، اقتصادی و زیرساختی تا حد زیادی به همراهی و حضور مؤثر بخش خصوصی و استفاده از ظرفیت‌های دانش‌بنیان و بومی وابسته است.

دهستانی همچنین توسعه نیروگاه‌های خورشیدی را اقدامی مبتنی بر عدالت دانست؛ چراکه ظرفیت تابش خورشید در مناطق مختلف کشور قابل بهره‌برداری است و محدود به یک منطقه خاص نیست.

از نگاه مدیریت استان، ابرکوه نیز در کنار ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و تمدنی، از ظرفیت‌های اقتصادی قابل توجهی برخوردار است که با شکل‌گیری بسترهای جدید سرمایه‌گذاری می‌تواند به تولید ثروت و اشتغال در منطقه کمک کند.

مروست؛ نخستین سرمایه‌گذاری خصوصی خورشیدی به مدار آمد

مروست نیز هم‌زمان با این روند، شاهد بهره‌برداری از یک نیروگاه خورشیدی سه مگاواتی بود؛ نیروگاهی که از آن به عنوان نخستین نیروگاه خورشیدی با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در شهرستان مروست یاد شده است.

این نیروگاه توسط شرکت «آرین توسعه برق نیوساد» احداث شده و با حضور محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو، محمدرضا بابایی، استاندار یزد و جمعی از مسئولان شهرستان مروست به بهره‌برداری رسید.

هدف اصلی از اجرای این پروژه، استفاده از ظرفیت مناسب تابش خورشید در منطقه و افزایش سهم انرژی‌های پاک در سبد تأمین برق عنوان شده است.

ورود این نیروگاه به مدار، بخشی از نیاز برق منطقه را از طریق انرژی تجدیدپذیر تأمین می‌کند و علاوه بر آن، می‌تواند در تقویت پایداری شبکه، کاهش تلفات و بهبود کیفیت ولتاژ شهرستان مروست مؤثر باشد.

اهمیت پروژه مروست از این منظر دوچندان است که بهره‌برداری از نخستین نیروگاه خصوصی می‌تواند زمینه را برای ورود سرمایه‌گذاران جدید و توسعه زنجیره نیروگاه‌های خورشیدی در این شهرستان فراهم کند.

16.5 مگاوات دیگر به ظرفیت تولید برق پاک اضافه شد

در بخش دیگری از این مجموعه اقدامات، کاظم کرمی، معاون مهندسی شرکت توزیع نیروی برق استان یزد، از بهره‌برداری هم‌زمان چهار نیروگاه خورشیدی با مجموع ظرفیت 16.5 مگاوات خبر داد.

این مجموعه شامل دو نیروگاه شش مگاواتی، یک نیروگاه سه مگاواتی و یک نیروگاه یک‌ونیم مگاواتی است که برای اجرای آنها بیش از هزار و 320 میلیارد تومان سرمایه‌گذاری شده است.

برای احداث این نیروگاه‌ها حدود 22 هزار پنل خورشیدی 720 واتی در زمینی به مساحت 24 هکتار نصب شده است.

همچنین 50 دستگاه اینورتر 330 و 350 کیلوواتی و پنج دستگاه ترانسفورماتور سه مگاولت‌آمپری در این پروژه‌ها احداث و نصب شده است.

این اعداد، تصویری روشن از ابعاد فنی سرمایه‌گذاری‌های جدید در صنعت خورشیدی یزد ارائه می‌دهد؛ صنعتی که دیگر صرفاً متکی بر احداث واحدهای کوچک نیست و در حال حرکت به سمت پروژه‌هایی با ظرفیت بالاتر، تجهیزات تخصصی‌تر و اتصال مؤثرتر به شبکه برق است.

میبد؛ مشارکت بخش خصوصی در تولید برق پاک

در ادامه همین روند، نیروگاه خورشیدی سه مگاواتی «نوآوران انرژی نارین» در شهرستان میبد نیز با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی به بهره‌برداری رسید.

این نیروگاه در زمینی به وسعت 45 هزار مترمربع احداث شده و 4 هزار و 386 پنل خورشیدی 725 واتی در آن نصب شده است.

26 دستگاه اینورتر 125 کیلوواتی، 14 کیلومتر کابل‌کشی DC و دو دستگاه ترانسفورماتور با ظرفیت‌های یک‌هزار و 600 و دو هزار کیلوولت‌آمپر نیز از دیگر تجهیزات به‌کاررفته در این پروژه است.

این پروژه نشان می‌دهد که توسعه انرژی خورشیدی در یزد تنها در شهرستان‌های دارای پروژه‌های بزرگ متمرکز نیست، بلکه در مناطق مختلف استان، سرمایه‌گذاران بخش خصوصی به سمت احداث نیروگاه‌های جدید حرکت کرده‌اند.

در واقع، مجموعه این پروژه‌ها را می‌توان بخشی از یک روند بزرگ‌تر دانست؛ روندی که در آن سرمایه خصوصی به جای انتظار برای توسعه صرفاً دولتی زیرساخت برق، خود به یکی از بازیگران اصلی افزایش ظرفیت تولید انرژی تبدیل شده است.

خاتم؛ آغاز ساخت 27 مگاوات نیروگاه خورشیدی

اگر افتتاح نیروگاه‌ها یک سوی این حرکت باشد، در سوی دیگر، پروژه‌هایی قرار دارند که عملیات اجرایی آنها تازه آغاز شده است.

در شهرستان خاتم، آیین کلنگ‌زنی 9 نیروگاه خورشیدی سه مگاواتی برگزار شد؛ پروژه‌هایی که مجموع ظرفیت آنها به 27 مگاوات می‌رسد.

این نیروگاه‌ها در قالب طرح «تولید در توزیع» و با ساختار نیروگاه‌های دولتی احداث خواهند شد و برای اجرای آنها بیش از 2.1 همت اعتبار پیش‌بینی شده است.

حضور محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، مدیرکل ساتبا و استاندار یزد در آیین کلنگ‌زنی این پروژه‌ها، نشان‌دهنده اهمیت توسعه ظرفیت خورشیدی استان در سیاست‌های کلان انرژی کشور است.

خاتم به دلیل برخورداری از شرایط مناسب تابش خورشید، یکی از مناطق مستعد استان یزد برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی به شمار می‌رود و اجرای این 9 پروژه می‌تواند ظرفیت تولید برق پاک در جنوب استان را به شکل محسوسی افزایش دهد.

به این ترتیب، در خاتم نیز مسیر توسعه نیروگاه‌های خورشیدی تنها به یک پروژه محدود نمانده و یک بسته 27 مگاواتی برای توسعه تولید برق پاک در دستور کار قرار گرفته است.

چامتانول؛ جهش 80 مگاواتی در خاتم

اما شاید شاخص‌ترین پروژه در میان طرح‌های مطرح‌شده، نیروگاه خورشیدی «چامتانول» در شهرستان خاتم باشد؛ پروژه‌ای که با ظرفیت 80 مگاوات و سرمایه‌گذاری حدود 5 هزار و 500 میلیارد تومان به بهره‌برداری رسید.

این نیروگاه توسط شرکت متانول کاوه در زمینی به وسعت 92 هکتار احداث شده و با حضور معاون وزیر نیرو و رئیس ساتبا، استاندار یزد و جمعی از مسئولان محلی وارد مدار شد.

عملیات اجرایی این پروژه از اسفندماه 1403 آغاز و در مردادماه 1405 به پایان رسیده است؛ بنابراین یکی از ویژگی‌های مهم آن، سرعت اجرای پروژه‌ای با ظرفیت بالا و سرمایه‌گذاری قابل توجه است.

نیروگاه چامتانول از طریق پست 132 کیلوولت هرات به شبکه برق کشور متصل شده است.

سیدعباس حسینی، مدیرعامل شرکت برق منطقه‌ای یزد، با تأکید بر اهمیت جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در صنعت برق، این پروژه را نمونه‌ای از نقش‌آفرینی سرمایه‌گذاران در توسعه زیرساخت انرژی دانست.

با بهره‌برداری از نیروگاه چامتانول، مجموع ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی در حال بهره‌برداری استان یزد به 574 مگاوات رسید؛ عددی که جایگاه استان را در میان مناطق پیشرو کشور در توسعه انرژی خورشیدی تقویت می‌کند.

574 مگاوات؛ تصویری از یک تغییر بزرگ در سبد انرژی یزد

رسیدن ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی بهره‌برداری‌شده استان به 574 مگاوات، مهم‌ترین عددی است که از این مجموعه اقدامات می‌توان استخراج کرد.

این عدد صرفاً بیانگر افزایش ظرفیت تولید برق نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر تدریجی نگاه به انرژی در یزد است. استانی که سال‌ها بخش مهمی از فعالیت اقتصادی آن بر پایه صنعت، معدن و واحدهای انرژی‌بر شکل گرفته، اکنون در حال تبدیل ظرفیت طبیعی تابش خورشید به یک مزیت اقتصادی و زیرساختی است.

در چنین شرایطی، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند چند هدف را به شکل هم‌زمان دنبال کند: افزایش ظرفیت تولید برق، کمک به کاهش ناترازی در دوره‌های اوج مصرف، کاهش فشار بر شبکه، کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و حرکت به سمت تولید انرژی با آلایندگی کمتر.

از سوی دیگر، ورود بخش خصوصی به این عرصه اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه احداث نیروگاه‌های خورشیدی در مقیاس‌های مختلف، از پروژه‌های سه و هفت مگاواتی تا نیروگاه 80 مگاواتی، نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر به تدریج از یک فعالیت محدود به پروژه‌ای اقتصادی با جذابیت بالاتر تبدیل شده است.

از سرمایه‌گذاری سبز تا امنیت انرژی

توسعه انرژی خورشیدی در یزد را نمی‌توان تنها از منظر محیط زیست یا تولید برق بررسی کرد. این پروژه‌ها در نقطه تلاقی چند مسئله مهم قرار دارند: امنیت انرژی، اقتصاد، سرمایه‌گذاری، محیط زیست و توسعه منطقه‌ای.

هر مگاوات ظرفیت جدید خورشیدی، بخشی از نیاز تولید برق را از منابع تجدیدپذیر تأمین می‌کند و می‌تواند در کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی نقش داشته باشد.

از سوی دیگر، نیروگاه‌های خورشیدی به دلیل ماهیت خود می‌توانند در مناطقی احداث شوند که از نظر تابش خورشید مزیت نسبی دارند؛ موضوعی که برای شهرستان‌هایی مانند ابرکوه، مروست و خاتم یک فرصت توسعه‌ای محسوب می‌شود.

در این میان، پروژه‌های خاتم از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. این شهرستان هم‌زمان شاهد بهره‌برداری از نیروگاه 80 مگاواتی چامتانول و آغاز عملیات اجرایی 27 مگاوات نیروگاه جدید است؛ یعنی تنها در قالب همین دو رویداد، ظرفیت 107 مگاوات نیروگاه خورشیدی در یک شهرستان درگیر فرآیند توسعه و بهره‌برداری شده است.

این تمرکز می‌تواند خاتم را به یکی از کانون‌های مهم انرژی خورشیدی استان تبدیل کند.

نهضتی که از افتتاح عبور کرده است

آنچه مجموعه این رویدادها را مهم‌تر می‌کند، تفاوت در مرحله پروژه‌هاست.

بخشی از طرح‌ها اکنون وارد مدار تولید شده‌اند، بخشی در حال بهره‌برداری هستند و بخشی دیگر تازه کلنگ‌زنی شده‌اند. به عبارت دیگر، زنجیره توسعه انرژی خورشیدی در یزد تنها به افتتاح پروژه‌های قبلی محدود نیست و هم‌زمان پروژه‌های جدید نیز در حال ورود به چرخه اجرا هستند.

این موضوع همان نکته‌ای است که معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار یزد نیز بر آن تأکید کرده و توسعه انرژی خورشیدی را در استان، به یک «نهضت فراگیر» تعبیر کرده است.

اسماعیل دهستانی با اشاره به حضور دستگاه‌های اجرایی و شهرستان‌های مستعد در این مسیر، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی را بخشی از حرکت کشور برای حل مسئله ناترازی انرژی و افزایش خوداتکایی دانسته است.

از این منظر، نیروگاه‌های خورشیدی دیگر صرفاً پروژه‌های عمرانی یا صنعتی نیستند؛ بلکه به بخشی از پاسخ استان به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی کشور تبدیل شده‌اند.

یزد؛ از آفتاب تا برق، از ظرفیت طبیعی تا مزیت اقتصادی

یزد سال‌هاست به واسطه تابش مناسب خورشید، در زمره مناطق مستعد کشور برای توسعه انرژی خورشیدی قرار دارد. اکنون اما به نظر می‌رسد این ظرفیت طبیعی در حال تبدیل شدن به یک مزیت واقعی اقتصادی و زیرساختی است.

سرمایه‌گذاری 600 میلیارد تومانی در ابرکوه، بیش از هزار و 320 میلیارد تومان در مجموعه نیروگاه‌های 16.5 مگاواتی، سرمایه‌گذاری حدود 5 هزار و 500 میلیارد تومانی در چامتانول و اعتبار بیش از 2.1 همتی برای پروژه‌های جدید خاتم، تنها بخشی از ارقامی است که در همین مجموعه رویدادها اعلام شده است.

در کنار این ارقام، حضور شرکت‌های خصوصی، استفاده از تجهیزات و فناوری‌های جدید، توسعه پست‌ها و خطوط اتصال به شبکه و ورود نیروگاه‌های با مقیاس‌های مختلف، تصویری از صنعتی در حال رشد را ترسیم می‌کند.

بر اساس ظرفیت‌های اعلام‌شده در این پنج گزارش، پروژه‌های مورد اشاره مجموعاً 136.5 مگاوات ظرفیت خورشیدی را شامل می‌شوند؛ ظرفیتی که بخشی از آن به بهره‌برداری رسیده و بخشی دیگر در مرحله آغاز عملیات اجرایی قرار دارد.

این روند اگر با همین شتاب ادامه پیدا کند، می‌تواند طی سال‌های آینده جایگاه انرژی خورشیدی را در سبد تولید برق استان یزد بیش از پیش تثبیت کند.

پایان یک مسیر نیست؛ آغاز مرحله‌ای تازه است

اکنون که ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی بهره‌برداری‌شده استان به 574 مگاوات رسیده، پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که «چقدر نیروگاه ساخته شده است؟»؛ بلکه مسئله مهم‌تر، چگونگی تداوم این روند، سرعت اتصال پروژه‌های جدید به شبکه، تسهیل سرمایه‌گذاری، تأمین زیرساخت‌های انتقال و توزیع و تضمین اثربخشی این ظرفیت در کاهش ناترازی برق است.

یزد در این مسیر یک مزیت مهم در اختیار دارد: خورشید.

اما تبدیل این نعمت طبیعی به برق پایدار نیازمند سرمایه، فناوری، زیرساخت، مدیریت و همراهی بخش دولتی و خصوصی است؛ مؤلفه‌هایی که اکنون نشانه‌های هم‌افزایی آنها در پروژه‌های مختلف استان دیده می‌شود.

از نیروگاه هفت مگاواتی ابرکوه تا نیروگاه 80 مگاواتی خاتم، از نخستین پروژه خصوصی مروست تا نیروگاه‌های جدید میبد و طرح 27 مگاواتی خاتم، یک پیام مشترک به چشم می‌خورد: یزد در حال عبور از مرحله حرف‌زدن درباره ظرفیت خورشیدی و ورود جدی‌تر به مرحله تولید برق از خورشید است.

این حرکت، اگر با استمرار سرمایه‌گذاری، رفع موانع اجرایی و توسعه شبکه همراه شود، می‌تواند انرژی خورشیدی را از یک ظرفیت بالقوه به یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد انرژی استان تبدیل کند؛ مسیری که هم به امنیت انرژی کمک می‌کند، هم فرصت تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری می‌سازد و هم می‌تواند سهم یزد را در نقشه انرژی‌های تجدیدپذیر کشور پررنگ‌تر از گذشته کند.