حجتالاسلام مبلغی: «فقه وحدت» باید از مباحث نظری به دانش فعال حوزههای علمیه تبدیل شود
به گزارش خبرگزاری برنا از قم، حجتالاسلاموالمسلمین احمد مبلغی، نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده، در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی که صبح امروز در مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی برگزار شد، با اشاره به روند پیشرفت وحدت اسلامی در سالهای اخیر اظهار کرد: وحدت اسلامی به دنبال رهنمودهای امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب پیشرفتهای بسیاری داشته است، اما به دلیل ریشههای تاریخی تعصب و اختلاف، همچنان در حوزههای فکری، رفتاری و عملی با ابهام و اختلال ادراکی نسبت به مسئله وحدت مواجه هستیم.
وی افزود: برای تداوم حرکت وحدت اسلامی باید به میراث اسلامی، آیات قرآن کریم، تجربه انقلاب اسلامی و اندیشهها و رهنمودهای امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب تکیه کرد و از این مجموعه برای شکلدهی به یک نظریه منسجم در زمینه وحدت بهره گرفت.
مبلغی با بیان اینکه آنچه ارائه میکند «طرح اولیه یک تئوری» است، گفت: این نظریه باید در جلسات تخصصی و علمی مورد نقد و بررسی قرار گیرد تا به یک نظریه پخته تبدیل شود؛ اجزای این نظریه بهصورت جداگانه در منابع اسلامی وجود دارد، اما مسئله اصلی، تجمیع و پیوند این اجزا و تبدیل آنها به یک ایده کلان با اهداف مشخص است.
نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده با اشاره به مفهوم «امت واحده» در قرآن کریم تصریح کرد: نخستین مرحله در بحث وحدت، «جعل الهی امت» است؛ یعنی خداوند امت اسلامی را بهعنوان یک امت قرار داده است و این جعل تکوینی، با اختلافات و منازعات از بین نمیرود.
وی ادامه داد: در مرحله تشریع نیز خداوند جعل دیگری دارد و آن، اخوت میان مؤمنان است؛ «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ». این آیه صرفاً یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه بیانگر یک جعل تشریعی و وضعیتی است که بر اساس آن، مؤمنان برادر یکدیگرند و این اخوت با بروز اختلافات از بین نمیرود.
مبلغی با استناد به سیره امیرالمؤمنین(ع) خاطرنشان کرد: پس از جنگ جمل نیز حضرت علی(ع) از مخالفان خود با تعبیر «إخواننا» یاد میکند؛ بنابراین حتی جنگ و اختلاف نیز اصل اخوت اسلامی را از بین نمیبرد و هر زمان که تفرقه ایجاد شد، باید به این اصل بازگشت و آن را تقویت کرد.
ضرورت شکلگیری «فقه وحدت»
وی با تأکید بر اینکه «فقه وحدت» باید بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد، بیان کرد: چون تاکنون در فقه، باب مستقلی با عنوان فقه وحدت بهصورت جدی گشوده نشده است، بسیاری از قواعد و آموزههای مربوط به وحدت در منابع روایی و اسلامی همچنان بهصورت نظاممند مورد استفاده و استخراج قرار نگرفتهاند.
نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده گفت: در منابع اسلامی قواعد متعددی درباره تعامل، تحمل، تغافل، تعارف و تقویت روابط میان مسلمانان وجود دارد و حتی در میان روایات اهلبیت(ع) و پیش از آن در سخنان پیامبر اکرم(ص)، حجم قابل توجهی از آموزهها به مسئله امت و وحدت اختصاص یافته است.
مبلغی افزود: در کنار فقه اخوت و فقه وحدت، باید «فقه مصلحت امت» و احکام اضطراری امت نیز مورد توجه قرار گیرد؛ همانگونه که برای شرایط اضطراری افراد احکام خاص وجود دارد، امت اسلامی نیز با توجه به گستره، تنوع مذاهب و شرایط تاریخی خود، نیازمند توجه فقهی به مسائل اضطراری و مصلحتهای کلان امت است.
وی با بیان اینکه نبود نظریه منسجم میتواند موجب «هرجومرج ذهنی و اختلال ادراکی» شود، تأکید کرد: ما به یک نظام وحدت نیاز داریم که بتواند بهصورت مستمر تولید و بازتولید نظریه و پاسخ کند و در برابر بحرانهای پیچیدهای که امت اسلامی را تهدید میکند، راهکار ارائه دهد؛ در غیر این صورت، مسئله وحدت به سلیقه افراد واگذار خواهد شد.
وحدت، مسئلهای اجتماعی و هویتی است
مبلغی بر ضرورت استفاده از ظرفیت علوم اجتماعی در مسیر تحقق وحدت اسلامی تأکید کرد و گفت: وحدت یک مسئله اجتماعی و هویتی است و باید هویت امت اسلامی و سنتهای الهی ناظر بر امت و جامعه را مورد مطالعه قرار دهیم.
وی افزود: در این زمینه اندیشههای متفکرانی همچون شهید صدر و علامه طباطبایی نیز میتواند مورد توجه قرار گیرد.
نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده، مرحله دیگر را «تنزیل» نظریه وحدت در عرصه عمل دانست و گفت: حتی اگر حوزههای علمیه بتوانند مبانی، قواعد و نظریه وحدت را استخراج کنند، اجرای آن در جامعه نیازمند راهبرد و ایجاد بسترهای مناسب است؛ زیرا مسائل اجتماعی پیچیدگیهای خاص خود را دارند و نمیتوان با یک نگاه ساده و خطی با آنها برخورد کرد.
قواعد وحدت باید در بحرانها به میدان بیاید
مبلغی با اشاره به تحولات منطقه و تأکید بر ضرورت حفظ وحدت اسلامی در شرایط بحرانی افزود: در شرایطی که بحرانهایی مانند مسئله تنگه هرمز مطرح است، نباید اصل وحدت اسلامی کنار گذاشته شود؛ بلکه باید قواعد وحدت را در چنین شرایطی به میدان آورد و از ظرفیت آن برای مدیریت بحرانها استفاده کرد.
وی در ادامه با اشاره به مفهوم «امت وسط» در قرآن کریم گفت: یکی از مباحث مهم در فقه تشریعی وحدت، مسئله «وسطیت» است. قرآن کریم پس از بیان «وَکَذَٰلِکَ جَعَلْنَاکُمْ أُمَّةً وَسَطًا»، هدف آن را «لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ» معرفی میکند؛ یعنی امت اسلامی باید به یک امت شاهد تبدیل شود.
مبلغی با اشاره به عملکرد جمهوری اسلامی ایران در قبال رژیم صهیونیستی اظهار کرد: امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب، امت اسلامی را به سمت تبلور این «شهادت» حرکت دادهاند و جمهوری اسلامی ایران در برابر جنایات رژیم صهیونیستی ایستاده است؛ این همان مسیری است که میتواند مفهوم «لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ» را در عرصه عمل محقق کند.
علوم اسلامی باید در خدمت وحدت فعال شوند
وی در پایان تأکید کرد: علوم اسلامی نباید در کنار مسئله وحدت قرار گیرند، بلکه باید در خدمت آن فعال شوند. فقه، کلام، فلسفه، جامعهشناسی و دیگر دانشها باید با رویکردی نظاممند به مسئله وحدت ورود کنند.
نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده خاطرنشان کرد: حوزههای علمیه و دانشگاهها نیز باید برای استخراج مبانی، قواعد، راهبردها و سازوکارهای تحقق وحدت اسلامی نقش فعالتری ایفا کنند.
انتهای پیام
